ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ VS KΡΑΤΟΥΣ

άρθρο του Ευάγγελου Ραφτόπουλου

            Οι διαπιστώσεις μιας μακράς περιόδου  καταλήγουν , με βεβαιότητα ,στο συμπέρασμα ότι η Κυβέρνηση επιτίθεται άναρχα, επικίνδυνα και επίμονα στις συνταγματικές διατάξεις, στα θεσμικά όργανα, στην εργατική νομοθεσία, στις παγιωμένες αξίες, στο ιδεολογικό τρίπτυχο πατρίδα,θρησκεία, οικογένεια, στους άμοιρους-και δύσμοιρους- Έλληνες πολίτες, στις κρατικές διασφαλίσεις και υποχρεώσεις,

            Η αήθης συμπεριφορά των κυβερνώντων αλλοιώνει και διαφοροποιεί την θέση των πολιτών έναντι του Κράτους και της χώρας, επειδή οι τελευταίοι συγχέουν την άυλη έννοια του Κράτους με τους υλιστές εκπροσώπους του-τους αυτοαποκαλούμενους και σωτήρες η ηγέτες- και αγνοούν ότι αυτοί οι δικτατορίσκοι ουδεμία έχουν σχέση με τα ιδανικά, τις αξίες και τον σεβασμό που η έννοια αυτή καθ εαυτή του Κράτους αποπνέει.

            Το μίσος και ο φθόνος ,με τον οποίο  οι  εκλεγμένοι εκφραστές της λαικής κυριαρχίας

επιτίθενται   εναντίον των ψηφοφόρων τους και πρωτοφανής  είναι και ανεξήγητος , διαγωνίζονται δε σε μισάνθρωπη συμπεριφορά και λήψη επαχθών μέτρων εναντίον του πληθυσμού, εξαιρουμένων βεβαίως των χρηματοδοτών, των χορηγών τους και των οφειλετών δισεκατομμυρίων ευρώ προς το Κράτος.

            Ανεξάρτητα όμως από την χείριστη και χυδαία αυτή  διαγωγή των κυβερνητικών, την οποία

ο  Έλληνας οφείλει να καταδικάσει ,καθώς και  να εξοστρακίσει τους εμπνευστές της, οφείλει να διατηρήσει και την αγάπη για τη πατρίδα του και την εθνική του συνείδηση και την υπερηφάνειά του, ελπίζοντας βέβαια σε καλλίτερη διαχείριση της εξουσίας από άτομα που θα σεβασθούν και τους εαυτούς τους, αλλά και τη ζωή των πολιτών.

            Πέρα από τον αντίκτυπο που η κυβερνητική πολιτική έχει στη παγκόσμια κοινή γνώμη, η καταπόντιση των δικαιωμάτων των Ελλήνων είναι τόσο εμφανής, που δεν μας παραξενεύει το νέο κίνημα φιλελλήνων που αναπτύσσεται για να υποκαταστήσει τους ανίκανους ηγέτες μας.-

            Είναι λυπηρό βέβαια το φαινόμενο της μετανάστευσης στο εξωτερικό χιλιάδων επιστημόνων, που η ίδια η Κυβέρνηση -σαν ηθικός αυτουργός- στέλνει, για να συνδράμουν στη κάλυψη των αναγκών πολλών χωρών, αγνοώντας βέβαια ότι σπαταλήθηκαν εκατομμύρια για την ολοκλήρωση των σπουδών τους και μη μπορώντας  να τους εξασφαλίσει αξιοπρεπή διαβίωση στη χώρα τους.

            Η υπέρβαση του εαυτού μας και ο διαχωρισμός της εκμεταλλεύτριας Κυβέρνησης από τις διαχρονικές αξίες του Κράτους  πρέπει να προταχθεί σαν κύρια υποχρέωσή μας, ώστε να αποκαταστήσουμε και το κύρος του και την χαμένη αξιοπιστία του.-

            

Τα περήφανα γηρατειά…

Πολλοί πολιτικοί αρχηγοί στο παρελθόν είχαν αναφερθεί στις ομιλίες τους με εκφράσεις όπως τα «περήφανα γηρατειά» ή τα «τιμημένα γηρατειά». Η παλαιά γενιά συνταξιούχων, πριν τη κρίση, πίστευε ότι η συνταξιοδότηση θα συνοδεύονταν με ένα εισόδημα το οποίο θα της επέτρεπε μία ικανοποιητική διαβίωση. Η κρίση και η επακολουθήσασα κατάσταση των ασφαλιστικών ταμείων οδήγησε στην πλήρη κατακρήμνιση της προσδοκίας αυτής.

Η πολιτική την οποία ακολούθησαν, κατά τη διάρκεια της κρίσης μέχρι και σήμερα, όλες οι Κυβερνήσεις οδήγησε στη συνταξιοδότηση, πλήθος ενεργών και εμπείρων υπαλλήλων, μαζί με εκείνους που είχαν συμπληρώσει κανονικά το συνταξιοδοτικό τους χρόνο. Αποτέλεσμα αυτών, ήταν όλα τα συνταξιοδοτικά ταμεία να επιβαρυνθούν υπέρμετρα με τεράστιο όγκο συνταξιούχων και να αντιμετωπίσουν προβλήματα στα διαθέσιμα ποσά για τις συντάξεις.

Οι λύσεις οι οποίες επιλέχθησαν από το αρμόδιο Υπουργείο είχαν ως κύριο σκοπό τη μείωση των καταβαλλομένων συντάξεων με σειρά νομοθετικών παρεμβάσεων, όπως οι εισφορές αλληλεγγύης. Οι «συνταξιούχοι της κρίσης» διαπίστωσαν ότι οι παρεμβάσεις αυτές με νόμους, τους οποίους ψήφισε η Ελληνική Βουλή, είχαν άμεσες επιπτώσεις ως προς το τελικό ύψος του καταβαλλόμενου εφάπαξ, της σύνταξης αλλά και της επικούρισης.

Όλοι οι συνταξιούχοι, αρκετοί δε από αυτούς σε παραγωγική ακόμη ηλικία, διαπίστωσαν παράλληλα ότι με διάφορους νόμους και εγκυκλίους οι ασφαλιστικοί φορείς δεν επέτρεπαν την απασχόληση τους. Στην προσπάθεια να πολεμήσει το τέρας της ανεργίας, η πολιτική ελίτ που κυβερνά τη χώρα, απαγόρευσε σε συνταξιούχους με εμπειρία και προσόντα, που δε διέθεταν οι νέοι εργαζόμενοι, να απασχοληθούν με τιμωρία την περικοπή της σύνταξης.

Σαφώς υπάρχουν πολλές παράμετροι που ίσως δικαιολογούν το μέτρο αλλά δε λαμβάνουν υπόψη τα αποτελέσματά του. Τα σημαντικότερα από αυτά είναι, πρώτον ότι η απαγόρευση δε μείωσε την ανεργία γενικότερα, δεύτερον αρκετοί συνταξιούχοι οδηγήθηκαν στο να εργάζονται μη νόμιμα με όλες τις συνέπειες, τρίτον η σημαντική μείωση των εισοδημάτων ανάγκασε πολλούς συνταξιούχους να καθυστερούν της πάσης φύσεως υποχρεώσεις τους.

Είναι γεγονός ότι οι συνταξιούχοι αποτελούν το πλέον εύκολο τμήμα του πληθυσμού για τη λήψη μέτρων από την οποιαδήποτε κυβέρνηση. Επειδή δεν έχουν συνοχή, εκπροσώπηση, κοινά συμφέροντα και έχουν μεγάλη διασπορά αποτελούν το εύκολο «θύμα» των μέτρων. Ξεχνούν όμως οι διάφοροι τεχνοκράτες ότι, σήμερα ο αριθμός τους ξεπερνά τον αντίστοιχο των εργαζομένων και αυτό στην πολιτική μεταφράζεται σε αρνητικές ψήφους.

Η κοινωνική πρόνοια επίσης για τους συνταξιούχους αποτελεί μακρινό όνειρο. Οι παροχές περίθαλψης οι οποίες στις ηλικίες αυτές είναι ουσιαστικές και αναγκαίες γίνονται συνεχώς περισσότερο απρόσιτες για μεγάλο αριθμό συνταξιούχων. Οι συμμετοχή στα φάρμακα, στις επισκέψεις και στις εξετάσεις ξεπερνούν κατά πολύ τον οικογενειακό τους προϋπολογισμό με αποτέλεσμα να γίνονται περικοπές, οι οποίες σε αρκετές περιπτώσεις είναι θανάσιμες.

Όλα αυτά άρχισαν να δημιουργούν προβλήματα και στον κοινωνικό ιστό της χώρας. Ο θεσμός της οικογένειας ο οποίος επί χρόνια στήριζε τους Έλληνες εξακολουθεί και σήμερα να αποτελεί την ασπίδα στην κρίση. Υπάρχουν μεγάλες αριθμητικά οικογένειες οι οποίες ζουν αποκλειστικά και μόνο με τις συντάξεις των παππούδων γιατί οι γονείς είναι άνεργοι. Η αναγκαστική όμως συγκατοίκηση αρχίζει να δημιουργεί ιδιαίτερα προβλήματα λόγω του χαμηλού εισοδήματος αλλά και της μακροχρόνιας ανεργίας της μέσης ηλικίας.

Η διατήρηση των συνταξιούχων στα επίπεδα των απολαβών που χορηγούσαν τα ταμεία τους ίσως είναι αδύνατη. Η απασχόληση όμως ορισμένων «προνομιούχων» έχει επιτραπεί με σχετικές διατάξεις των ασφαλιστικών φορέων, όπως επίσης και οι συντάξεις άλλων «προνομιούχων» έχουν αποκατασταθεί ως προς το ύψος τους σε μεγάλο βαθμό. Η μεγάλη αδικία όμως προέρχεται από την καταβολή σύνταξης σε εκείνους που δεν εισέφεραν ποτέ.

Εν κατακλείδι τα «περήφανα γηρατειά» αποτελούν μύθο. Η σημερινή πραγματικότητα των συνταξιούχων αποδεικνύει αδικίες, προνόμια, ανισότητες και κοινωνική αβεβαιότητα για το αύριο. Η μείωση του εργατικού δυναμικού και η αύξηση του αριθμού των συνταξιούχων αποτελεί βραδυφλεγή βόμβα στο ελληνικό κοινωνικό σύστημα. Οι συνεχείς περικοπές με άμεσο ή έμμεσο τρόπο κορυφώνουν την αγωνία του αύριο μιας γενεάς συνταξιούχων οι οποίοι βέβαια σήμερα εξαργυρώνουν το τίμημα των όποιων επιλογών τους.

Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ

του Ευάγγελου Ραφτόπουλου

            Κατά πολλούς φιλόσοφους, σκοπός της ζωής είναι η ευτυχία, μια ευτυχία που και δύσκολο είναι να επιτευχθεί, όπως και σχεδόν αδύνατο είναι να την αισθανθεί κάποιος, τουλάχιστον σε παρόντα χρόνο.

            Αναγνώρισα την ευτυχία από τον θόρυβο που έκανε φεύγοντας, είπε Γάλλος φιλόσοφος, άποψη ρεαλιστική και απλή, συγκλονιστική και ταυτόχρονα μεστή νοήματος.

            Ευτυχής είναι αυτός που αγαπά τους ανθρώπους, κατά σύγχρονη θεολογική αντίληψη.

            Πως όμως αυτό επιτυγχάνεται, πως μπορεί ο αδύναμος άνθρωπος να οριοθετήσει την έννοια της ευτυχίας, να την κατακτήσει, να την αισθανθεί;

            Σε ποιες θυσίες πρέπει να υποβληθεί για να απαλλαγεί από αρνητικές σκέψεις και πράξεις, από μίσος και εχθρότητα που νοιώθει για τον συνάνθρωπό του, πως μπορεί να μετασχηματισθεί σε ενάρετο ον, πως μπορεί να συμπεριφέρεται καλόψυχα  και καλόκαρδα;

            Μια απάντηση που προσεγγίζει την αλήθεια ίσως αποτελεί η αυτογνωσία, που σαν βασική διανοητική κατάληξη , μετά από πολύχρονη και κοπιώδη εγκεφαλική διεργασία, μπορεί να κατατάξει το φυσικό πρόσωπο στην ορθή θέση, θέση ηθική και διανοητική, μέσα στο κοινωνικό γίγνεσθαι.

            Η πνευματική καλλιέργεια δεν έχει αποδειχθεί ότι βοηθά τον άνθρωπο να βελτιώσει τον εαυτό του, να καταστεί ωφέλιμος στους συνανθρώπους του, να μετριάσει τα κακά συναισθήματά του, να διαχειρισθεί το μίσος και τον φθόνο του για τους άλλους, αντίθετα του δίνει την ευχέρεια να πραγματοποιεί συναλλαγές με ευφυή, αλλά ανέντιμο τρόπο, να είναι δίγλωσσος, να πείθει με σαθρά επιχειρήματα.

            Η αγνότητα των αισθημάτων, οι απλοικές θέσεις, η αμόλυντη ψυχή είναι από τα πιο σπουδαία προτερήματα του ανθρώπου, διαχρονικά, προτερήματα που τον ηρεμούν, τον εξυψώνουν , τον κάνουν αποδεκτό.

             Ίσως η τωρινή εποχή-όπως και οι παλαιότερες- αντιμετωπίζει σκληρά τους σπάνιους ανθρώπους, τους θεωρεί αδύναμους, τους υπερπηδά, για να υποκλιθεί στους ισχυρούς, τους ανάλγητους, τους υλιστές.

            Η επίκληση του Ευαγγελίου, όπως και της Αγίας Γραφής δεν είναι στις προθέσεις του παρόντος κειμένου, όμως ο επαναπροσδιορισμός των αξιών, των αρχών και των παραδόσεων που πρέπει να μας διακατέχουν, είναι αναγκαίος, γιατί διαφορετικά το τέλος  μας σαν ατόμων θα είναι οριστικό, η απώλεια δε του νοήματος της ζωής  θα μας συντροφεύει στη ζωή μας.

            Πέραν λοιπόν του ηθικοπλαστικού ενδιαφέροντος ,που ίσως έχει η αναθεώρηση των απόψεών μας , καθώς και η αλλαγή του τρόπου ζωής μας, το βαθύτερο νόημα προκύπτει σε καθαρά πρακτικό και καθημερινό επίπεδο, όπου η απλότητα των ενεργειών μας, η αγαθή προαίρεση και η αγάπη θα προσδώσουν μία ενατένιση της ζωής αισιόδοξα και ελπιδοφόρα.-

Η κοινωνική διάσταση της κρίσης

Η σημερινή κοινωνική κρίση η οποία μαστίζει τη χώρα μας την τελευταία πενταετία έχει θέσει υπό αμφισβήτηση τις ιεραρχικές σχέσεις μεταξύ των κοινωνικών ατόμων όπως αυτές έχουν καλλιεργηθεί στη σύγχρονη δυτική κοινωνία ( π.χ. μεταξύ εργοδοτών και εργατών, ανδρών και γυναικών, γονέων και παιδιών, δασκάλων και μαθητών κ.ά.). Θεμελιώδεις παραδοσιακοί θεσμοί, όπως η θρησκεία, ο γάμος, κ.ά., που ρύθμιζαν για χρόνια αυτές τις σχέσεις, σήμερα παρακμάζουν, παρά τη συντηρητική νοοτροπία η οποία εξακολουθεί να κυριαρχεί στην Ελληνική κοινωνία. Αυτή η κρίση στις κοινωνικές σχέσεις εκφράζει επίσης μια κρίση ταυτότητας, με την ασάφεια στους κοινωνικούς ρόλους, οι οποίοι  μεταβάλλονται καθημερινά, δημιουργώντας σύγχυση στις κοινωνικές σχέσεις και στην κοινωνική συνοχή. 

Η κοινωνική κρίση επιδεινώθηκε με την επέκταση της ονομαζόμενης «οικονομίας της αγοράς» σε όλους τους τομείς της κοινωνικής ζωής, μέσα στα πλαίσια της σημερινής παγκοσμιοποιημένης μορφής της. Είναι γεγονός ότι η Αγορά είναι ο μεγαλύτερος εχθρός και πολέμιος των παραδοσιακών αξιών. Δεν είναι επομένως περίεργο ότι η κοινωνική κρίση είναι ιδιαίτερα έντονη στις χώρες εκείνες όπου η έννοια  της Αγοράς, έχει προχωρήσει και εδραιωθεί σημαντικά. Αυτό είναι εμφανές  σήμερα στη χώρα μας, όπου το ΔΝΤ αλλά και οι δανειστές-εταίροι μας στην ΕΕ προωθούν το μοντέλο της Αγοράς, με εισηγήσεις νόμων και άλλων ρυθμίσεων που επιδείνωσαν τα εργασιακά και κοινωνικά δικαιώματα  με δραματικά  αποτελέσματα στη μεγιστοποίηση του βαθμού ανάπτυξης  της κοινωνικής κρίσης.

Τα ολέθρια συμπτώματα της κοινωνικής κρίσης είναι η αύξηση της εγκληματικότητας, η φτωχοποίηση και η αύξηση του αριθμού των «απόκληρων». Τα συμπτώματα αυτά όμως λειτουργούν συγχρόνως ως μέσα ελέγχου των «πολιτών» από τις κοινωνικά προνομιούχες ελίτ, που συγκεντρώνουν στα χέρια τους την πολιτική και οικονομική εξουσία. Έτσι με τη χρήση του εκφοβισμού, της καταστολής και του ελέγχου της πληροφόρησης, παρά την εξάπλωση του διαδικτύου επιτυγχάνουν σχεδόν το στόχο της αποφυγής μίας γενικότερης κοινωνικής έκρηξης.  Ο έλεγχος αυτός έχει ως στόχο την κοινωνική αδρανοποίηση ενός μεγάλου τμήματος του  πληθυσμού, όπως ήταν «οι αγανακτισμένοι» στη χώρας μας και να δημιουργήσει «τον καλό και αγαθό πολίτη» του καναπέ ή και του καφενέ.

Μπορούμε να καταλήξουμε στο συμπέρασμα  ότι η κοινωνική κρίση, όπως ακριβώς και οι άλλες διαστάσεις της σημερινής πολυδιάστατης κρίσης (οικονομική, πολιτική, κοινωνική, οικολογική, πολιτισμική) οφείλεται τελικά στη συγκέντρωση πολιτικής και οικονομικής (καθώς και ευρύτερα κοινωνικής) εξουσίας αλλά και δύναμης που εξασφαλίζει το σημερινό θεσμικό πλαίσιο της οικονομίας της Αγοράς σε εκτελεστικά όργανα και θεσμούς πέραν της εννοούμενης σήμερα κοινοβουλευτικής «δημοκρατίας». Αυτές οι ιεραρχικές δομές που στελεχώνονται με τους γνωστούς σε όλους μας  «τεχνοκράτες»,  οι οποίοι ενεργούν και σκέπτονται αποκλειστικά με αριθμούς, στατιστικές, στόχους και «βραβεία» εγγυώνται την αναπαραγωγή και τη συνέχιση του  μοντέλου της Αγοράς.

Με τον τρόπο αυτό δημιουργείται η επιτακτική ανάγκη για ένα νέο δημοκρατικό θεσμικό πλαίσιο, ισοκατανομής της δύναμης και της εξουσίας μεταξύ των πολιτών στη χώρα μας, αλλά συγχρόνως στην πολυεθνική, πολυπολιτισμική, πολυπρόσωπη και τεχνοκρατούμενη μέχρι σήμερα τουλάχιστον Ευρωπαϊκή Ένωση.

ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΓΙΑ ΚΛΑΜΑΤΑ

         άρθρο του Ευάγγελου Ραφτόπουλου

            Δεν ήταν ασφαλώς δίκαιο να εξαιρεθεί το ποδόσφαιρο από τη κοινωνική κατρακύλα της χώρας, μια κατρακύλα που σαν χιονοστιβάδα έχει παρασύρει τα πάντα στο πέρασμά της, ένας κατήφορος απίστευτος, που ακυρώνει το πιο λαοφιλές άθλημα, το όπιο του λαού, το καταφύγιο εκτόνωσης χιλιάδων ανθρώπων.

            Οι άθλιες εκδηλώσεις μίσους και εκδίκησης, οι εγκληματικές ενέργειες σε βάρος διαιτητών-πρωταιτίων ίσως της διαφθοράς-, οι φόνοι απλών οπαδών, οι συναντήσεις οπαδών για αλληλοεπιθέσεις, οι εύνοιες ομάδων, οι υποβιβασμοί άλλων, τα στημένα ματς, οι κερδοσκοπίες από το στοίχημα, έχουν φτάσει στο απόγειο της αθλιότητας, εξευτελίζοντας το ταλαίπωρο προϊόν.

            Όμως, επειδή υπάρχουν και χειρότερα, οι τελευταίες αντιπαραθέσεις προέδρων προβεβλημένων ομάδων, δυναμιτίζουν ακόμη περισσότερο τα ερείπια του ποδοσφαιρικού οικοδομήματος, το αποσυνθέτουν, το εξαφανίζουν.

            Και κοντά σε όλα αυτά, η αγαπημένη των Ελλήνων, η εθνική ομάδα παραπαίει, από κακή επιλογή προπονητή, από έλλειψη ικανών ποδοσφαιριστών, από απουσία ενδιαφέροντος από τους πλούσια αμειβόμενους παίκτες, από  ανικανότητα των καβαλάρηδων της εξουσίας της ΕΠΟ.

            Ο γαντζωμένος στη καρέκλα του προέδρου της ΕΠΟ Σαρρής ανέλαβε την ευθύνη της επιλογής του Ιταλού προπονητή Ρανιέρι, χωρίς όμως να δέχεται και τις συνέπειες των πράξεών του.

            Η προαναγγελθείσα διακοπή του πρωταθλήματος μόνο σαν ανέκδοτο ακούγεται, γιατί τα συμφέροντα είναι πολλά, οι Σωτηρακόπουλοι θα έχουν μεγάλες απώλειες, οι εκδότες το ίδιο, ο ΟΠΑΠ θα απολέσει τεράστια κέρδη, οι ομάδες χάνουν τη φόρμα τους, οι οπαδοί δεν θα πάρουν τη δόση τους, οπότε τίποτε δεν σώζει τη κατάσταση.

            Μήπως όμως η διακοπή πρέπει να είναι τουλάχιστον ετήσια, για να συνέλθουν οι πρωτεργάτες, γιατί ήδη άλωσαν και τον χώρο της τοπικής αυτοδιοίκησης και συνεχίζουν ακάθεκτοι και για άλλα οχυρά; 

ΕΠΕΤΕΙΟΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ

       άρθρο  του Ευάγγελου Ραφτόπουλου

            Δεν είμαι σίγουρος ,αν είναι ο χρόνος που ξεθωριάζει το έπος του πολυτεχνείου η η απαξία του πολιτικού συστήματος, που αλλοιώνει το μήνυμα, που οι αγωνιστές του Πολυτεχνείου εξέπεμψαν, πιστεύοντας σε ιδανικά που ξεπερνούσαν την εποχή, ιδεώδη που έρχονταν σε αντιπαράθεση με την χούντα, αγώνες που ξάφνιαζαν τους εφησυχασμένους και υποταγμένους στην τυραννία, ανιδιοτέλεια που εξέπληττε.

            Σήμερα, σαράντα ένα χρόνια μετά, πολλοί συμπατριώτες μας πιστεύουν στην ιδιοτέλεια των αγωνιστών, δεν δέχονται την ύπαρξη νεκρών, ακυρώνουν την αντίσταση στη βάναυση δικτατορία.

            Ας αναφερθούμε μόνο στον Παναγούλη και τον Μουστακλή, στους εκτοπισμένους, στις σφαίρες που έπεφταν στον περίγυρο  και στον αύλειο χώρο του Πολυτεχνείου , για να θυμηθούμε  την τραγωδία, την στασιμότητα, την αποδοκιμασία  όλων των χωρών, για να περιορίσουμε λίγο την λήθη μας και να επιδοκιμάσουμε ηρωικές πράξεις.

            Φυσικά τα χρόνια που ακολούθησαν δεν δικαίωσαν τους αγωνιστές του τότε, επικράτησαν μετριότητες σε ηγετικές θέσεις, ανυπόληπτοι πολίτες σε  υψηλά πόστα, πολιτικοί συναγωνίζονται σε διαφθορά αντιπάλους, το κλίμα που επικρατεί μόνο ευώδες δεν είναι, η απελπισία περισσεύει, το μέλλον πλέον διαφαίνεται δυσοίωνο.

            Τα οράματα των αγωνιστών είχαν γρήγορο τέλος, όλοι μας αποτινάξαμε την ευθύνη και αναλωθήκαμε σε υλικές απολαύσεις, σε ασυδοσία, σε παράλογους και άνομους τρόπους ζωής, σε εύκολο κέρδος.

            Στην κρίσιμη περίοδο που βιώνουμε, εκτός από την σύνεση που οφείλουμε να μας διακρίνει, πρέπει να υπερβούμε τους κακούς εαυτούς μας και με βήματα αργά να μετασχηματισθούμε σε ανθρώπινες προσωπικότητες, ικανές να διαχειρισθούμε τα προβλήματά μας, να αναλογισθούμε τις ευθύνες μας, να περιορίσουμε τις απαιτήσεις μας.

            Και κάπου-κάπου ας μνημονεύουμε τους ευρισκόμενους στον χώρο του Πολυτεχνείου που     διακινδύνευσαν τις ζωές τους για ελευθερία, ισότητα, δικαιοσύνη.-

ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΩΝ ΔΑΝΕΙΣΤΩΝ ΜΑΣ…..

Με την καθοριστική ίσως, για την έξοδο της χώρας από το μνημόνιο, σύνοδο του Eurogroup της 8^ης Δεκεμβρίου, οι Υπουργοί Οικονομικών της ευρωζώνης στις Βρυξέλλες διατύπωσαν τις απόψεις τους. Είναι βέβαιο και πέρα από κάθε αμφιβολία ότι οι δανειστές και εταίροι μας θα μας παράσχουν την αναγκαία στήριξη έναντι των αγορών, αλλά με την προϋπόθεση να τηρήσουμε τις υποχρεώσεις τις οποίες αναλάβαμε με τις ήδη υπογραφείσες συμφωνίες.

Το ζήτημα το οποίο άμεσα βέβαια προκύπτει και ίσως είναι προς διαπραγμάτευση, είναι το πως αυτοί θα διασφαλίσουν ότι θα τηρηθούν επακριβώς και ακέραια τα συμφωνηθέντα από την Ελληνική Κυβέρνηση. Η φαινομενική λοιπόν απεμπλοκή από το μνημόνιο εμφανώς συνδέεται και με την ανάληψη δεσμεύσεων ότι θα τηρηθούν τα συμφωνηθέντα. Δυστυχώς οι Έλληνες Πολιτικοί έχουν απολέσει την αξιοπιστία τους έναντι των δανειστών μας.

Οι εκκρεμότητες στις μεταρρυθμίσεις και οι καθυστερήσεις στην υλοποίησή τους εκ μέρους της Κυβέρνησης, αλλά και η αρνητική στάση της Αντιπολίτευσης, οδηγούν στο συμπέρασμα ότι υφίσταται το ενδεχόμενο  να υποπέσουμε εκ νέου σε ολισθήματα. Αυτός είναι και ο βασικός λόγος για τον οποίο επιζητούν, να διατηρήσουν ως ένα βαθμό τον έλεγχο του πως θα διαχειριστούμε την ευρύτερη ελευθερία κινήσεων την οποία σαφώς θα μας επιτρέψουν.

Στην διαπραγμάτευση αυτή, εκτός από τις μεταρρυθμίσεις προκύπτει και δημοσιονομικό κενό το οποίο οφείλει επίσης να διαπραγματευθεί η Κυβέρνηση. Η κάλυψή του σαφώς δεν πρέπει να γίνει με περεταίρω περικοπές εισοδημάτων και κοινωνικών δικαιωμάτων. Οι «κόκκινες γραμμές» θα πρέπει να γίνουν σαφείς και κατανοητές στους δανειστές μας με την επισήμανση ότι περεταίρω μειώσεις τους οδηγούν στη φτωχοποίηση της χώρας.

 Ο πολιτικός κόσμος της χώρας φαίνεται να ζει σε μία άλλη «εικονική» πραγματικότητα. Η δίψα της εξουσίας έχει οδηγήσει Συμπολίτευση και Αντιπολίτευση σε αγώνα παροχολογίας. Αυτό που σαφέστατα ακούγεται ως βάλσαμο στα αυτιά των Ελλήνων πολιτών αποτελεί συγχρόνως και εφιάλτη για τους δανειστές μας. Η σκλήρυνση της στάσης τους, ως προς την τήρηση των συμφωνηθέντων αποτελεί το «μήνυμα» για το σύνολο του πολιτικού κόσμου.

Οι δανειστές μας έχουν ανοίξει πλήρως τα χαρτιά τους για την επόμενη μέρα μετά τη λήξη του ισχύοντος μνημονίου. Θα μας παρέχουν την πιστωτική στήριξη για όσο χρειαστεί,  αλλά ζητούν να τηρηθούν οι δεσμεύσεις για μεταρρυθμίσεις και τα δημοσιονομικά. Αυτό το οποίο ζητούν είναι να συνεχιστεί το σχέδιό τους για την ανάπτυξη της χώρας, η οποία έχει όπως υποστηρίζουν εμφανιστεί στα στατιστικά τουλάχιστον στοιχεία της Eurostat.

Η καθημερινότητα των Ελλήνων πολιτών δεν είναι δυνατόν να αλλάξει άμεσα με έναν ίσως μαγικό τρόπο. Η παγκοσμιοποίηση έχει διαφοροποιήσει το περιβάλλον με αποτέλεσμα να απαιτούνται νέες συνταγές για την ανάρρωση της Ευρωπαϊκής οικονομίας. Η πολιτική ελίτ η οποία κυβερνά την Ευρώπη δεν φαίνεται σήμερα ικανή να αντιμετωπίσει τις σημαντικές αυτές αλλαγές και προκλήσεις, οι οποίες  απαιτούν μία εντελώς διαφορετική προσέγγιση.

Οι Έλληνες πολιτικοί οφείλουν να σοβαρευτούν και να ομιλήσουν με ειλικρίνεια στο λαό. Η χώρα βρίσκεται σε κρίσιμο σημείο για το μέλλον της και οι μικροπολιτικές σκοπιμότητες οφείλουν να εξαλειφθούν. Αυτή είναι «ώρα ευθύνη» για όλους γιατί από τις πράξεις και αποφάσεις τους κρίνεται το μέλλον της χώρας και οι τύχες της νέας γενεάς των πολιτών της. Η ιστορία θα δείξει μελλοντικά ποιός είχε δίκιο και ποιός άδικο για τις επιλογές του, αλλά όλοι εμείς σήμερα θα υποστούμε τις συνέπειες.

ΔΥΣΩΔΙΑ ΠΑΝΤΟΥ

                                     άρθρο του Ευάγγελου  Ραφτόπουλου

            Υπάρχουν άραγε κυβερνήσεις  στον κόσμο που εξασφαλίζουν στους πολίτες τους στοιχειώδη ευτυχία, οικονομική άνεση, εύκολη καθημερινότητα, ακριβοδίκαιη δικαιοσύνη, ίσες ευκαιρίες, ισονομία;

            Και επειδή τα παραπάνω είναι μάλλον ανέφικτο να συμβαίνουν, ίσως υπάρχουν κυβερνήσεις που επιτρέπουν πρωτοβουλίες στους πολίτες τους, επιχειρηματική δραστηριότητα, ασφάλεια, σταθερότητα, βέβαιο μέλλον.

            Και τέλος υπάρχει χώρα-στον πολιτισμένο τουλάχιστον κόσμο- που οι παραπάνω διασφαλίσεις είναι κάτι σαν εξωτικό δυσεύρετο φρούτο, κάτι σαν κρύο ανέκδοτο, κάτι σαν μαγικό χάπι που θεραπεύει πάσαν νόσον.

            Υπάρχει χώρα στο νότιο κομμάτι της Ευρώπης ,που εκπέμπει μια δυσωδία άνευ προηγουμένου, μια αρωματική διαφθορά, ένα κόπρο του Αυγεία, μια χώρα που υπάρχει-δεν υπάρχει, μια χώρα που είναι παρούσα-απούσα, μια χώρα που με μεγάλη ευκολία και σαδισμό καταβυθίζει τους πολίτες της σε περιβάλλοντα σκληρά και αδυσώπητα, μια χώρα που έχει κατορθώσει να μη λειτουργεί τίποτε, να έχει καθοδηγούμενη δικαιοσύνη, αχρείους πολιτικούς, ανεπαρκείς και διαπλεκόμενους δημοσιογράφους, ανύπαρκτη παιδεία.

            Το τρίπτυχο πατρίδα, θρησκεία, οικογένεια υποκαταστάθηκε από εκμαυλισμό, διαστροφή, αμετροέπεια, ραθυμία, απελπισία, κινητή τηλεφωνία, αποχαύνωση, κατάθλιψη.

            Η ωραία Ελλάδα είναι πλέον ένας όμορφος προορισμός για ξένους, ένας παράδεισος για πολυεθνικές, ένα βασίλειο για celebrities.

            H ωραία Ελλάδα είναι μια κόλαση για τους ιθαγενείς, μια ατυχής κατοικία για τους αξιοπρεπείς, τους έντιμους, τους ικανούς.

            Η ωραία Ελλάδα είναι ιδανικός τόπος για ανόητους παρουσιαστές, μέντιουμ και αστρολόγους, Αυτιάδες και Πρετεντέρηδες, Γιακουμάτους και Βούλτεψες, Βενιζέλους και Σαμαράδες, σπάνια είδη στη παγκόσμια κοινότητα.

            Οι δολοφόνοι της δημοσιογραφίας, της ηθικής, οι συνταγματολόγοι που ηδονίζονται με τις συνταγματικές εκτροπές, οι καθηγητές πανεπιστημίου που ασχολούνται με οτιδήποτε άλλο εκτός από τα καθήκοντά τους, οι δικαστές που ευνοούν μόνο εαυτούς ,συνθέτουν ένα περίεργο μωσαϊκό, μοναδικό, πρωτότυπο, λαμπερό και βρώμικο, περίτεχνο και άχρηστο συνάμα.

            Και οι πολίτες επαναπαύονται και ευχαριστούνται  με τις αθλητικές φυλλάδες, τα ένθετα των ανυπόληπτων εφημερίδων, τα τούρκικα σήριαλ, που συνυπάρχουν με τις Ελληνικές σημαίες, τις ατέλειωτες και ανώφελες συνομιλίες, εκμεταλλευόμενοι των δωρεάν χρόνο των φιλεύσπλαχνων εταιρειών και ξεκουράζονται στους άνετους καναπέδες, μη μπορώντας να διαμαρτυρηθούν για την κατάντια τους, ακίνητοι και ανάπηροι όντες.

            Αντισταθείτε( Μιχάλης Κατσαρός) για να ζητείται ελπίς(Αντώνης Σαμαράκης)  ίσως; -

            

ΤΑΙΠΕΔ – ΕΥΑΘ. H χαμένη υπόληψη μιας εταιρίας;

Του Δημήτρη Μάρδα

Καθηγητή Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ

H πρόκληση ενδιαφέροντος του Ταμείου Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου (ΤΑΙΠΕΔ) για την πώληση του 51% της ΕΥΑΘ, που έλαβε χώρα στις  21 Φεβρουαρίου 2013, προκάλεσε το ενδιαφέρον τεσσάρων υποψηφίων. Σε προηγούμενο άρθρο μας δόθηκαν πολλές λεπτομέρειες όπως και κάποια ενδιαφέροντα λεπτά σημεία, που αφορούσαν στο διαγωνισμό αυτό (βλ. www.capital.gr/Articles.asp?id=1942394).

Από το σύνολο των υποψηφίων οι δύο αποκλείστηκαν, λόγω παραλείψεων οπότε οι φάκελοι των δυο άλλων υποψηφίων νυμφίων, έπρεπε να ήταν πλήρεις.

Αν και ο διαγωνισμός αυτός δεν τελεσφόρησε, ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι εξελίξεις, ως προς τις ακολουθούμενες διαδικασίες και τα παρεπόμενα «κάτω από το χαλί».  

Ας δούμε όμως την όλη εξέλιξη από την αρχή. Αναλυτικότερα, η πρόσκληση, ζητούσε μαζί με την κατάθεση της προσφοράς, ένα σύνολο δικαιολογητικών ως αναπόσπαστο τμήμα, της διαδικασίας επιλογής των εταιριών  κατά την πρώτη φάση του διαγωνισμού.

Ουδείς όμως από τους ενδιαφερόμενους μπορούσε να γνωρίζει, μετά την κατάθεση των προσφορών,  αν οι ανταγωνιστές του πληρούσαν όλα τα κριτήρια της επιλογής. Το ΤΑΙΠΕΔ δεν παρείχε την παραμικρή πληροφορία (μέσω μιας συγκεντρωτικής έκθεσης λόγου χάρη) σχετική με αυτό το θέμα.

Για να γίνουν όμως ενστάσεις και προσφυγές, όλοι οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να έχουν πρόσβαση στους φακέλους των προσφορών που κατατέθηκαν ή τουλάχιστον στην έκθεση, όπου σημειώνονται τα όσα σχετίζονται με τα αιτούμενα πιστοποιητικά και τα κριτήρια της επιλογής των υποψηφίων. Το ΤΑΙΠΕΔ αρνήθηκε κατηγορηματικά την οποιαδήποτε πρόσβαση.

Πράγματι, το Ταμείο δεν κοινοποίησε στους υποψήφιους, το πρακτικό με τις πιθανές ελλείψεις σε πιστοποιητικά κ.λπ, όλων ων υποψηφίων. Επίσης, αρνήθηκε να δώσει πληροφορίες της μορφής αυτής σε υποψηφίους που το ζήτησαν, επικαλούμενο τον κανονισμό λειτουργίας του. 

Με τις επιλογές του αυτές αφαίρεσε στην ουσία το δικαίωμα της έντασης / προσφυγών των ενδιαφερομένων. Ουδείς γνωρίζει αν οι φάκελοι όσων απέμειναν ήταν πλήρεις και ουδείς γνωρίζει με τι τρόπο συμπληρώθηκαν τα τυχόν κενά από έγγραφα, που πιθανόν έλειπαν από τις προσφορές.

To δικαίωμα στην πρόσβαση σε πληροφορίες, για την υπόθεση που εξετάζουμε, απορρέει καταρχάς από τη Σύμβαση του Άαρχους (1998), όπως αυτή ενσωματώθηκε στην εθνική νομοθεσία (νόμος 3422/2005).

Η πώληση της ΕΥΑΘ, τελικά δεν έγινε. Η όλη όμως διαδικασία αξιολόγησης των τεσσάρων υποψηφίων δημιούργησε την αίσθηση σε πολλούς ότι όλα είχαν την οσμή μιας προσχεδιασμένης απόφασης.

Όταν ένας από τους υποψηφίους αναδόχους  «Η Ένωση Πολιτών για το Νερό» που είδε την προσφορά της να απορρίπτεται ως ακατάλληλη, ζήτησε τα πρακτικά του διαγωνισμού αναφορικά με τα πιστοποιητικά κ.λπ και για τους τέσσερις, η διοίκηση του ΤΑΙΠΕΔ αρνήθηκε, όπως σημειώθηκε,  κατηγορηματικά να δώσει κάθε πληροφορία.

Μέσω της δικαστικής οδού, η «Ένωση» απέκτησε πρόσβαση στις πληροφορίες αυτές τελικά. Με έκπληξη όμως διαπιστώθηκε ότι ενώ για τους δυο «κομμένους» από τον διαγωνισμό, υπήρχε αναλυτική αιτιολογική έκθεση του ΤΑΙΠΕΔ, για τους δυο προκριθέντες κυκλοφορούσαν μόνο κάποια σημειώματα και ένα πρακτικό σε ένα ντοσιέ, που προέρχονταν από μια ιδιωτική εταιρία συμβούλων(!!!).. Δεν τηρήθηκε λοιπόν η παραμικρή τυπική διαδικασία καταγραφής όλων των πιστοποιητικών, των κριτηρίων επιλογής κ.λπ των δυο αυτών εταιριών, όπως και της προσφοράς τους.

Πώς λοιπόν επιλέγηκαν χωρίς να υπάρχει μια σαφής εικόνα των προσφορών τους; Όταν παραβιάζεται η διαδικασία της όποιας αξιολόγησης, τότε εύλογα προκύπτουν δικαιολογημένα ερωτήματα που αγγίζουν πια την ουσία, του διαγωνισμού!

Δημόσιο χρέος: Οι «σύγχρονες» αντιλήψεις για τη βιωσιμότητά του!

Του Δημήτρη Μάρδα

Καθηγητή Τμήματος Οικονομικών Επιστημών ΑΠΘ

Το δημόσιο χρέος της Ελλάδας παρά το κούρεμα που δέχθηκε και τις μειώσεις των επιτοκίων δανεισμού της χώρας, καλά κρατεί. Οι μειώσεις του, σε απόλυτα μεγέθη, εκτιμάται ότι θα είναι ανεπαίσθητες τo 2014 σε σχέση με το 2013, ενώ ως ποσοστό του Ακαθαρίστου Εθνικού Προϊόντος (ΑΕΠ) διαρκώς αυξάνει. Το Ινστιτούτο Levy των ΗΠΑ, εκτιμά ότι ως ποσοστό του ΑΕΠ, θα αγγίξει το 208% το 2015.

Παρόλα αυτά, ένας άνεμος αισιοδοξίας πνέει, αναφορικά με τη βιωσιμότητα του χρέους μας. Από την άλλη όμως, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) και ένα σύνολο έμπειρων οικονομολόγων και πολιτικών στο εξωτερικό, τονίζουν την αναγκαιότητα για νέα αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους, λόγω της μη βιωσιμότητάς του.

Η πρόσφατη συνάντηση τρόικας-Ελληνικής κυβέρνησης  στο Παρίσι και η πρόταξη στην ατζέντα των διαπραγματεύσεων του προβλήματος αυτού, επιβεβαιώνει μάλλον τη δεύτερη θέση, εκτός αν η όλη συζήτηση έγινε για το θεαθήναι!

Και όμως πολιτικοί της συγκυβέρνησης, συμπεριλαμβανομένων και Ευρωβουλευτών μας στο Λαϊκό κόμμα, θεωρούν ότι το χρέος μας είναι βιώσιμο. Πράγματι, οι θιασώτες τέτοιων θέσεων υποστηρίζουν ότι…. σύγχρονες απόψεις περί χρέους δεν εξαρτούν τη βιωσιμότητα του από το ύψος του, σε απόλυτα μεγέθη(!) ή ως ποσοστό του ΑΕΠ(!), αλλά κυρίως (ή μόνο) από την ικανότητα της χώρας σ’ ό,τι αφορά στην εξυπηρέτησή του(!).

Αυτή η προσέγγιση ισχυροποιείται, αν λάβουμε υπόψη ότι τα ετήσια δημοσιονομικά ελλείμματα όπως και το μέσο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους μειώνονται, ενώ αυξάνεται ο χρόνος της διάρκειάς του κ.ά.

Το θεόρατο χρέος μας, η καλπάζουσα ανεργία, η ισχνή ανάπτυξη, η χαμηλή φοροδοτική ικανότητα των Ελλήνων, η μαζική έξοδος κεφαλαίων, επιχειρήσεων και προσώπων από τη χώρα, η μοναδική σε έκταση αποβιομηχάνιση, φοροδιαφυγή, τα άγνωστα στο μέλλον επιτόκια δανεισμού της χώρας  κ.ά. εντάσσονται στην σφαίρα των… ξεπερασμένων απόψεων ερμηνείας της βιωσιμότητας του Δημόσιου χρέους.

Ας υποθέσουμε όμως ότι η  «σύγχρονη» άποψη για τη βιωσιμότητα του χρέους, που δίνει λοιπόν έμφαση στο κόστος εξυπηρέτησης του είναι και η κυρίαρχη. Το ερώτημα που εύλογα προκύπτει είναι το ακόλουθο:

Έχει την ικανότητα η χώρα να αποπληρώσει το χρέος της σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα των ετησίων (έστω μειωμένων) δόσεων που έχουν προβλεφθεί για τις επόμενες δεκαετίες;  Και αν ναι ; από πού πηγάζει αυτή η θέση;

Επίσης, υποστηρίζεται ότι θα έχει την ικανότητα και την άνεση να ξεπληρώσει τα πάντα, χωρίς περιπέτειες, έως το 2030, επειδή έχει μειωθεί απλά και μόνο σήμερα, το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους σε σχέση με το παρελθόν.

Εδώ γίνεται ένα ακόμη λάθος, το οποίο συνδέεται με την πολιτική συγκυρία. Αναλυτικότερα, τα χαμηλά επιτόκια δανεισμού της χώρας μας από τα κράτη-μέλη, δε θα ισχύουν στο διηνεκές. Όταν έρθει λοιπόν η ώρα της αναχρηματοδότησης του χρέους μας και προστρέξουμε στις αγορές –όπως και κάναμε πρόσφατα– τότε ουδείς γνωρίζει πού θα κυμανθούν τα νέα επιτόκια. Αυτά με τη σειρά τους, αν είναι υψηλά, θα επηρεάσουν εύλογα το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους μας.

Θεωρήθηκε επιτυχία το πρόσφατο κόστος δανεισμού της χώρας με ετήσιο επιτόκιο γύρω στο 5%. Αν αυτό πράγματι ισχύει, τότε οι Ιρλανδοί που δανείσθηκαν με το μισό περίπου επιτόκιο σε σχέση με εμάς τι έπρεπε να κάνουν; Τριήμερο πάρτι;

Η άκρως στενή «σύγχρονη» αντίληψη περί βιωσιμότητας του χρέους, κυρίως από το κόστος εξυπηρέτησης του, μας φέρει στο νου την ακόλουθη  ρήση του Βρετανού πρωθυπουργού Ντισραέλι:

«Υπάρχουν ψέματα, καταραμένα (μεγάλα) ψέματα και στατιστικές».

H AΠΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ

 του Ευάγγελου Ραφτόπουλου

            Ένα μυστήριο για δυνατούς ντετέκτιβς ανακύπτει στην Ελληνική πραγματικότητα, ένα πρόβλημα για ευφυείς μαθηματικούς ζητά λύση, μια λύση πρωτότυπη σε ένα σπάνιο ζήτημα που έχει συνταράξει τους Έλληνες πολίτες, τους πολιτικούς αναλυτές, τους ξένους ανταποκριτές και επιστήμονες, που μάταια αναζητούν το κράτος που χάθηκε μέσα σε κραδασμούς, τυφώνες, καταιγίδες, θύελλες, καταστροφές.

            Κάποιες πληροφορίες που ανεπιβεβαίωτες έφτασαν, μετέδιδαν  ότι είδαν σε μια σχεδία, με Ελληνική σημαία, κάποιους μεσήλικες  απελπισμένους να κινούν απελπισμένοι χέρια και πόδια, εκλιπαρώντας για βοήθεια, ψελλίζοντας ακαθόριστες λέξεις για σωτηρία, έλλειψη κατανόησης, μνημόνια, προδοσία.

            Το κράτος λοιπόν μετανάστευσε με τους ηγέτες του, αφήνοντας κάποια ίχνη από παραδόσεις και πολιτισμούς, ελπίδες και αισιοδοξίες, προσδοκίες και θυσίες, σε ένα μουντό φόντο, με ομίχλη και συμφορές, δραπετεύοντας και τρεπόμενο σε άτακτη υποχώρηση, ασύντακτο, ασύνδετο, ανοργάνωτο.

            Η κατάθλιψη έχει καταλάβει τους απροστάτευτους Έλληνες ,που απεγνωσμένοι αναζητούν νέους σωτήρες, να ανασυστήσουν τη χώρα και τους ίδιους, να καλύψουν την ανασφάλειά τους, να γεμίσουν με υποσχέσεις, με οράματα,  να δώσουν νόημα στην άδεια ζωή τους.

            Ξεκρέμαστος ο λαός παραπαίει, βαφτίζει ως νέους άρχοντες ανυπόληπτους και αδαείς-όπως πάντοτε- αιθεροβάμονες αστέρες, αγνοώντας παρελθόν και παθήματα, ελπίζοντας σε νέο, άφθαρτο, σύστημα αξιών και  αρχών, σε συνθήκες δίκαιες και αξιοκρατικές, σε πορείες ανεμπόδιστες.

            Και η ζωή συνεχίζεται χωρίς ευκαιρίες για όλους, χωρίς πρόσβαση σε εξασφάλιση, χωρίς καθοδήγηση σωστή, χωρίς νόημα, χωρίς ουσία.

            Άλλοι πάλι βεβαιώνουν ότι η χώρα βυθίσθηκε στο χάος με τους κατοίκους της, άλλοι ισχυρίζονται ότι είναι σε προσωρινή κατάψυξη, άλλοι πιο αισιόδοξοι και θρήσκοι πιστεύουν ότι οι θείες δυνάμεις θα επέμβουν για την σωτηρία τους για μια ακόμη φορά.-