Σάββατο 24 Αυγούστου 2013

Η Ελληνική οικονομική τραγωδία…



Κάπως έτσι θα έπρεπε ίσως να ονομαστεί ή  μέρος της να αποτελεί το πρόγραμμα λιτότητας και δημοσιονομικής προσαρμογής το οποίο εφαρμόζει στην Ελλάδα η επονομαζόμενη ‘τρόικα’ (ΔΝΤ-ΕΕ-ΕΚΤ), εκ του μέχρι τώρα αποτελέσματος, ασχέτως των όποιων εκθέσεων επιτυχούς προόδου (μάλλον με αρκετούς αστερίσκους) ή των διαφόρων εκδόσεων της success story, τις οποίες αρκετοί πολιτικοί Έλληνες αλλά και Ευρωπαίοι επικαλούνται.

Είναι γεγονός ότι η σκληρή λιτότητα εντός ζώνης ενιαίου νομίσματος δεν προσφέρει τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Η έλλειψη της δυνατότητας υποτίμησης του νομίσματος με στόχο την ενίσχυση των εξαγωγών και του τουρισμού, αδυνατεί να καλύψει τις σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις από την κάθετη μείωση της εγχώριας ζήτησης λόγω της εσωτερικής προσαρμογής, με αποτέλεσμα η ελληνική οικονομία να έχει εισέλθει σε ένα σπιράλ αποπληθωρισμού με τραγικές συνέπειες για την καθημερινότητα των πολιτών. Η αρνητική αυτή επίδραση επιτείνεται από την αδυναμία του ελληνικού τραπεζικού συστήματος να χρηματοδοτήσει νοικοκυριά και επιχειρήσεις σε συνδυασμό με την αύξηση των μη εξυπηρετουμένων δανείων. Ήδη το ΔΝΤ έχει αποδεχθεί ότι η εφαρμοζόμενη σκληρή λιτότητα είναι αντιπαραγωγική για την Ελλάδα αλλά και για την Ευρωπαϊκή Ένωση γενικότερα και ότι οι εκτιμήσεις του ήταν λαθεμένες. Δυστυχώς διάφοροι λόγοι πολιτικών ισορροπιών,  πολιτικού κόστους αλλά και πολλαπλά σύνθετων οικονομικών συμφερόντων δεν επιτρέπουν την αποδοχή της άποψης αυτής από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η Ελλάδα έχει δεχθεί σημαντικά ‘πακέτα διάσωσης’ τα οποία δεν επέφεραν το ζητούμενο αποτέλεσμα. Ουσιαστικά με αυτά οι Ευρωπαίοι κυρίως αντικατέστησαν το χρέος της χώρας προς ιδιώτες (κυρίως τραπεζικά ιδρύματα των χωρών τους), με αντίστοιχο το οποίο ελέγχεται από τα κράτη μέλη και το ΔΝΤ. Η κύρια διαφορά  είναι ότι στο μεν πρώτο εφαρμόζονταν το εθνικό δίκαιο (με ποικίλες εθνικές δυνατότητες αναπροσαρμογής), ενώ στο δεύτερο έχουμε αντίστοιχα την εφαρμογή του αγγλοσαξονικού δικαίου με μηδαμινές δυνατότητες αναδιάρθρωσής του, άνευ της πλήρους συμφωνίας των πιστωτών μας (εθνικών κρατών). Παράλληλα όλα αυτά τα ‘πακέτα διάσωσης’ έχουν φορτώσει τη χώρα με ένα βουνό χρέους, το οποίο αφενός δεν είναι διαχειρίσιμο και αφετέρου η αναδιάρθρωση του με οποιαδήποτε μορφή είναι πλέον μία τραγικά  δύσκολη απόφαση για όλους τους εμπλεκόμενους πιστωτές (κράτη-μέλη). Από την άλλη πλευρά η καθυστέρηση της αποδοχής ότι το ελληνικό χρέος δεν είναι πλέον διαχειρίσιμο απαιτεί επιπρόσθετα δημοσιονομικά μέτρα τα οποία είναι επώδυνα, κοινωνικά άδικα και μάλλον τελικώς αναποτελεσματικά.

Η λιτότητα σε συνδυασμό με την έλλειψη ρευστότητας στην οικονομία γενικότερα έχει οδηγήσει τη χώρα σε τραγικά αδιέξοδα. Η ύφεση έχει επιφέρει σημαντικά πλήγματα στην πραγματική οικονομία με το οριστικό κλείσιμο χιλιάδων επιχειρήσεων και τη δημιουργία υψηλών ποσοστών ανεργίας ιδιαίτερα μεταξύ των νεοεισερχομένων στην αγορά εργασίας. Παράλληλα η ατολμία εκ μέρους των κυβερνώντων για την πραγματοποίηση των αναγκαίων μεταρρυθμίσεων καθιστά δύσκολη την ανάκαμψη και περιπλέκει τη διαχειρισιμότητα του χρέους. Η συνεχής μείωση του ΑΕΠ έχει αρνητική επίπτωση στους οικονομικούς δείκτες της χώρας και σε συνδυασμό με τις αντιφάσεις των πιστωτών μας δημιουργεί αλλά και συντηρεί σενάρια τύπου ‘Grexit’, τα οποία επιδεινώνουν ακόμη περισσότερο το αρνητικό επενδυτικό κλίμα για την Ελλάδα. Δυστυχώς από τα μέχρι σήμερα αποτελέσματα, είναι εμφανές ότι και η ίδια η ‘τρόικα’ είχε υπερεκτιμήσει τις συνέπειες των μέτρων τα οποία επέβαλε στην Ελλάδα.

Βασική δικαιολογία των πιστωτών μας για την αποτυχία των μέχρι σήμερα εφαρμοζομένων προγραμμάτων αναδιάρθρωσης της ελληνικής οικονομίας αποτελεί η αποτυχία των κυβερνώντων να προχωρήσουν σε μεταρρυθμίσεις με στόχο την απαλοιφή των πολλαπλών στρεβλώσεων στην πραγματική οικονομία αλλά και στο δημόσιο τομέα. Είναι γεγονός ότι αυτή είναι η άλλη πλευρά του ίδιου νομίσματος το οποίο έχουμε περιγράψει παραπάνω. Η ευθύνη των Ελληνικών Κυβερνήσεων διαχρονικά είναι σαφώς τεράστια και η βασική αιτία που οδηγηθήκαμε στη σημερινή κατάσταση, αλλά είναι τραγική η ατολμία των κυβερνώντων να λάβουν σήμερα τα αναγκαία μέτρα τα οποία θίγουν κεκτημένα ισχυρών συντεχνιών και οικονομικών παραγόντων. Είναι γνωστό σε όλους ότι η πάταξη της φοροδιαφυγής και εισφοροδιαφυγής θα δημιουργούσε τις απαραίτητες συνθήκες για τη μη λήψη των επώδυνων μειώσεων κοινωνικών πόρων, μισθών και συντάξεων. Ενώ η απελευθέρωση των κλειστών, αλλά και η άρση της άμεσης ή έμμεσης προστασίας αρκετών επαγγελμάτων, σε συνδυασμό με την πάταξη της γραφειοκρατίας, θα επέτρεπε τις επενδύσεις  και την ανάπτυξη της Ελληνικής Επιχειρηματικής Αγοράς.

Σε περίοδο ύφεσης, λιτότητας, επίμονων μεταρρυθμίσεων και μάλιστα χωρίς να υπάρχει έστω μια μικρή αναλαμπή ανάκαμψης η κοινωνία γίνεται επιφυλακτική και δύσπιστη προς τους έχοντες την εξουσία γενικότερα. Η μείωση της εκλογικής δύναμης των αστικών πολιτικών κομμάτων υπέρ των άκρων, οφείλει να προβληματίζει τους  κυβερνώντες, αλλά και τους πιστωτές μας για τις αντοχές της ελληνικής κοινωνίας. Επικοινωνιακά υπάρχουν αφενός η κατεύθυνση του μονόδρομου στις εφαρμοζόμενες πολιτικές και αφετέρου η κατεύθυνση της πλήρους ανατροπή τους. Η αλήθεια είναι ότι το Ελληνικό Κράτος έχει ήδη πτωχεύσει και συντηρείται από την υπερφορολόγηση των ελληνικών νοικοκυριών και επιχειρήσεων και εν μέρει από τις πιστώσεις των δανειστών μας, οι οποίες κυρίως οδηγούνται στην αποπληρωμή δόσεων παρελθόντων δανείων. Ουσιαστικά η επίτευξη πρωτογενούς πλεονάσματος δε σημαίνει τίποτε άλλο από τη δυνατότητα να εξισώσουμε τα έσοδα με τα έξοδα του κράτους και να μη χρειαζόμαστε πιστώσεις από τους δανειστές μας.

Η ελληνική τραγωδία εξελίσσεται εμπρός στα μάτια μας. Αφενός, έχουμε πτωχεύσει ως Κράτος και έχουμε αποδεχθεί διεθνή βοήθεια, με αντίτιμο τον περιορισμό της εθνικής μας κυριαρχίας και των συμφερόντων μας. Αφετέρου, δεν έχουμε καταφέρει να υιοθετήσουμε ένα κοινώς αποδεκτό σχέδιο ανάπτυξης της χώρας, το οποίο να είναι εφικτό, ρεαλιστικό και διαχρονικά αποτελεσματικό. Οι δύο ως άνω παράμετροι σε συνδυασμό με την επιμονή της ‘τρόικας’ να εφαρμόζει το αποτυχημένο πλέον μείγμα οικονομικής της πολιτικής, το οποίο δυσχεραίνει την ανάκαμψη αποτελούν τις δύο κύριες πράξεις της ελληνικής οικονομικής τραγωδίας. Ο από ‘μηχανής θεός’ δεν υφίσταται σήμερα και έτσι θα πρέπει η ίδια η ελληνική κοινωνία να τον αναδείξει. Το τελευταίο όμως είναι τραγικά δύσκολο να πραγματοποιηθεί από μια κοινωνία σε συνεχή οικονομική ύφεση, λιτότητα, ανατροπές, αντιθέσεις, συγκρούσεις συμφερόντων και με λαθεμένη νοοτροπία και αντίληψη σε πολλά κοινωνικά θέματα. Η παγκόσμια ιστορία έχει πολλά παραδείγματα για το που έχουν οδηγήσει τους λαούς τέτοιου είδους καταστάσεις, αλλά ας ελπίσουμε ότι ο από ‘μηχανής θεός’ της Ελλάδος θα εμφανιστεί την κατάλληλη στιγμή και έτσι η Ελληνική οικονομική τραγωδία, την οποία όλοι βιώνουμε να έχει αίσιο τέλος.

Τρίτη 20 Αυγούστου 2013

Η γυναίκα του Καίσαρα δεν αρκεί να είναι τίμια…



   Σ. Σταυρίδης: Η γυναίκα του Καίσαρα δεν αρκεί να είναι τίμια…

Του Δημήτρη Μάρδα
Καθηγητή, Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ

Παραιτήθηκε ο κος Σ. Σταυρίδης από την ηγεσία του ΤΑΙΠΕΔ γιατί, κατά τα όσα γράφονται και παρά τη σιωπή του Υπουργείου Οικονομικών, χρησιμοποίησε ως μέσο μεταφοράς για να επιστρέψει από τις διακοπές το ιδιωτικό αεροσκάφος του επιχειρηματία Δημήτρη Μελισσανίδη. Ο κος Μελισσανίδης συμμετέχει στο σχήμα της αγοράστριας κοινοπραξίας του ΟΠΑΠ. 

Εδώ ισχύουν μάλλον τα ακόλουθα: «Η γυναίκα του Καίσαρα δεν αρκεί να είναι τίμια αλλά οφείλει να δείχνει και ως τέτοια!». 

Ως προς την τιμή πώλησης του 33% του ΟΠΑΠ και των άλλων απαξιωμένων περιουσιακών στοιχείων του Δημοσίου, που ετοιμάζονται προς πώληση, απλά σημειώνουμε, χωρίς σχόλια, τα όσα είπε το 2001 ο νομπελίστας οικονομολόγος ο Ζ. Στίγλιτζ για τις προς ιδιωτικοποίηση δημόσιες επιχειρήσεις:

«Οι εθνικοί ηγέτες… πανευτυχείς ξεπουλούν τις εταιρίες παροχής ηλεκτρικού ρεύματος και ύδατος… Θα μπορούσες να δεις πώς ανοίγουν τα μάτια τους, με την προσδοκία της μίζας του 10%, που θα καταβληθεί σε λογαριασμό τους σε μια τράπεζα της Ελβετίας, απλά και μόνο γιατί οδήγησαν… στην απαξίωση της εθνικής αυτής περιουσίας»!. (Βλ. αναλυτικότερα, http://www.gregpalast.com/the-globalizer-who-came-in-from-the-cold/)

Δευτέρα 12 Αυγούστου 2013

Ε Γ Κ Λ Η Μ Α Τ Α Κ Α Ι Ε Γ Κ Λ Η Μ Α Τ Ι Ε Σ



ΑΡΘΡΟ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ ΡΑΦΤΟΠΟΥΛΟΥ,

ΝΟΜΙΚΟΥ-ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΥ

τ.. ΥΠΟΔΙΕΥΘΥΝΤΟΥ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ ΤΗΣ  ΕΛΛΑΔΟΣ


Στον αγρίως δολοφονηθέντα φίλο Γιάννη Βολιώτη


Στα χιλιάδες προβλήματα που συσσωρεύονται, αυξάνονται και πολλαπλασιάζονται, έρχονται να προστεθούν και εγκλήματα, άλλοτε εξιχνιασμένα, άλλοτε ανεξιχνίαστα, όλα όμως άδικα και αδικαιολόγητα, συνήθως κατά αδύναμων ανθρώπων, ασθενών, φτωχών.
Ο χάρτης του εγκλήματος δραματικά έχει αλλάξει στην χώρα μας.
            Τα εγκλήματα κατά της τιμής και της ιδιοκτησίας διαδέχθηκαν αυτά κατά της ανθρώπινης ζωής, με ιδιαίτερα ειδεχθή τρόπο και πολλές φορές χωρίς οικονομικό όφελος.
            Οι εγκληματίες , πολλοί εισαγόμενοι , με χαρακτηριστική απαξία προς την ανθρώπινη ζωή, αγνώμονες προς τους ευεργέτες τους, στερούν το υπέρτατο αγαθό, την ζωή από Έλληνες και Ελληνίδες.
            Τα εγκλήματα, αυξανόμενα με γεωμετρική πρόοδο καθιστούν πλέον την διαφύλαξη της σωματικής ακεραιότητας θέμα πρωταρχικής ανάγκης.
            Δεν θυμόμαστε χώρα να ανοίγει τόσο φιλόξενα τις πύλες της σε εκατομμύρια άτομα, άγνωστης προέλευσης, ήθους, ποινικού μητρώου, κουλτούρας και όλα αυτά να εκπαιδεύονται και να προετοιμάζονται για δολοφονίες.
            To blog, όπως φυσικά και όλοι μας, δεν κηρύσσει τον ρατσισμό.
            Όμως μία πατριωτική στάση, ελληνική, πρέπει να υιοθετήσουμε.
            Η διαπαιδαγώγηση των παιδιών μας, η οικονομική διαχείριση του σπιτιού μας, οι γάμοι με αλλοδαπές- κοράκια των χήρων  Ελλήνων πρέπει να αναθεωρηθούν και ει δυνατόν να καταργηθούν.
            Στις κρίσιμες περιόδους που διανύουμε ασφαλώς και δεν είναι ντροπή για τις Ελληνίδες να αναλάβουν κάποιους από τους παραπάνω ρόλους.
            Οι εκπρόσωποι των κοινωνικών ομάδων ίσως είναι ευκαιρία να αναλάβουν και ένα χρήσιμο και εποικοδομητικό ρόλο, αυτόν της ενημέρωσης των πολιτών για την καινούρια τάξη πραγμάτων, τις προφυλάξεις μας από τους επίδοξους δολοφόνους.
            Ωφέλιμη είναι και η καταγγελία για τις υπερβολικές τιμές των κυλικείων των πλοίων, όπως και  αυτή της ακριβής τιμής του γάλακτος σε σχέση με την αντίστοιχη της Γερμανίας, όμως η προστασία της ζωής μας προηγείται.
            Από πλευράς ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΤΑΞΕΩΣ κάτι φαίνεται να κινείται.
            Ας γίνουμε και εμείς πιο ενεργητικοί πολίτες για μην θρηνούμε συνέχεια θύματα.-                        

Κυριακή 11 Αυγούστου 2013

Από το ένα άκρο στο άλλο…



Ελλάδα, η μικρή χώρα που έδωσε πολλά στην ανθρωπότητα, με ένα θαυμαστό αρχαίο πολιτισμό ακόμη και σήμερα, με μια γλώσσα η οποία ακόμη και σήμερα δανείζει ονόματα σε όλες τις επιστήμες στις οποίες έχει θέσει το υπόβαθρο. Αυτά και πολλά περισσότερα θα διαβάσει κάποιος σε διάφορα βιβλία και έντυπα, εκδιδόμενα σε όλο τον κόσμο.

Όμως η μικρή αυτή χώρα με το τόσο πλούσιο παρελθόν και τη συνεισφορά της ιδέας της δημοκρατίας στο κόσμο, έχει χάσει το μέτρο. Και στην παλαιότερη και στην νεώτερη αλλά ακόμη και σήμερα η πορεία της δείχνει ότι βρίσκεται συνεχώς από το ένα άκρο στο άλλο. Πότε στα δυσθεώρητα ύψη και πότε στα τάρταρα.

Από τη διοργάνωση των  Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 στην οικονομική κατάρρευση του 2009, από μια χώρα σε ανάπτυξη σε μια άλλη σε ύφεση, από την απλά ισορροπημένη απασχόληση στην ανεργία, από την υπερηφάνεια της καταγωγής στην ντροπή του τεμπέλη, από την ευημερία στην κοινωνική κατάπτωση… (νομίζω ότι είναι αρκετά).

Εκείνο που αναρωτιέται κάποιος είναι το πώς καταφέρνουμε όλες αυτές τις αντιθέσεις με δεδομένο ότι ως λαός έχουμε αυξημένη εξυπνάδα, προσαρμοστικότητα και αίσθημα ευθύνης (φιλότιμο). Ποιο είναι αυτό το οποίο μας οδηγεί στην επιτυχία στις διάφορες ξένες χώρες και δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί στην ίδια μας τη χώρα!!

Ο Έλληνας γενικότερα προσαρμόζεται στις ξένες χώρες ακολουθεί, σέβεται τους κανόνες και διαπρέπει. Εντός της Ελλάδας είναι ένας εντελώς διαφορετικός άνθρωπος και δυστυχώς το ίδιο ισχύει και για τους Έλληνες οι οποίοι επιστρέφουν στη χώρα, μετά από σύντομο χρονικό διάστημα προσαρμόζονται και γίνονται ίσως και χειρότεροι.

Θα μπορούσε να αναρωτηθεί κανείς και να ισχυριστεί ότι στη χώρα δεν υπάρχουν κανόνες. Δυστυχώς αυτό είναι λάθος, τουναντίον υπάρχουν πάρα πολλοί κανόνες οι οποίοι και είναι με τέτοιο τρόπο διατυπωμένοι ώστε να αφήνουν πολλά «νομικά παραθυράκια». Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την αργή απονομή της δικαιοσύνης και πολλές φορές και την ατιμωρησία.

Κλασσικό παράδειγμα αποτελεί το «εθνικό σπορ» η φοροδιαφυγή, η οποία οφείλεται στην αδυναμία, ανικανότητα, διαπλοκή, έλλειψη μέσων και κυρίως θέλησης για την πάταξή της. Δυστυχώς τα συμφέροντα τα οποία κρύβονται πίσω της είναι πολλά, σύνθετα, ισχυρά και διαθέτουν προσβάσεις στα κέντρα λήψης αποφάσεων ακόμη και σήμερα.

Για να σταματήσει η παλινδρόμηση αυτή της χώρας υπάρχουν πολλοί τρόποι αλλά κυρίως απαιτούνται αποφάσεις. Αυτές θα πρέπει να συγκρουστούν με τα συμφέροντα ισχυρών κοινωνικών ομάδων, με κατεστημένες αντιλήψεις και νοοτροπίες και συγχρόνως θα επιφέρουν ένα σημαντικό πολιτικό κόστος σε όποιον θελήσει να τις αναλάβει.  

Αυτό είναι και το διαχρονικό πρόβλημα της χώρας, η πολυνομία αλλά και η μη εφαρμογή των νόμων, αρκετοί όμως εκ των οποίων, θα πρέπει να εκσυγχρονιστούν με την ασύμμετρη σημερινή πραγματικότητα. Αν θα κερδίσουμε το στοίχημα θα έχουμε μεταρρυθμίσει τη χώρα, ώστε να αφήσουμε την ελπίδα ανάπτυξης και ευημερίας στις επόμενες γενεές.

Παρασκευή 9 Αυγούστου 2013

Η γοητεία της άγνοιας και το Συμπληρωματικό Νόμισμα



Η γοητεία της άγνοιας και το Συμπληρωματικό Νόμισμα
(Περί Ομολόγων ειδικού σκοπού)

Του Δημήτρη Μάρδα
Καθηγητή Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ



Δυο χρόνια πριν, τoν Ιούλιο του 2011, αναφερθήκαμε με άρθρο μας, σε ένα σύνολο ομολόγων που θα μπορούσαν να εξυπηρετήσουν ταυτόχρονα δυο σκοπούς: Tη βελτίωση της ρευστότητας στην ελληνική οικονομία και παράλληλα την ανάπτυξη. Τα ομόλογα αυτά, που θα κυκλοφορούσαν στην αγορά, παίζοντας το ρόλο ενός Συμπληρωματικού Νομίσματος, τα ονομάσαμε τότε ‘τουριστικά ομόλογα’, επειδή συνέδεαν τη επιζητούμενη ρευστότητα με την τουριστική ανάπτυξη της χώρας. (Βλ. αναλυτικότερα http://www.kerdos.gr/default.aspx?id=1537013&nt=103 και πρώτη ανακοίνωση www.dimiourgikoipolites.gr).
Πρόσφατα, παρουσιάσαμε ένα νέο τύπο ομολόγου, επίσης κυκλοφορήσιμου, που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την ανακεφαλαιοποίηση πληθώρας υπερχρεωμένων Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων (αγροτικών, μεταποιητικών, τεχνικών, ξενοδοχειακών). Βλ. αναλυτικότερα http://www.capital.gr/Articles.asp?id=1680744 και Επίκαιρα 30/5/13 τεύχος 189).
Επίσης, στο πλαίσιο μιας πιο ολοκληρωμένης ανακοίνωσης, παρουσιάστηκαν, πριν λίγες εβδομάδες, μαζί με τις ανωτέρω απόψεις για τα εν λόγω ομόλογα και ένα σύνολο προτάσεων αναπτυξιακού χαρακτήρα της τάξης των 70 δις ευρώ (Βλ. αναλυτικότερα «Οικονομικά Χρονικά» του Οικονομικού Επιμελητηρίου Ελλάδας  
Ο κος Δραγασάκης σε πρόσφατη ανακοίνωση του στο ΒΗΜΑ της Κυριακής της 4 Αυγούστου, αναφέρθηκε στην αναγκαιότητα δημιουργίας ομολόγων ειδικού σκοπού –όμοιων των δικών μας παλαιότερων προτάσεων– ικανών να βελτιώσουν τη ρευστότητα της οικονομίας. Το ΠΑΣΟΚ, στις 5 Αυγούστου στο πλαίσιο μιας ακατανόητης απάντησης –όπου μπερδεύει την έννοια των εδώ και καιρό προτεινόμενων ευρωομολόγων και με εκείνη του υπό εξέταση ομολόγου– τόνισε μεταξύ άλλων, ότι: «… επικίνδυνο όμως είναι ότι ο ΣΥΡΙΖΑ, επιδίδεται σε ασκήσεις προετοιμασίας για το πέρασμα σε εθνικό νόμισμα… γιατί τι άλλο είναι τα ομόλογα ειδικού σκοπού;…». Κατά την ανακοίνωση του ΠΑΣΟΚ, η δημιουργία κάποιων κυκλοφορήσιμων ομολόγων, που παίζουν το ρόλο του Συμπληρωματικού Νομίσματος, οδηγούν στη δραχμή!!!.
Δε γνωρίζουμε ποιοι είναι οι εμπνευστές τέτοιων απαντήσεων, αλλά εκείνο που γίνεται όλο και πιο σαφές από ανάλογες προσεγγίσεις είναι το εξής: To κόστος της άγνοιας το έχουμε ακριβοπληρώσει! 
Φωνές με σκοπό, τη δημιουργία ενός Συμπληρωματικού Νομίσματος και όχι την επιστροφή στα εθνικά νομίσματα, διαρκώς αυξάνονται ακόμη και στην ΕΕ. Οι ινστρούχτορες του ΠΑΣΟΚ και κάθε άλλου κόμματος, που αδυνατούν να κατανοήσουν τον τρόπο λειτουργίας ενός τέτοιου ομολόγου, που βελτιώνει τη ρευστότητα, καλό θα είναι να αρχίσουν να ψάχνονται.
Ενδεικτικά, ως σημείο αναφοράς ενός τύπου Συμπληρωματικού Νομίσματος είναι η μελέτη μιας ομάδας επιστημόνων (των Beranard Lietaer, S. Brunnhuber κ.ά), που χρηματοδοτήθηκε από το ‘Club της Ρώμης’ και παρουσιάστηκε στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη πριν δυο μήνες, με θέμα μια όμοια πρόταση των ανωτέρω.
Κάθε πολιτικός σχηματισμός εκτός των κέντρων αποφάσεων της εξουσίας ή οποιαδήποτε ερευνητική ομάδα, καθώς δεν κυβερνά, έχει την πολυτέλεια να προτείνει έστω και καθυστερημένα ορθές λύσεις στο πλαίσιο της οικονομικής πολιτικής. Η κυβέρνηση όμως της χώρας δεν έχει αυτό το δικαίωμα, γιατί απλούστατα, η όποια άστοχη επιλογή ή κακή της κρίση, πληρώνεται ακριβά από τους πολίτες της!     
Όταν τέλος αφορισμοί για οτιδήποτε καινοτόμο, είναι το προϊόν έμμονων ιδεών ή  προκαταλήψεων, τότε όσοι αναλαμβάνουν την ευθύνη τέτοιων πράξεων ανταγωνίζονται μάλλον τους ιερείς της Ιεράς Εξέτασης παρά τους πολιτικούς τους αντιπάλους!