Το λυκόφως μιας αυτοκρατορίας: Η οικοδομή

του Δημήτρη Μάρδα

Αν. καθηγητή Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ

Ο κατασκευαστικός τομέας είναι κινητήρια δύναμη της οικονομίας, τόσο στις φτωχές χώρες του πλανήτη όσο και στις πλούσιες. Ο αφανισμός της Leaman  Brothers, λόγω της κατάρρευσης της αγοράς των ακινήτων χαμηλής αξίας των ΗΠΑ, είναι ένα από τα παραδείγματα που αποδεικνύουν τα ανωτέρω.

Η οικοδομή συντηρεί πλήθος άλλων δραστηριοτήτων, άνω των 100, συμβάλλοντας έτσι στην αύξηση της απασχόλησης και γενικά του πλούτου μιας χώρας. Οι υψηλοί τζίροι δημιουργούν εισοδήματα και ως εκ τούτου προσφέρουν φόρους στο κράτος.

Από την άλλη, η ανάπτυξη της οικοδομικής δραστηριότητας οδηγεί στην ενίσχυση της παραγωγής σημαντικών κλάδων της βιομηχανίας, με στρατηγική σημασία για την οικονομία.

Έτσι δομήθηκε στη χώρα μας ένα μέρος της παραγωγής, όπως η τσιμεντοβιομηχανία, η χαλυβουργία, η κεραμοποιία, το αλουμίνιο, η χρωματουργία κ.ά. Οι κλάδοι αυτοί όμως είναι τα πρώτα θύματα μιας οικονομικής κρίσης, όταν η τελευταία βρίσκει να αντλήσει εύκολα πόρους από τον κατασκευαστικό τομέα.

«Ο προϋπολογισμός του 2012 μπορεί να εκτελεστεί χωρίς πρόσθετα μέτρα, εφόσον εφαρμοστούν τα όσα έχουν ψηφιστεί», τόνισε ο Υπουργός Οικονομικών κατά την εναρκτήρια συζήτηση για τον νέο προϋπολογισμό.

Η αλλαγή στον φόρο ακίνητης περιουσίας, με τη μείωση του αφορολογήτου ορίου και την νέα αύξηση των αντικειμενικών αξιών, αν δεν αποτελεί πρόσθετο μέτρο, τότε τι θεωρείται;

Ο εν λόγω προϋπολογισμός διαμορφώθηκε σύμφωνα με την υπόθεση ότι θα εφαρμοστούν τα όσα έχουν ψηφισθεί. Συνεπώς, γιατί προωθείται νέα ρύθμιση με σκοπό τη νέα αύξηση των αντικειμενικών αξιών; Ή για να θέσουμε διαφορετικά το ερώτημα, εφόσον η αύξηση των αντικειμενικών αξιών δε θεωρείται πρόσθετο μέτρο, η παραμονή τους στα ίδια επίπεδα με τα περυσινά μπορεί να θεωρηθεί μέτρο ελάφρυνσης των πραγματικών εισοδημάτων των ενδιαφερομένων πολιτών;   

            Το λογοπαίγνιο στο χώρο της πολιτικής έχει κάποια όρια. Συχνά όμως ξεπερνιούνται, γιατί ορισμένοι πολιτικοί υποβαθμίζουν τη νοημοσύνη των ψηφοφόρων. Επιπλέον τέτοιας μορφής ανακοινώσεις ή προαναγγελίες (όπως η θέση για «το χωρίς πρόσθετα μέτρα») επιδιώκουν τη δημιουργία θετικών προσδοκιών για την οικονομία.

Αν δεν επαληθευτούν οι προσδοκίες που καλλιεργούνται με όλα τα ανωτέρω, την ευθύνη γι’ αυτό φέρουν οι πολιτικοί εκείνοι, που δεν κατόρθωσαν να πείσουν τους πολίτες για τις προθέσεις τους.

Η συνέχιση της επιθετικής πολιτικής κατά των ακινήτων, οδηγεί σε ακόμη μεγαλύτερη συρρίκνωση την εγχώρια βιομηχανική παραγωγή, αποδυναμώνοντας έτσι την οικονομία και στέλλοντας στην ανεργία πλήθος κόσμου.

Βέβαια, αξίζει να σημειωθεί ότι με τα όσα υιοθετούνται εδώ και καιρό σε βάρος της κατασκευαστικής δραστηριότητας, μειώνονται και οι εισαγωγές. Η ζημία όμως που προκαλείται στην εγχώρια παραγωγή, τη συσχετιζόμενη άμεσα και έμμεσα με την οικοδομή, είναι πολύ μεγαλύτερη από την αξία μείωσης των εισαγωγών.

Η κατάρρευση της χώρας συνεχίζεται…

Το νεοελληνικό πελατειακό κράτος οικοδομήθηκε σε ένα υπόβαθρο αδιαφάνειας, ατιμωρησίας, διαφθοράς, κακοδιαχείρισης, ρουσφετολογίας και κατασπατάλησης του δημοσίου χρήματος. Το πολιτικό σύστημα για να εξυπηρετήσει τα συμφέροντά του οδήγησε στη δημιουργία ενός αναποτελεσματικού, αντιπαραγωγικού, εντελώς διεφθαρμένου κράτους και δημοσίου τομέα ο οποίος απομυζούσε τους πολύτιμους πόρους των πιστώσεων για επενδυτικά έργα. Αυτό το κράτος της ρουσφετολογίας και της διαφθοράς κατέρρευσε, αλλά οδήγησε τη χώρα στο χείλος της χρεοκοπίας. Αλλά ας αναφέρουμε τα αίτια που μας οδήγησαν στη δημοσιονομική κατάρρευση:

•   Οι Κυβερνήσεις για να διευκολύνουν ρουσφετολογικές προσλήψεις των ημετέρων δημιουργούσαν φορείς και οργανισμούς χωρίς αντικείμενο, αλλά με πλήρη οργανόγραμμα και προϋπολογισμό.
•     Οι Υπουργοί για να εξυπηρετήσουν την εκλογική τους πελατεία ενέκριναν οργανογράμματα άνευ χρησιμότητας με δεκάδες υπεράριθμες θέσεις.
•         Οι Συνδικαλιστές σε αρκετά Υπουργεία αλλά και ΝΠΙΔ, Φορείς και ΔΕΚΟ που η μισθοδοσία τους καλύπτεται από τον κρατικό προϋπολογισμό, πέτυχαν να λαμβάνουν εκτός βασικού τους μισθού, πολύ υψηλές παροχές με τη μορφή διαφόρων «έξυπνων» επιδομάτων και πλασματικών υπερωριών.
•      Αρκετοί επιχειρηματίες αλλά και το ίδιο το Δημόσιο οφείλουν ασφαλιστικές εισφορές οι οποίες ξεπερνούν τα 11 δις ευρώ.
•           Η παράνομη καταβολή σύνταξης ξεπέρασε τα  56.000 άτομα αφενός λόγω μη απογραφής τους και αφετέρου λόγω θανάτου ή άλλης αιτίας.
•      Η καταβολή αναπηρικών συντάξεων σε υψηλό ποσοστό (22% επί του συνόλου) και μάλιστα με γεωγραφική κατανομή ανά αναπηρία, γεγονός που αναδεικνύει τη μεγάλη διαφθορά του συστήματος απονομής τους.
•          Η λίστα των βαρέων και ανθυγιεινών επαγγελμάτων διαμορφώθηκε με βάση τη δυνατότητα «πίεσης» των διαφόρων επαγγελματικών ομάδων και έχει περιλάβει και περιπτώσεις που ξεπερνούν το όριο της γελοιότητας.
•      Η διαδικασία απονομής προνοιακών επιδομάτων βρίθει παρανομιών και διαφθοράς με αποτέλεσμα χιλιάδες από αυτά να λαμβάνονται παράνομα.
•         Οι δαπάνες υγείας εν γένει έχουν ξεπεράσει κατά πολύ το μέσο ευρωπαϊκό όρο γεγονός που καταδεικνύει την ύπαρξη «κυκλωμάτων» που λυμαίνονται ταμεία, νοσοκομεία και την περίθαλψη ασφαλισμένων και συνταξιούχων.
•    Τα επιδόματα ανεργίας χορηγούνται σε ανύπαρκτους ή μη δικαιούχους ασφαλισμένους Έλληνες και Αλλοδαπούς με εικονικά στοιχεία άνευ ελέγχου.
•         Η αδήλωτη ανασφάλιστη εργασία (εισφοροδιαφυγή) Ελλήνων και Αλλοδαπών βρίσκεται σε υψηλά επίπεδα παρά όποια νομοθετικά μέτρα.
•       Η φοροδιαφυγή από όλους του Έλληνες και Αλλοδαπούς που «δύνανται» εξακολουθεί να υφίσταται παρά τα τεκμήρια ή άλλα φορολογικά μέτρα.

Από την ανάγνωση των παραπάνω καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι πραγματικά το πολιτικό σύστημα εξέθρεψε ένα κράτος διαφθοράς και ρουσφετολογίας, αλλά παράλληλα και εμείς οι «πολίτες» το αποδεχθήκαμε και το χρησιμοποιήσαμε, ίσως όχι όλοι το ίδιο, χωρίς αυτό να μας απαλλάσσει των ευθυνών μας. 

Γιατί «παραπαίει» η Κυβέρνηση συνεργασίας στην Ελλάδα;

Το βασικό πρόβλημα και συγχρόνως η λύση μιας Κυβέρνησης Συνεργασίας είναι ο Πρόεδρός της ο οποίος θα πρέπει να ισορροπεί διαρκώς  ανάμεσα στις διάφορες απαιτήσεις των πολιτικών κομμάτων και σχηματισμών που την στηρίζουν. Άρα για τη θέση αυτή απαιτείται άτομο με ανάλογη εμπειρία χειρισμού πολιτικών όντων, ημεδαπών αλλά και αλλοδαπών και με ανεξαρτησία βούλησης – ενεργειών γεγονός που τον καθιστά ιδιαίτερα σήμερα επικίνδυνο για τον πολιτικό κόσμο της Ελλάδας.

Ο Πρόεδρος, μαζί με τον Υπουργό Οικονομικών, θα πρέπει να πείσουν τους ξένους ηγέτες για την πρόθεση της Ελλάδος να αποδεχθεί την ευρωπαϊκή Συμφωνία Κορυφής  της26ης - 27^ης Οκτωβρίου 2011. Επίσης θα πρέπει να καταθέσουν και να ψηφίσουν στη βουλή των Ελλήνων, πιθανότατα με αυξημένη πλειοψηφία, την κύρωση της κύριας Συμφωνίας και των τυχόν παραρτημάτων της και ιδιαίτερα τη συμφωνία με τους ιδιώτες κατόχους ελληνικών ομολόγων (PSI).

Παράλληλα θα πρέπει να φροντίσουν ώστε η χώρα να λάβει την 6^η δόση του αρχικού δανείου για να μην υποστούμε «στάση πληρωμών» το Δεκέμβριο και η χώρα «πτωχεύσει» και ουσιαστικά. Όλα αυτά είναι γνωστά στα πολιτικά κόμματα και τους αρχηγούς τους, αλλά παρά τη σοβαρότητα της κατάστασης αποδεικνύεται ότι σκέφτονται πρωτίστως για το πολιτικό τους μέλλον και δευτερευόντως για το εθνικό συμφέρον. Σε αντίθετη περίπτωση δεν εξηγείται η πλήρης διαφορετικότητα στις απόψεις τους και οι αγκυλώσεις τους σε επιμέρους σημεία για να επιτευχτεί η πολυπόθητη εθνική συνεννόηση.

Η αντιπολίτευση σύσσωμη ζητά εκλογές για να αυξήσει τη δύναμή αντλώντας, όπως ελπίζει ψηφοφόρους από το κυβερνητικό στρατόπεδο. Η Κυβέρνηση γνωρίζει ότι στις εκλογές θα υποστεί πανωλεθρία εξ αιτίας των δημοσιονομικών μέτρων που έχει λάβει και της γενικότερης κατάστασης που βιώνει η ελληνική κοινωνία και προσπαθεί να τις απομακρύνει με στόχο να βελτιώσει την εικόνα της. Το βασικό ερώτημα των ελλήνων πολιτών είναι, τι θα συμβεί μετά τις εκλογές αν δεν υπάρξει, όπως «δείχνουν» οι δημοσκοπήσεις αυτοδύναμη Κυβέρνηση. Με δεδομένη την ασυνεννοησία των πολιτικών δυνάμεων η χώρα μάλλον μπαίνει σε περιπέτειες οι οποίες θα είναι ιδιαίτερα καταστροφικές για όλους.

 Όλοι οι Έλληνες αναμένουν από τους πολιτικούς τους να την οδηγήσουν τη χώρα σε ένα ορθολογικό δρόμο ανάπτυξης και προόδου και αντί αυτού λαμβάνουν την υπόσχεση πώς σε δέκα χρόνια η χώρα θα βρίσκεται στα οικονομικά επίπεδα του 2009 από άποψη χρέους και αυτό γιατί έτσι το σχεδίασαν οι Ευρωπαίοι. Καμία πολιτική παράταξη δεν μας έχει παρουσιάσει, δυστυχώς μέχρι σήμερα, ένα ολοκληρωμένο ρεαλιστικό πρόγραμμα εξόδου της χώρας από την κρίση. Αρκετοί πολιτικοί αρκούνται στην καταγγελία των μέτρων και ορισμένοι στην παρουσίαση γενικόλογων προτάσεων για ανάπτυξη, οι οποίες όμως δεν γίνονται αποδεκτές από τους δανειστές μας και δεν πείθουν την πλειοψηφία των πολιτών για την ορθότητά τους

Σαφώς στη δημοκρατία δεν υπάρχουν αδιέξοδα. Αλλά ο πολιτικός κόσμος πρέπει να γνωρίζει ότι η πλειοψηφία του ελληνικού λαού άρχισε να ενημερώνετε, να διαβάζει και να αποκτά γνώση πέρα από την επιλεκτική πολιτική εικόνα που παρουσιάζουν τα διάφορα ΜΜΕ ανάλογα με τα συμφέροντα που εξυπηρετούν. Στην προσεχή εκλογική αναμέτρηση εκείνο που θα «παίξει» τον πρωτεύοντα λόγο επιλογής θα είναι το αναπτυξιακό και οικονομικό πρόγραμμα κάθε πολιτικής παράταξης. Ένα πρόγραμμα το οποίο θα πρέπει να είναι ρεαλιστικό, μετρήσιμο, εφαρμόσιμο, αποτελεσματικό και αποδεκτό από την πολύπαθη ελληνική κοινωνία.

Οίκτος, ειρωνεία και επιθετικότητα

Του Δημήτρη Μάρδα

Αν. καθηγητή Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ

Μια ομάδα φοιτητών περιμένει τη σειρά της έξω από την κεντρική είσοδο της αίθουσας υποδοχής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Ακριβώς μπροστά της βρίσκεται ένα σύνολο ηλικιωμένων Ολλανδών. Ένας ασπρομάλλης κοτσανάτος άνδρας ρωτά μια φοιτήτρια κατά την ώρα της αναμονής, πριν την έναρξη της προβλεπόμενης ξενάγησης:

«Από πού είστε;»

«Από την Ελλάδα», απαντά εκείνη χαμογελαστά

«Καλή τύχη!» της εύχεται κοφτά και χωρίς πολλά λόγια, απλώνοντας παράλληλα το χέρι και κτυπώντας την φιλικά και με στοργή τον ώμο.

Έτσι αντιδρούν αρκετοί πολίτες της Ευρώπης απέναντι μας, δείχνοντας μια συμπάθεια στα όσα βιώνουμε. Βέβαια, οι κακές επιδόσεις της χώρας αντανακλώνται ακόμη και σε εμάς τους ίδιους σε διάφορους χώρους και ιδιαίτερα σε εκείνους της εργασίας. Πράγματι, σε αρκετές περιπτώσεις προσφοράς εργασίας στο εξωτερικό, διαπιστώνεται εδώ και καιρό, ότι προτιμώνται άλλες εθνότητες στη θέση μας.

Και ενώ ο οίκτος απέναντι μας είναι συνήθης πια, οι πολιτικοί της χώρας αντιμετωπίζουν ένα άλλο κλίμα στις συναντήσεις με τους ομολόγους τους. Εκεί η  επιθετικότητα και η ειρωνεία κυριαρχούν, παρά τα όποια συγχαρητήρια για τις επιδόσεις μας ή για οτιδήποτε άλλο προτείνουμε. Αυτό τουλάχιστον κυκλοφορεί ανάμεσα σε Έλληνες, που εργάζονται στα θεσμικά όργανα της ΕΕ.

Ο λόγος που ερμηνεύει τα ανωτέρω είναι απλός: Αδυνατούν οι εταίροι μας να κατανοήσουν την έκταση της ασυνεννοησίας, που διακρίνει τον πολιτικό μας κόσμο, κατά το χρόνο όπου η εθνική οικονομία καταρρέει.

Αποτελεί ίσως μοναδικό φαινόμενο στους κόλπους της ΕΕ, η αδυναμία εύρεσης μιας κοινής γλώσσας ανάμεσα τουλάχιστον στην κυβέρνηση και την αξιωματική αντιπολίτευση σε μια τόσο κρίσιμη περίοδο.

Η αιτία της μη συναίνεσης είναι απλή: Θεωρούν αμφότεροι ότι πρεσβεύουν την πάσα αλήθεια με τα όσα υποστηρίζουν!. Έτσι οι έμμονες ιδέες αντικαθιστούν τον απαραίτητο εκείνο διάλογο, που αναμφίβολα θα κατέληγε σε αρκετά σημεία τομής ανάμεσα στα μέτρα πολιτικής που προτείνονται εκατέρωθεν.

Έχει δημιουργηθεί η αίσθηση στις Βρυξέλλες, ότι οι Έλληνες πολιτικοί που επισκέπτονται τη βελγική πρωτεύουσα είτε κλείνουν τα αφτιά τους στα όσα με ιδιαίτερη ευθύτητα τους διαμηνύουν αρχηγοί κρατών ή άλλοι αξιωματούχοι είτε είναι πλήρως αποσυνδεδεμένοι με το εκεί περιβάλλον. Οπότε εύλογα η ειρωνεία έπεται μιας επιθετικής συμπεριφοράς, όταν διαπιστώνουν οι υπόλοιποι εικοσιέξι, ότι οι όποιες νουθεσίες για το αυτονόητο πάνε στο βρόντο.