Ασφαλιστικό – συνταξιοδοτικό : συστήματα και κρίσεις...

Το ασφαλιστικό - συνταξιοδοτικό είναι από τα μεγαλύτερα προβλήματα, τα οποία καλείτε να επιλύσει διαχρονικά η κάθε Κυβέρνηση. Για την κατανόησή του θα πρέπει να αντιληφθούμε ότι υφίστανται δύο εκ διαμέτρου αντίθετα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης. Είναι γνωστά ως ανταποδοτικό ( το οποίο οι περισσότεροι Έλληνες νομίζουν ότι  ισχύει σήμερα) και το αναδιανεμητικό ( το οποίο εφαρμόζεται  πραγματικά στη χώρα).

Στο ανταποδοτικό σύστημα ισχύει ότι ο κάθε ασφαλισμένος (εργαζόμενος, επαγγελματίας, κ.ά.) πληρώνει εισφορές σε ασφαλιστικό οργανισμό, ο οποίος μπορεί να είναι δημόσιος ή ιδιωτικός και του οποίου η επιλογή ανήκει στον ίδιο τον εργαζόμενο ή στον εργοδότη του. Ο ασφαλιστικός οργανισμός αποδέχεται τις εισφορές ως μακροπρόθεσμες καταθέσεις και στη συνέχεια τις επενδύει με διάφορες τοποθετήσεις, οι οποίες, λόγω του μακροπρόθεσμου χαρακτήρα τους εμφανίζουν ικανοποιητικές αποδόσεις. Είναι σύνηθες σε πολλές χώρες όπου εφαρμόζεται το σύστημα αυτό, ο ασφαλισμένος να έχει τον κύριο λόγο απόφασης στην όποια επενδυτική τοποθέτηση των εισφορών του από τον οργανισμό στο εσωτερικό ή το εξωτερικό.

Στο σύστημα αυτό ο ασφαλισμένος έχει τη δυνατότητα να σταματήσει να πληρώνει εισφορές και να λαμβάνει σύνταξη σε ηλικία, η οποία είτε είναι προκαθορισμένη ή και ελεύθερη, επηρεάζοντας όμως το ύψος της σύνταξης. Η ονομασία του συστήματος πηγάζει από το γεγονός ότι το ύψος των συντάξιμων αποδοχών εξαρτάται μόνο από τις εισφορές και επιλογές του ασφαλισμένου, ενώ το κράτος έχει μικρή επιρροή, αλλά και συμμετοχή στην όλη διαδικασία. Το ελληνικό ασφαλιστικό σύστημα εμφανώς, ουδεμία σχέση έχει με όλα αυτά, πλην μερικών ανεξάρτητων ονομαζόμενων και «ευγενών» ταμείων, ελλειμματικών και μη (τραπεζών, ΔΕΚΟ, κ.ά.), τα οποία όμως μετά  από ψήφιση σχετικής νομοθεσίας εντάχθησαν στο ΙΚΑ.

Η γυναίκα σύμβολο…

Η Άννα διέσχισε με αργά βήματα την κατάμεστη αίθουσα ακολουθούμενη από το θερμό χειροκρότημα των παρευρισκομένων που σηκώνονταν από τις θέσεις τους για να την τιμήσουν καθώς προχωρούσε για το βάθρο.

Η βράβευση της ως “γυναίκα της χρονιάς”’ ήταν γεγονός.

Καθώς κοιτούσε το πολύχρωμο πλήθος που τη χειροκροτούσε ακόμη, στη μεγάλη σάλα του πολυτελούς ξενοδοχείου ο νους της ταξίδεψε…

Ήταν δώδεκα ετών η Άννα όταν ανακάλυψε τον φάκελό της, στο ορφανοτροφείο της Θεσσαλονίκης. Επίθετο δίπλα στο όνομά της δεν υπήρχε. Εμφανιζόταν όμως η λέξη νόθο «αγνώστων γονέων»  και λοιπών στοιχείων να χαρακτηρίζει την καταγωγή της. Την είχαν αφήσει, έξι μηνών παιδί, στην είσοδο του ορφανοτροφείου, χωρίς κανείς από του γονείς της να δώσει ποτέ ξανά σημεία ζωής…

Η Άννα πέρασε όλη της τη ζωή παλεύοντας, για να αποδείξει ότι και από ένα αγκάθι ανθίζει ένα τριαντάφυλλο αρκεί να το θέλεις. Όσο κι αν την πλήγωσαν, όσο κι αν την απέρριψαν, εκείνη είχε πάντα την καλή κουβέντα και ψήγματα αγάπης για όλους αλλά ιδιαίτερα για τα μικρά παιδιά, τα ορφανά παιδιά,  τα δικά της παιδιά...

Οι γονείς  που δε γνώρισε ζούσαν πάντα μέσα στην ψυχή της, μαζί με τη λαχτάρα της κάποτε να τους συναντήσει.

Η ζωή της ήταν ένας συνεχής αγώνας επιβίωσης, με συνταρακτικές στιγμές χαράς, αλλά και λύπης με την έλλειψη της αγάπης  των γονιών της να τη σημαδεύει. Η Άννα, κατάφερε μέσα σε αντίξοες συνθήκες, μέσα σε φτώχεια, μοναξιά, εγκατάλειψη και κάθε είδους δυσκολίες, αφού πάλεψε για την επιβίωσή της, να πραγματοποιήσει όλα της  σχεδόν τα όνειρα...  εκτός από εκείνο που ήταν να ξαναβρεί τους γονείς της.

Κοιτώντας στο οβάλ κεντρικό τραπέζι, όπου υπήρχε η κενή της θέση, αντάμωσε το πλατύ χαμόγελο του άντρα της, τη χαρούμενη ματιά του γιού της και τον παιδικό ενθουσιασμό της κόρης της... μια ευτυχισμένη οικογένεια, γεμάτη αγάπη και στοργή.

Η βαριά κουρτίνα πίσω της σηκώθηκε αποκαλύπτοντας τα χαμογελαστά πρόσωπα δεκάδων παιδιών από διάφορες φυλές, μέλη της “χορωδίας των προσφύγων”, που άστραψαν από χαρά καθώς την είδαν και  άρχισαν μαζί να τραγουδούν… για την αγαπημένη τους γιατρό, τη φίλη, την αδελφή, τη μάνα…

Η Άννα βούρκωσε και μέσα σε όλη αυτή τη σκηνή της χαράς ξέθαψε από την άκρη του μυαλού της ένα μεγάλο γιατί; ενώ το βλέμμα της αγκάλιαζε με αγάπη όλα παιδιά, τα δικά της παιδιά, επί της σκηνής.  Τα δάκρυα που ανάβλυσαν στα μάτια της προήλθαν από συναισθήματα αγάπης και λύπης που λίγοι άνθρωποι στον κόσμο έχουν την τύχη να γεύονται ταυτόχρονα…

Όλοι όσοι είχαν το προνόμιο να την γνωρίσουν, είχαν να πουν γι’ αυτήν τα ίδια λόγια: η Άννα δεν ήταν ένας συνηθισμένος άνθρωπος. Ήταν ένας άγγελος που έπεσε στη Γη κατά λάθος, μια γυναίκα που ήξερε μόνο να αγαπάει και να προσφέρει…

Μια ιστορία καθημερινής αγωνίας…

Απολύθηκε και ο Βασίλης. Στα 58 του έμεινε ξαφνικά χωρίς δουλειά, μετά από 33 χρόνια ‘’ευδόκιμης υπηρεσίας’’ και μάλιστα στον ίδιο εργοδότη! Πριν από δύο περίπου χρόνια είχε απολυθεί και η γυναίκα του.

Δύο παιδιά στο Πανεπιστήμιο, το ένα σε άλλη πόλη, οι λογαριασμοί κοινής ωφέλειας (ΔΕΗ, κτλ.), ένα στεγαστικό δάνειο, οι φόροι που τρέχουν, τα έξοδα αυτοκινήτου και ο ΕΝΦΙΑ έρχεται…

Ένας ακόμη ανάμεσα στους 1.065.337 επίσημα καταγεγραμμένους ανέργους από τον ΟΑΕΔ. Μια μονάδα πάνω, μια μονάδα κάτω, τίποτε το σπουδαίο για τους στατιστικολόγους. Ένα ακόμη ανθρώπινο δράμα, πηγή έμπνευσης  για τους εκάστοτε αντιπολιτευόμενους πολιτικούς και τους δημοσιογράφους. Το απόλυτο δράμα για το Βασίλη  και την οικογένειά του.

Στα 58 του ο Βασίλης. Τι πιθανότητες έχει να αποσπαστεί από τη μεγάλη στρατιά των ανέργων και να γυρίσει και πάλι στο γνώριμο εργασιακό του περιβάλλον; Τι άλλες εναλλακτικές λύσεις απασχόλησης έχει;

Τα ευρήματα της Έρευνας Εργατικού Δυναμικού που διεξάγει ανά τρίμηνο η ΕΛΣΤΑΤ, δίνουν σαφείς απαντήσεις στο ερώτημα. Ο Βασίλης πρέπει να συνηθίσει στη νέα κατάσταση στην οποία βρέθηκε ξαφνικά, αν και ο ίδιος δεν έφταιξε! Να δείξει πολλή υπομονή, και… βλέπουμε. Και άντε, να το συνηθίσει ο Βασίλης, οι οικογενειακές του ανάγκες γίνεται να το συνηθίσουν;

Κάποια στιγμή έμαθε ότι φοιτήτρια φίλη της κόρης του βγάζει το χαρτζιλίκι της μοιράζοντας διαφημιστικά φυλλάδια. Δουλειά κυριολεκτικά του ποδαριού, με αμοιβή 2 με 3 ευρώ την ώρα. Στη χάση στη φέξη. Κι αν για μια φοιτήτρια το κατοστάρικο το οποίο μπορεί να βγάλει σ’ ένα ολόκληρο το μήνα μπορεί να θεωρηθεί ένα ‘’καλό χαρτζιλίκι’’,  για τον Βασίλη των 58 ετών που θα πάρει 12-18 ευρώ μετά από ένα εξάωρο ορθοστασίας αποτελεί απλά την ένδειξη της τραγωδίας που βιώνει αυτός και η οικογένειά του.

Αυτή είναι η σκληρή πραγματικότητα για πολλούς στην Ελλάδα του 2016! Και ίσως για αρκετούς να είναι ακόμη σκληρότερη!

Αγορά εργασίας ώρα μηδέν!!

Η αλληλεγγύη και η δικαιοσύνη των γενεών…

Είναι γεγονός ότι βρισκόμαστε τα τελευταία χρόνια σε οικονομική και πολιτική παρακμή του ελληνικού κράτους, της οποίας το κύριο βάρος της ευθύνης φέρει αναμφισβήτητα η γενιά της μεταπολίτευσης. Η πορεία της χώρας είναι  τραγική και είναι εμφανές πλέον ότι η αλληλεγγύη των γενεών, στην οποία και στηρίχθηκε το κοινωνικό κράτος, έχει ολοκληρώσει τον κύκλο της. Η άρνηση της πραγματικότητας αυτής, δεν επιτρέπει την δημοσιονομική ανασυγκρότηση του κράτους και δημιουργεί κρίσιμες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις.

Υπήρξε ένας κύκλος τριάντα περίπου χρόνων, όπου στη χώρα εισέρχονταν κεφάλαια από τα διάφορα αναπτυξιακά κοινοτικά προγράμματα για υποδομές και επενδύσεις. Οι διαθέσιμοι πόροι της περιόδου αυτής κατασπαταλήθηκαν κυρίως προς την κατανάλωση και τον πλουτισμό ημετέρων. Όλες οι αξίες και τα ιδανικά της γενιάς της μεταπολίτευσης έχουν μετατραπεί σε ένα σύνολο συναλλαγών για το ποιος θα κερδίσει τα περισσότερα. Η κυρίαρχη αντίληψη είναι, ότι όλοι οφείλουν στη γενιά αυτή λόγω του ιστορικού παρελθόντος της.

Ένα από τα κύρια ζητήματα τα οποία η γενιά αυτή κληρονομεί στις επόμενες είναι και το συνταξιοδοτικό. Οι αιτίες γέννησης του προβλήματος αυτού είναι διαχρονικές και οφείλονται σε επιλογές της ίδιας γενιάς όπως, η μηδενική απόδοση των διαθεσίμων των Ταμείων Ασφάλισης, τα οποία κατατίθεντο στην Τράπεζα της Ελλάδος άτοκα ή με μηδαμινό επιτόκιο και οι μηχανισμοί των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων (15 έτη), σε συνδυασμό με τις υπέρτερες των καταβληθέντων εισφορών συντάξεις και τις λοιπές παροχές.

Οφείλουμε να αναφέρουμε δύο ακόμη σημαντικά ζητήματα στα οποία η γενιά της μεταπολίτευσης αφήνει αρνητική κοινωνική παρακαταθήκη. Πρώτο το περιβάλλον, όπου η αυθαίρετη δόμηση κατέστρεψε πράσινο, η διαχείριση των απορριμμάτων εξαντλήθηκε στις χωματερές, ενώ η υπεράντληση για άρδευση οδήγησε σε εξάντληση του υδροφόρου ορίζοντα. Δεύτερο το δημογραφικό, όπου η μη ενίσχυση του θεσμού της οικογένειας σε θέματα κοινωνικής πρόνοιας, επιδομάτων και της φορολογίας οδήγησαν στην υπογεννητικότητα.

Η κατάρρευση του κοινωνικού και οικονομικού ιστού της χώρας απαιτεί την επανασύσταση του με ουσιαστικό αίσθημα δικαιοσύνης μεταξύ των γενεών. Ο σχεδιασμός του μίγματος της κοινωνικής - οικονομικής πολιτικής εν μέσω της κρίσης, αν και αναγκαία με έγκριση της όποιας επιλογής, από τους δανειστές είναι η τελευταία ευκαιρία για τη γενιά της μεταπολίτευσης, να αφήσει θετική παρακαταθήκη στις επόμενες. Η εμμονή στα στερεότυπα του παρελθόντος πρέπει να τερματιστεί, διότι ο χρόνος τελειώνει και η επερχόμενη κρίση του προσφυγικού - μεταναστευτικού θα ισοπεδώσει ότι απέμεινε στη χώρα.