Η δραχμή και οι μύθοι της (μέρος 2ο -Απαντήσεις σε σχόλια)

Του Δημήτρη Μάρδα

Αν. Καθηγητή Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ

Σε προηγούμενο άρθρο μας, υποστηρίξαμε ότι στην περίπτωση επιστροφής στη δραχμή, οι υποτιμήσεις – διολισθήσεις του εθνικού νομίσματος δε θα βελτιώσουν την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών εξαγωγών. Αυτό το σενάριο το ζήσαμε για είκοσι χρόνια, από το 1980-2000 όταν ή δραχμή απαξιωνόταν θεαματικά έναντι του δολαρίου και των άλλων νομισμάτων, (1980: 1 $ = 42,6 δρχ., 2000: 1$ = 308,9 δρχ.) ενώ οι εξαγωγές μετά βίας διπλασιάστηκαν από 5 δις δολάρια σε 10 δις δολάρια. Οι ελληνικές εξαγωγές υπερδιπλασιάστηκαν από το 2001-2008. Αυτά είναι δεδομένα που δεν αμφισβητούνται καθώς τα βλέπουμε!

Στο παρόν άρθρο αναφερόμαστε μόνο σε κάποιες από τις απαντήσεις-κριτικές, που αναρτήθηκαν στο διαδίκτυο προτάσσοντας ένα σύνολο σκέψεων και επιχειρημάτων υπέρ της δραχμής. Για τις υπόλοιπες απόψεις-θέσεις αναγνωστών απλά σημειώνουμε το εξής: Με άναρθρες κραυγές και συνθηματολογία, δε κτίζεται οποιαδήποτε μορφή διαλόγου.

Ορισμένοι παρομοιάζουν την Ελλάδα με την Αργεντινή ή την Ισλανδία ή την Ουγγαρία υιοθετώντας ένα υπεραπλουστευμένο σκεπτικό. Ως προς την Αργεντινή ειδικότερα, υποστηρίζεται ότι εφόσον η αποσύνδεση της εθνικού της νομίσματος από το δολάριο και η απαξίωσή του εκτίναξε τις εξαγωγές της χώρας εκείνης, το ίδιο θα συμβεί και στην Ελλάδα!.

Πρώτο μεθοδολογικό λάθος: Συγκρίνονται δύο ανόμοιες οικονομίες. Ενδεικτικά σημειώνεται ότι η Αργεντινή, στη χειρότερη περίοδο της δεκαετίας του 2000 είχε εμπορικό πλεόνασμα, ενώ η Ελλάδα έχει ένα υπερμέγεθες εμπορικό έλλειμμα. Δεύτερο λάθος: Η δομή και η σύνθεση των ελληνικών εξαγωγών δεν έχει το παραμικρό κοινό με την αντίστοιχη της Αργεντινής. Μεγάλο μέρος των ελληνικών εξαγωγών δεν αντιδρά θετικά στις διολισθήσεις-υποτιμήσεις της δραχμής γιατί απλούστατα η ζήτησή τους δεν επηρεάζεται από τις τιμές. Αυτά τα ζήσαμε, οπότε μη ψάχνουμε αντιγραφές παραδειγμάτων που, δεν έχουν την παραμικρή σχέση με τη δική μας οικονομία.

Επίσης, πώς είναι δυνατόν να συγκρίνεται η Ισλανδία με την Ελλάδα, όταν πηγή της κρίσης της Ισλανδίας ήταν το τραπεζικό σύστημα; Ως προς την Ουγγαρία, αν μελετηθεί ακόμη πιο προσεκτικά η δομή της οικονομίας της εύκολα θα διαπιστωθούν οι διαφορές της με την Ελλάδα.

Κάποιος ορθά έθιξε την ποιότητα των προϊόντων, που αποτελεί κύριο ανασταλτικό παράγοντα των ελληνικών εξαγωγών. Αυτή άραγε θα αλλάξει με την επιστροφή στη δραχμή ή η εύκολη λύση της δραχμής θα οδηγήσει αποτρεπτικά (όπως έκανε κατά το 1980-2000) στο θέμα της βελτίωσης της ποιότητας; Και ποια ήταν τέλος πάντων αυτή η πετυχημένη συνταγή της παλιάς δραχμής, που σημειώνει ένας άλλος αναγνώστης; Ας δοθούν κάποια στοιχεία επιτυχίας από τους ένθερμους υποστηρικτές της! 

Στο άρθρο μας θίξαμε κατά κύριο λόγο το θέμα της ανταγωνιστικότητας, αναφερόμενοι ακροθιγώς στη θέση «δεν πληρώνουμε το χρέος». Δεν αγγίξαμε άλλα ζητήματα στα οποία συνοπτικά θα αναφερθούμε ακολούθως, καθώς ‘διαφεύγουν’ των υποστηρικτών της επιστροφής στη δραχμή.

Σύμφωνα με ξένους αναλυτές και μελέτες (όπως της τράπεζας UBS, ακόμη και των υποστηρικτών της επίμαχης επιστροφής) η ελληνική οικονομία θα γνωρίσει ένα μοναδικό σοκ βραχυχρόνια: Θα μειωθεί η παραγωγή κατά 30-40% την πρώτη χρονιά της επιστροφής, θα μειωθούν τα εισοδήματα ετησίως από 3000-9000 ευρώ, θα εκτιναχθεί το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ, θα υπάρχει φυγή κεφαλαίων στο εξωτερικό κ.λπ.

Βέβαια όσοι έχουν χρήματα στο εξωτερικό θα αγοράσουν ‘κοψοχρονιάς’  τα πάντα στην Ελλάδα. Δεν είναι ίσως τυχαίο το γεγονός, ότι μεγάλο μέρος των ένθερμων υποστηρικτών της επιστροφής στη δραχμή διαμένουν στο εξωτερικό, έχοντας αμοιβές, περιουσία και καταθέσεις σε δολάρια ή αγγλικές λίρες.

Εύκολες και βολικές λύσεις, δε πρόκειται να μας βγάλουν από το αδιέξοδο που είμαστε. Η αναπαραγωγή της κουλτούρας της δεκαετίας του 1980-2000, δε θα μας κάνει Αργεντινή ή Ισλανδία ή Ουγγαρία. Καλό είναι να  ακούμε από ανάμεσα και τους Αργεντινούς! Η ίδια αντίληψη για την οικονομία με τα ίδια άτομα (και αναφερόμαστε σε όλους στη Βουλή) δε θα δώσουν τις καταλληλότερες λύσεις ακόμη και με τη δραχμή.

Χρειαζόμαστε πολιτικούς παντός καιρού και όχι μαθημένους μόνο στην καλοκαιρία χωρίς δεξιότητες, ανεπάγγελτους, ή εγκάθετους των πολιτικών γραφείων της χώρας που αναδείχθηκαν με τις ευλογίες των μεντόρων τους ή παιδιά του κομματικού σωλήνα αλλά καλούς συνδικαλιστές. Χρειαζόμαστε άλλες προτάσεις!

Αρκετά ζήσαμε μια επίπλαστη ευτυχία ακολουθώντας εύκολες λύσεις τόσα χρόνια, που συχνά εκλογικεύονται χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία, αγγίζοντας ενίοτε με την ίδια ευκολία, τα όρια του λαϊκισμού!    

H δραχμή και οι μύθοι της

Του Δημήτρη Μάρδα

Αν. καθηγητή του Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ

Μύθος 1^ος. Θα βελτιωθεί ανταγωνιστικότητα των ελληνικών προϊόντων με την επιστροφή στη δραχμή. Αυτό τουλάχιστον υποστηρίζουν οι ένθερμοι οπαδοί μιας τέτοιας επιλογής. Θα τρέξουμε τριάντα χρόνια πίσω σκιαγραφώντας τη σχέση εξαγωγών  και απαξίωσης (υποτιμήσεις – διολισθήσεις) της δραχμής για να αποδείξουμε το μυθικό χαρακτήρα αυτής της θέσης.

Η ισοτιμία  δραχμής δολαρίου το 1980 ήταν 1$ προς 42,64 δραχμές, το 1987, 1$ προς 135,18 δραχμές και το 2000 ανερχόταν σε 1$ προς 308,93 δραχμές.

Η δραχμή λοιπόν κατά τη δεκαετία 1980-2000 απαξιώθηκε θεαματικά έναντι του δολαρίου ενώ οι εξαγωγές μας με τα βίας διπλασιάσθηκαν από 5,1 δις $ σε 10,8 δις $. Από την άλλη το εμπορικό μας έλλειμμα άγγιξε τα 18,6 δις το 2000 από τα 5,4 δις & το 1980.

Η κατακόρυφη απαξίωση του ελληνικού νομίσματος δεν κατόρθωσε να βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας, κάτι που διαφαίνεται και από τα ανωτέρω στοιχεία. Αξίζει να σημειωθεί ότι κατά την περίοδο του 1980-1990, οι δύο υποτιμήσεις της δραχμής και οι διαρκείς διολισθήσεις συνοδεύονταν και από μέτρα προστασίας της ελληνικής οικονομίας, κάτι που εξέλειπαν πλήρως από τον Ιανουάριο του 1993.

Πρώτο συμπέρασμα: Ο ταχύς ρυθμός απαξίωσης της δραχμής έως το 2000, σε συνδυασμό με τα μέτρα προστασίας υπέρ της εγχώριας παραγωγής (έως το 1993) δεν ανέκαμψαν τις ελληνικές εξαγωγές με ρυθμούς ταχύτερους σε σχέση με τους αντίστοιχους  των εισαγωγών.

Οπότε, σύμφωνα με το πρόσφατο παρελθόν της χώρας μας, από πού πηγάζει η θέση ότι η επιστροφή στη δραχμή θα βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας;

            Αξίζει να σημειωθεί ότι οι εξαγωγές μας από το 2001 έως το 2008, υπό καθεστώς ‘σκληρού’ ευρώ υπερδιπλασιάστηκαν (από 10,4 δις $ το 2001 σε 25,5 δις $ το 2008).

Βέβαια μετά το 2002 παρατηρείται μια ραγδαία επιδείνωση του εμπορικού ελλείμματος της Ελλάδας, όχι όμως λόγω μείωσης των εξαγωγών (που εξακολούθησαν να αυξάνονται με πολύ ταχύτερους ρυθμούς σε σχέση με το παρελθόν) αλλά λόγω έξαρσης των εισαγωγών. Η αιτία όμως αυτής της εξέλιξης δεν εντοπίζεται μόνο στο ευρώ. Άλλοι παράγοντες (όπως οι Ολυμπιακοί αγώνες, τιμές πετρελαίου, εισροές κεφαλαίων, έξαρση των δημοσίων δαπανών, αλλαγή του καταναλωτικού προτύπου κ.λπ) φέρουν το μεγαλύτερο ίσως μέρος ευθύνης της συγκεκριμένης εξέλιξης.

Μύθος 2^ος Δεν πληρώνουμε το χρέος μας ή θα το πληρώσουμε μόνο σε δραχμές.

Το Άρθρο 27 της Σύμβασης της Βιέννης (που την επικυρώσαμε) αναφορικά με το «Δίκαιο των Συνθηκών», τονίζει ότι τα συμφωνηθέντα πρέπει να τηρούνται. Αυτό σημαίνει ότι η χώρας μας δε μπορεί να κάνει χρήση του εσωτερικού της δικαίου για να αρνηθεί να ξεπληρώσει κράτη στο νόμισμα που συμφωνήθηκε. Συμπέρασμα: Ό,τι οφείλουμε στις κυβερνήσεις που μας δάνεισαν κράτη σε ευρώ θα το επιστρέψουμε σε ευρώ.

Ως προς τους υπόλοιπους ιδιώτες πιστωτές μας, το Σύνταγμα μας όπως και κάθε Σύνταγμα πολιτισμένου κράτους, προστατεύει εύλογα τους πιστωτές του. Αυτό φαίνεται κατακάθαρα στο Άρθρο 94. Άρνηση ή αδυναμία πληρωμών οδηγεί, κατά το Σύνταγμα μας, στην εκποίηση της εμπορεύσιμης περιουσίας του Δημοσίου (Αεροδρόμια, λιμάνια κ.λπ), ό,τι δηλαδή προβλέπει το Μνημόνιο!.

Βέβαια, κατά το Σύνταγμα μας πάλι, τους ιδιώτες μπορούμε να τους πληρώσουμε σε εθνικό νόμισμα, οπότε σε δραχμές. Αν ακολουθήσουμε αυτήν την πεπατημένη, τότε όλοι οι ξένοι εισαγωγείς ελληνικών προϊόντων θα ξεπληρώσουν τους δικούς μας εξαγωγείς σε δραχμές. Δεν είμαστε οι μόνοι ξύπνιοι στον πλανήτη!. Να υπενθυμίσουμε ότι εξαγωγές μας είναι πολύ λιγότερες απ’ ότι οι εισαγωγές. Όποτε ας αναλογιστούν οι ένθερμοι οπαδοί τέτοιων εύκολων λύσεων τι θα σημαίνουν όλα τα ανωτέρω για τη χώρα!

Απομόνωση των πολιτικών που οδηγούν στην περιθωριοποίηση της χώρας…

Η Ελλάδα συμμετείχε στην προσπάθεια της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης μετά τη θεμελίωση της τελευταίας περιόδου της δημοκρατίας. Δοκιμάστηκε αρκετά για να εισέλθει στον ευρωπαϊκό βηματισμό της και σήμερα, παρά τις προσπάθειες, αδυνατεί να διατηρήσει το ρυθμό του. Συμπερασματικά όμως, η πορεία αυτή έχει αποδεχθεί μάλλον επωφελής για τη χώρα και τους πολίτες της. Η Ελλάδα διαφοροποιήθηκε σημαντικά και μάλλον προς το καλύτερο από το 1980, οπότε και εντάχθηκε στην τότε ΕΟΚ και ιδιαίτερα από το 2002 με την ένταξη στην ευρωζώνη, αν και τα τελευταία βήματά της δεν ήταν τόσο επιτυχημένα για πολλούς και γνωστούς λόγους. Αυτό που διακυβεύετε είναι η πορεία της χώρας με την λοιπή Ευρώπη ή η πλήρης απομόνωση και η βαλκανιοποίησή της.

Ας συνειδητοποιήσουμε ποιοί είναι αυτοί οι οποίοι εξυπηρετούνται με την επιστροφή στη δραχμή. Καταρχήν οι έχοντες και κατέχοντες λεφτά στο εξωτερικό τορπιλίζουν κάθε προσπάθεια ανάταξης της χώρας. Οι εκροές καταθέσεων τα δύο τελευταία χρόνια που η ελληνική οικονομία βρίσκεται σε κρίση έχουν αγγίξει τα 80 δις ευρώ. Όλοι αυτοί αναμένουν την επιστροφή στη δραχμή, για επιστρέψουν στη χώρα με άφθονο «συνάλλαγμα» και να κερδοσκοπήσουν σε βάρος των υπολοίπων και περισσοτέρων πολιτών.

Η «συμμαχία της δραχμής» απαρτίζεται από όλους εκείνους που απομυζώντας το δημόσιο τομέα της ελληνικής οικονομίας με διάφορους τρόπους, ως επί το πλείστον μη νόμιμους, δημιούργησαν περιουσίες. Επιχειρηματίες με μεγάλα χρέη στις τράπεζες αναμένουν την επιστροφή στη δραχμή και την υποτίμηση της ώστε χρέη εκατομμυρίων ευρώ σήμερα, να εξοφληθούν με υποτιμημένες δραχμές με συνάλλαγμα (ευρώ) που έχουν στο εξωτερικό. Έτσι με ρυθμίσεις και με ευρώ που θα εισάγουν θα είναι διπλά ωφελημένοι σε βάρος όλων ημών των υπολοίπων πολιτών.

Βέβαια σε ένα τέτοιο σκηνικό δεν είναι δυνατόν να απουσιάζουν και τα φερέφωνα αυτών. Τα συναντάμε στην ελληνική πολιτική σκηνή, πολιτικοί με φιλοδοξίες αρχηγών οι οποίοι υπονομεύουν κάθε προσπάθεια της χώρας για ανάταξη, υπουργοί οι οποίοι αδιαφορούν για  τις διαθρωτικές  μεταρρυθμίσεις που ανέλαβαν να προωθήσουν και βουλευτές που με διάφορους τρόπους, προσπαθούν να διατηρηθούν στην επικαιρότητα των ΜΜΕ, ώστε να πετύχουν την επανεκλογή τους. Στην ομάδα θα πρέπει να προστεθούν και δημοσιογράφοι οι οποίοι υποστηρίζουν αυτές τι πολιτικές της δραχμής με «κορώνες» και ασύστολη διαστρέβλωση της πραγματικότητας. Η επικινδυνότητα όλων αυτών, ξεκινά όχι γιατί αν και καλών προθέσεων ακολουθούν μια λαθεμένη ανάλυση, αλλά γιατί συνεισφέρουν στο «καλάθι» όλων εκείνων που στοιχηματίζουν στην καταστροφή του τόπου. Ανάμεσα σε αυτούς συγκαταλέγεται και ένα τμήμα της Αριστεράς, ενώ ένα ακόμη θέλει να αλλάξουμε εντελώς πορεία και να οδηγηθούμε σε εντελώς αχαρτογράφητες οικονομικά περιοχές με ασύμμετρες επιπτώσεις για τους περισσότερους εξ ημών.

Οι πολίτες βρίσκονται σε απόγνωση και οι φωνές στήριξης της δραχμής δυναμώνουν. Η δημοσιονομική προσαρμογή συνεπικουρούμενη από την ύφεση, δημιουργούν αφόρητες πιέσεις και σύγχυση. Κάποιος θα πρέπει να εξηγήσει στους έλληνες πολίτες: Τι συμβαίνει; Πως δημιουργήθηκαν τα ελλείμματα; Γιατί λαμβάνονται τα μέτρα; Γιατί αποτυγχάνουν; Πως και Πότε θα ξεκινήσει η ανάκαμψη της οικονομίας; Ο έλληνας πολίτης υπόκειται σε ουσιαστικές περικοπές των εισοδημάτων του και σε υψηλούς άμεσους και έμμεσους φόρους και επιτέλους  του οφείλουν μια εμπεριστατωμένη εξήγηση, για το καλό όλων μας. Πριν η αγανάκτηση γίνει οργή και πριν η απόγνωση οδηγήσει σε ανεξέλεγκτες καταστάσεις.

Χρέος...

Χρέος: Ένας εφιάλτης χωρίς τέλος

(Μήπως η απουσία στρατηγικής σκέψης μας έκανε κακούς παίκτες;)

Του Δημήτρη Μάρδα

Αν. καθηγητή Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ

www.mardas.gr

Στις αρχές του 2010 διαπιστώθηκε, ότι το έλλειμμα του προϋπολογισμού της χώρας κατά την προηγούμενη χρόνια, εκτινάχθηκε στα 36 δις ευρώ. Μόλις δεκατέσσερις μήνες πριν προϋπολογιζόταν στα 5,2 δις ευρώ!!!. Tο 2011 το έλλειμμα αυτό θα κλείσει, με τις πιο ευοίωνες προοπτικές στα 22 δις ευρώ περίπου, ενώ το 2012, εφόσον το PSI ολοκληρωθεί, θα αγγίξει τα14,7 δις ευρώ!.

Κατά τη διάρκεια του 2009-2010, ένας άπειρος υπουργός οικονομικών, χωρίς ιδιαίτερο παρελθόν  στα δημόσια οικονομικά ή χρηματοοικονομικά, (τον σκληρό πυρήνα της οικονομικής επιστήμης), αποφασίζει να τα βάλει μόνος του με τα γεράκια της τρόικας δηλαδή του ΔΝΤ, της ΕΕ και της ΕΚΤ.

Με την πλάτη κολλημένη στον τοίχο και χωρίς να ακολουθεί τις προδιαγραφές που απαιτούνται σε διαπραγματεύσεις με θέμα τη διαχείριση του χρέους, καταλήγει στο Μνημόνιο 1, στο οποίο όμως δεν αγγίχθηκε η καρδιά της σπατάλης του δημοσίου χρήματος δηλαδή οι ΔΕΚΟ, τα ταμεία της τοπικής αυτοδιοίκησης και οι δαπάνες για την υγεία.

Ως προς τις ιδιωτικοποιήσεις των δημόσιων οργανισμών ο υπουργός οικονομικών μη δεχόμενος ιδιαίτερες πιέσεις στο θέμα αυτό δε δραστηριοποιήθηκε άμεσα, το 2010.

            Το 2010, εξαντλήθηκε ένα μεγάλο σύνολο πηγών εύρεσης νέων, έκτακτων εσόδων (περαίωση,  ημιυπαίθριοι χώροι κ.λπ). Οι πηγές αυτές περιορίστηκαν το 2011 (έσοδα από αυθαίρετα), για να εκμηδενιστούν σχεδόν το 2012. Ως προς τον περιορισμό των δαπανών, ακολουθήθηκαν οι εύκολες λύσεις, (π.χ. μείωση των δημοσίων επενδύσεων ή των μισθών των δημοσίων υπαλλήλων κ.ά). Παράλληλα η σπατάλη δε μειώθηκε. Πράγματι, εξακολουθούν να λειτουργούν οι πελατοκεντρικοί οργανισμοί που δημιουργήθηκαν επί Νέας Δημοκρατίας, ενώ η απαξίωση των ΔΕΚΟ και των άλλων οργανισμών του Δημοσίου άρχισε να παίρνει διαστάσεις λαίλαπας εδώ και καιρό.

            Στα τέλη του 2011, οι προοπτικές για το 2012 είναι ακόμη πιο δυσοίωνες. Έτσι, οι πιέσεις για ιδιωτικοποιήσεις και για την εκποίηση της ήδη απαξιωμένης δημόσιας περιουσίας οξύνονται εκ μέρους της τρόικας, σε μια περίοδο όπου η πτώχευση, χωρίς κοσμητικά επίθετα (‘επιλεκτική’ ή οτιδήποτε άλλο) είναι ante portas.

            Οι πιέσεις οδηγούν στο αποτέλεσμα που επιδιώκουν οι αγορές: Στην εκποίηση της δημόσιας περιουσίας της χώρας. Παράλληλα όψιμα αντιλήφθηκαν οι πάντες (ή προσποιούνταν), ότι η Ελλάδα είναι ο αδύναμος κρίκος της Ευρώπης, που αν σπάσει θα συμπαρασύρει το ευρώ στο Καιάδα. Αν ο κος Παπακωνσταντίνου έδειχνε ότι κατανοούσε τη σημασία αυτής της θέσης, θα μπορούσε να παίξει ‘σκληρό πόκερ’ με τους δανειστές μας, οδηγώντας τη χώρας σήμερα σε μια καλύτερη θέση.

            Οι εταίροι μας εξακολουθούν να καθυστερούν να πάρουν τις αποφάσεις που χρειάζονται υπέρ της στήριξης του ευρώ. Όλως τυχαίως παύουν πολλές από τις παλινωδίες τους, αμέσως μετά την συμφωνία για ευρύτατες ιδιωτικοποιήσεις σε τιμές ιδιαίτερα χαμηλές για κάθε ενδιαφερόμενο στα μέσα του 2011.

Ο εφιάλτης εξελίσσεται ως εξής: Μετά την χειρότερη ίσως Σύνοδο Κορυφής της τελευταίας διετίας, του Δεκεμβρίου του 2011, άρχισαν δειλά να ακούγονται φωνές για προτεραιότητα πια στο σκέλος της ανάπτυξης. Αυτό θα συζητηθεί στη Σύνοδο Κορυφής του Μαρτίου του 2012.

Αν υπήρχε η κατάλληλη γνώση σε εθνικό επίπεδο, και αν ο Υπουργός Ανάπτυξης δεν έπαιζε το ρόλο της ‘Ωραίας Κοιμωμένης’, θα φθάναμε άραγε σε αυτό το αποτέλεσμα; Μάλλον όχι. Μήπως η άγνοια και η απουσία στρατηγικής σκέψης μας έκανε κακούς παίχτες σε ένα παιγνίδι με έμπειρους αντιπάλους που κατέχουν την τέχνη του πολέμου;

…Κωδικός: Ε9-ΕΤΑΚ & ΦΑΠ και ο Indiana Jones!

Του Δημήτρη Μάρδα

Αν. καθηγητή Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ

Κωδικός: Ε9-ΕΤΑΚ & ΦΑΠ. Δεν είναι τίτλος κινηματογραφικού έργου περιπέτειας ούτε αποτελεί τον κωδικό της CIA με θέμα τη δήθεν δολοφονία του Κώστα Καραμανλή!.

Απλά αναφέρεται στο λαβύρινθο –όμοιο των περιπετειών του Indiana Jones– που πασχίζουν διαπεράσουν πολλοί Έλληνες, με αφορμή την ηλεκτρονική καταχώρηση των περιουσιακών στοιχείων μέσω της γνωστής μας δήλωσης Ε9. Η ακίνητη περιουσία, που θα καταχωρηθεί εκεί θα οδηγήσει στην καταβολή του Ενιαίου Τέλους Ακινήτων (ΕΤΑΚ), που αντικαταστάθηκε μετά το 2009 από τον Φόρο Ακίνητης Περιουσίας (ΦΑΠ).

Όλη αυτή η διαδικασία πρέπει να ολοκληρωθεί μόνο ηλεκτρονικά, έως τα μεσάνυκτα της Πέμπτης 22 Δεκεμβρίου 2011!!!. Ελάχιστοι το γνωρίζουν αυτό. Αξίζει να σημειωθεί ότι η ίδια ακριβώς διαδικασία είχε ακολουθηθεί και το 2009 με μηδαμινά όμως αποτελέσματα.

ΠΡΩΤΗ παρατήρηση. Δεν έχει σημασία αν ο οποιοσδήποτε συνεπής φορολογούμενος κατέθεσε το 2009, με τη φορολογική του δήλωση, τις μεταβολές κ.λπ της ακίνητης περιουσίας του. ΟΦΕΙΛΕΙ να τις ξαναδεί σε ηλεκτρονική μορφή πια και να τις ελέγξει προσεκτικά, βιώνοντας ένα σωρό εκπλήξεις. 

ΠΡΩΤΗ  έκπληξη. Ανοίγοντας ο κάθε ενδιαφερόμενος το προσωπικό αρχείο του Ε9, του έτους 2009 (ήδη συμπληρωμένο από το 2008), διαπιστώνει ότι πολλές μεταβολές (π.χ. μεταβιβάσεις  ή λάθη που δηλώθηκαν έγκαιρα κ.λπ) για ακίνητα που ο ίδιος σημείωσε λίγο παλαιότερα ή μέσω των ηλεκτρονικών υπολογιστών της εφορίας, δεν είναι καν καταχωρημένες. Η απορία αυτή απαντάται σχετικά εύκολα.

Αναλυτικότερα, η εταιρία που υποστήριζε όλο το σύστημα, ακούστηκε ότι τα ‘βρόντηξε’ και έφυγε από το Υπουργείο, ενώ ανέλαβε μια άλλη με χρηματοδότηση από την Εθνική Τράπεζα. Αυτό το ‘βίαιο’ πέρασμα από την πρώτη στη δεύτερη εταιρία, μπορεί να ερμηνεύσει το χάος των παραλήψεων που συναντά ο πολίτης, με το άνοιγμα του προσωπικού του Ε9.

Οπότε προσοχή: Συμπληρώστε ότι λείπει και μη θεωρείτε τίποτα δεδομένο, άσχετα αν έχετε κάνει ότι αλλαγές έπρεπε στο άμεσο παρελθόν.

Μετά αρχίζει η περιπέτεια στη ζούγκλα της ηλεκτρονικής κυβέρνησης. Αφού σημειώσετε σε κάθε νέα εισαγωγή (λόγω νέου ακινήτου, ή μεταβίβασης κ.λπ) το Νομό, το Δήμο, τη διεύθυνση, τον αριθμό της οδού και υποχρεωτικά τον ταχυδρομικό κώδικα, οφείλετε να κάνετε το εξής δεύτερο βήμα: Να προστρέξετε, μέσω του προγράμματος, στο (πανάρχαιο) χάρτη της περιοχής του ακινήτου σας και να μαρκάρετε το οικοδομικό τετράγωνο, όπου αυτό ανήκει.

Πριν κάνετε αυτήν την κίνηση, είναι προτιμότερο να εντοπίσετε το σπίτι σας μέσω του Google Earth για σιγουριά. Αφού λοιπόν τελειώσετε με το μαρκάρισμα του παραπάνω οικοδομικού τετραγώνου, το πρόγραμμα σας γυρίζει στην αρχική σελίδα. Εκεί όμως θα διαπιστώσετε με έκπληξη ότι έχει σβηστεί τόσο ο αριθμός της οδού που μένετε όσο ή/και ο ταχυδρομικός κώδικας. Αν δεν το προσέξετε αυτό, τότε με την ολοκλήρωση της έγγραφής θα σημειωθεί ως «λάθος» η δήθεν παράλειψή σας, που οφείλετε όμως να διορθώσετε.

Αν τύχει και θέλετε να εισάγετε επίσης, κάποια μεταβολή στο ήδη καταχωρημένο ακίνητο σας, τότε ή…ανάψτε ένα τσιγάρο περιμένοντας την επιβεβαίωση της μεταβολής ή…επισκεφθείτε την τουαλέτα,  ή αρχίστε να…μαγειρεύετε και με την επιστροφή στο γραφείο σας, θα λάβετε την επιβεβαίωση!.

Όταν το πρόγραμμα επιβεβαιώσει ότι το Ε9 του 2009 έχει ολοκληρωθεί και είναι έτοιμο για κατάθεση, τότε συνεχίζετε με το 2010 τις νέες μεταβολές σας. Εκεί μπορεί να ζήσετε μια άλλη έκπληξη καθώς τελειώνοντας με όλες τις νέες καταχωρήσεις του 2010, μπορεί υπολογιστής να σημειώσει «λάθος» στις καταχωρήσεις  του…2009!.

Με έκπληξη θα διαπιστώσετε λοιπόν ότι σε κάποια ακίνητα του 2009, (καταχωρημένα από εσάς τους ίδιους πριν λίγα λεπτά, και βεβαιωμένα από το πρόγραμμα), λείπουν στοιχεία (π.χ. ο Νομός).  Ο δαίμων του προγράμματος δυστυχώς τα ‘έφαγε’, οπότε εκεί ανάβετε το δεύτερο τσιγάρο ή αρχίζετε να μαγειρεύετε περιμένοντας εκ νέου της επιβεβαίωση των εγγραφών, που για δεύτερη φορά θα κάνετε.

Και έτσι περνάτε 1-2 ώρες…ευχάριστα, καπνίζοντας, μαγειρεύοντας… και παίζοντας με τον υπολογιστή σας.

Συμπέρασμα: Αν δεν έχετε ατσαλένια νεύρα ή κουμπάρο λογιστή ή ιδιαίτερα καλή σχέση με προγράμματα υπολογιστή, που εισάγουν μια διαστροφική σχέση ανάμεσα στα ίδια και εσάς, τότε χάσατε! Το προτιμότερο είναι να βρείτε έναν καλό λογιστή ή κομπιουτερά. Διαφορετικά κινδυνεύει η ψυχική σας υγεία.

Δε θα τολμήσουμε να ρωτήσουμε πώς και πού διατέθηκαν τα εκατομμύρια ευρώ για την οικοδόμηση της λεγόμενης ηλεκτρονικής κυβέρνησης στη χώρα από το 2000 και μετά! Ενδεχομένως ο νυν υπουργός ο κος Γ. Παπακωνσταντίνου ως παλαιός Ειδικός Γραμματέας της «Κοινωνίας της Πληροφορίας» να μπορεί να δώσει κάποιες απαντήσεις.

Οι πλούσιοι Έλληνες χωρίς ρευστό…

Η  κατοχή ιδιόκτητης κατοικίας στην Ελλάδα βρίσκεται σταθερά πάνω από 80% στο σύνολο του πληθυσμού, ενώ ο ένας στους δύο έλληνες είναι κάτοχος ενός αυτοκινήτου,  έτσι δημιουργείτε η εντύπωση πως οι Έλληνες γενικότερα, είναι πλούσιοι παρά την οικονομική κρίση που βιώνει η χώρα. Ίσως τα ποσοστά ιδιοκατοίκησης και κατοχής αυτοκινήτων να  αποτελούν για τους ξένους οικονομικούς μελετητές το κριτήριο, ώστε να εκτιμούν ότι η χώρα μπορεί να αντέξει ακόμη πιο σκληρά μέτρα λιτότητας.

Όμως, είναι εντελώς διαφορετικό να διαθέτει κάποιος ακίνητα, αλλά να μη μπορεί να τα πουλήσει ή αν τα καταφέρει το τελικό ποσό είσπραξης να είναι εξαιρετικά χαμηλότερο από την αξία απόκτησης  του ακινήτου, κι άλλο να διαθέτει ρευστότητα ώστε να είναι σε θέση να πληρώνει τους φόρους ή άλλες επιβαρύνσεις. Επίσης, σε περιπτώσεις απόκτησης εισοδημάτων από ακίνητα είναι σημαντικό το γεγονός ότι σήμερα αρκετοί ενοικιαστές δεν μπορούν καταβάλουν το ενοίκιο  τους για διαφόρους λόγους, όπως επίσης και ότι εγκαταλείπουν το ακίνητο και αφήνουν πίσω τους απλήρωτους τους λογαριασμούς αερίου, κοινοχρήστων, ρεύματος και ύδρευσης-αποχέτευσης. Τις περισσότερε φορές για να δικαιωθεί ο ιδιοκτήτης απαιτείται χρόνος και έξοδα (δικαστήρια), χωρίς κανείς να είναι σίγουρος ότι θα δικαιωθεί τελικά. Οι περισσότεροι ιδιοκτήτες μεταβιβάζουν την απαίτησή τους αυτή στο Δημόσιο (Εφορία) και έτσι δεν φορολογούνται τουλάχιστον για ένα εισόδημα που δεν απέκτησαν ποτέ.

Ένα ακόμη σημείο προσοχής αποτελεί η κατοχή μετοχών. Σήμερα οι κάτοχοι μετοχών είναι οι περισσότερο «χαμένοι» της οικονομικής κρίσης. Το ελληνικό χρηματιστήριο έχει "χάσει" περί το 80% της αξίας του από το 2009 και οι κάτοχοι μετοχών από μεγάλες επιχειρήσεις, όπως είναι οι τράπεζες, βρέθηκαν ξαφνικά με αποτιμήσεις χαρτοφυλακίου σημαντικά χαμηλές και εγκλωβισμένοι σ’ αυτές. Οι περισσότερες εισηγμένες ελληνικές επιχειρήσεις δεν αποδίδουν μέρισμα στους μετόχους, οι οποίοι εκτός από την απομείωση του χαρτοφυλακίου τους δεν έχουν και κανένα εισόδημα από τις μετοχές που κατέχουν. Η πώληση των μετοχών είναι ασύμφορη και όλοι περιμένουν τον επόμενο κύκλο ανόδου του ελληνικού χρηματιστηρίου που μάλλον είναι μακροπρόθεσμος. Αλλά οι φόροι και οι έκτακτες εισφορές τρέχουν και αναγκάζουν τους περισσότερους έλληνες, να καταναλώνουν το εισόδημα (καταθέσεις) που είχαν αποταμιεύσει για να αντιμετωπίσουν μια δύσκολη κατάσταση ή ένα έκτακτο γεγονός. Και αυτό όμως το απόθεμα αρχίζει να περιορίζεται σημαντικά και σε αρκετές περιπτώσεις να εξαντλείται.

Οι Έλληνες θεωρούνται επίσης πλούσιοι, κυρίως από τους ξένους οικονομικούς αναλυτές, γιατί έχουν στην κατοχή τους αυτοκίνητα μεγάλου κυβισμού και σκάφη αναψυχής ( στα τελευταία υπάγονται και βάρκες άνω των έξη μέτρων). Στο σημείο αυτό οφείλουμε να παρατηρήσουμε, ότι  οι προηγούμενες κυβερνήσεις, με νόμους και φορολογικά κίνητρα, ενεθάρρυναν τη συγκεκριμένη αγορά και όλες οι τράπεζες και οι εισαγωγείς – αντιπρόσωποι  με ποικίλες δανειακές διευκολύνσεις επέτρεψαν την υλοποίηση του ονείρου απόκτησής των σε αρκετούς πολίτες. Αυτή είναι και μία από τις αιτίες δημιουργίας των πλεονασμάτων στις χώρες του Βορρά και των ελλειμμάτων στις χώρες του νότου.  Οι ιδιοκτήτες αυτοκινήτων και σκαφών αναψυχής (και βάρκας) λόγω της οικονομικής κρίσης, αδυνατούν σε πολλές περιπτώσεις να αποπληρώσουν τις δόσεις με αποτέλεσμα να τα αποδίδουν στο τέλος  στον αντιπρόσωπο ή την τράπεζα. Σήμερα με την αξία των αυτοκινήτων υψηλού κυβισμού να μειώνεται κατακόρυφα και την αγορά σκαφών σε  τέλμα η προσπάθεια πώλησης γίνεται μόνο όταν κάποιος ιδιοκτήτης έχει φθάσει οικονομικά στα άκρα. Παράλληλα η Κυβέρνηση πριμοδοτεί  τα συγκεκριμένα αυτοκίνητα με υψηλά τέλη κυκλοφορίας και σκάφη (βάρκες) και αυτοκίνητα με έκτακτες εισφορές και υψηλά τεκμήρια (μειώνοντας συνεχώς τα κυβικά στα αυτοκίνητα και τα μέτρα στα σκάφη-βάρκες  που εξαιρούνται της φορολογίας & εισφοράς). Αποτέλεσμα είναι χιλιάδες ιδιοκτήτες να ακινητοποιούν σκάφη και αυτοκίνητα,  το Κράτος να μην  εισπράττει τέλη και φόρους, η αγορά την κατανάλωση σε καύσιμα και διάφορα αναλώσιμα, την απώλεια παροχής ασφαλίστρων και service και άλλων συναφών προς αυτά εργασιών.

Συμπερασματικά, οι Έλληνες πολίτες μπορεί τα προηγούμενα χρόνια να επένδυσαν τα χρήματά τους σε ακίνητα ή μετοχές, σε αυτοκίνητα ή σκάφη αναψυχής  και ίσως  αρκετοί να δανείστηκαν για να το κάνουν, όμως, σήμερα δεν έχουν ρευστότητα, διότι άλλο ο πλούτος κι άλλο τα ρευστά διαθέσιμα σε χρήμα. Είναι χαρακτηριστικό, ότι οι φτωχότεροι Έλληνες φαίνονται να είναι πέντε φορές πλουσιότεροι από τους φτωχότερους Γερμανούς, ακριβώς λόγω της κατοχής ενός ακινήτου για πρώτη κατοικία. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να ακολουθείται μια φορολογική πολιτική, η οποία τελικά θα εξαναγκάσει τους «πλούσιους Έλληνες» να ξεπουλήσουν περιουσιακά τους στοιχεία σε «τιμή ευκαιρίας» και να βρεθούν αντίστοιχα κάποιοι «έξυπνοι»  Έλληνες και Ξένοι να τα αγοράσουν. Είναι ανεπίτρεπτο σε ένα κράτος δικαίου και μέλους της μεγάλης Ευρωπαϊκής Οικογένειας.  

Η Ευρώπη σε σταυροδρόμι… Η Ευρωζώνη σε δίλλημα… Η Ελλάδα στην κόψη του ξυραφιού…

Στην πολιτική τρικυμιώδη κατάσταση της χώρας, έχει προστεθεί η θύελλα της Ευρωζώνης και το βαρομετρικό χαμηλό, της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η πραγματικότητα της Ευρωπαϊκής και Παγκόσμιας οικονομικής συγκυρίας, θα έπρεπε να επιβάλλει τη μεγίστη δυνατή υπευθυνότητα στο πολιτικό προσωπικό της χώρας και όχι μόνο. Δυστυχώς στην μεν Ευρώπη, οι πολιτικοί ασχολούνται με το να διαφυλάξουν τα εθνικά κεκτημένα και την υψηλή αξιολόγηση των οικονομιών τους, ενώ αντίθετα στη χώρα μας, ασχολούνται με ανταγωνισμούς και σκοπιμότητες του δικού τους μικρόκοσμου.

Η Ευρώπη μετά τις τελευταίες αποφάσεις θα είναι εντελώς διαφορετική από αυτή την οποία όλοι γνωρίζαμε. Η θέληση των ισχυρών χωρών επιβλήθηκε μετά από ένα ωμό εκβιασμό των ισχυρών χωρών σε βάρος της πλειοψηφίας των ασθενέστερων κυρίως οικονομικά κρατών-μελών της «Ευρώπης των 27». Έτσι αρκετές σημαντικές αποφάσεις για την πορεία της θα λαμβάνονται με τη μέθοδο της πλειοψηφίας, καταργώντας τον κανόνα της ομοφωνίας. Η αντίδραση της Μεγάλης Βρετανίας οι οποία για δικούς της λόγους δεν αποδέχεται την περεταίρω πολιτική και οικονομική ενοποίηση, δημιουργεί επικίνδυνο προηγούμενο το οποίο μελλοντικά είναι δυνατόν να δημιουργήσει επικίνδυνα προβλήματα στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα.

Η εμμονή της Γερμανίας σε ένα πλαίσιο πειθαρχίας πρακτικά ανεφάρμοστο και δίχως την εμφανή επιδίωξη για την αναπτυξιακή πορεία των οικονομιών της Ευρωζώνης στην ανάπτυξη αποτελεί το τωρινό βασικό πρόβλημα. Η ενδυνάμωση της κεντρικής διακυβέρνησης από την άλλη πλευρά είναι προαπαιτούμενη για τη συνοχή και την ασφαλή πορεία της Ευρώπης. Οι Αρχηγοί των Κρατών της Ευρώπης απέδειξαν όπως και στο παρελθόν, ότι ενδιαφέρονται πρωτίστως για την ηρεμία των αδηφάγων αγορών και ελάχιστα για την ευημερία των πολιτών τους.

Η Ελλάδα αντιμετωπίζει την κρίση με δύο διαμετρικά αντίθετες θέσεις. Η θετική προέρχεται από την Κυβέρνηση συνεργασίας και όσα στελέχη της εργάζονται για να προσφέρουν έργο και να ολοκληρώσουν το σχέδιο που η χώρα έχει αποδεχθεί για την σωτηρία της εντός της Ευρωζώνης. Η αρνητική προέρχεται από το βαθύτητα παθογόνο κομματικό σύστημα που πριονίζει το έργο της μεταβατικής Κυβέρνησης και από όλους εκείνους που έχουν στοιχηματίσει στην αποτυχία της χώρας.

Η χώρα μέσα σε αυτή την τρικυμιώδη αναταραχή της Ευρωπαϊκής κρίσης πρέπει να καταφέρει να κρατηθεί πάνω στο σκάφος διαφορετικά η μοναχική πορεία της θα είναι εντελώς αβέβαιη μέσα στο σκοτεινό ωκεανό των Αγορών και της Κρίσης.

Ξεχάστε την Ευρώπη που ξέρατε!!!

Σε συμφωνία στην οποία κατέληξαν η Γερμανίδα καγκελάριος Άγκελα Μέρκελ και ο Γάλλος πρόεδρος Νικολά Σαρκοζί αποφάσισαν ότι για να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη των αγορών προς την ευρωζώνη, θα πρέπει να ενισχυθεί η δημοσιονομική πειθαρχία με την ελπίδα ότι έτσι θα δοθεί και οριστική λύση στην κρίση χρέους.

Μεταξύ άλλων οι δύο ηγέτες προτείνουν επιγραμματικά:

·         Αλλαγή της Συνθήκης της Ε.Ε. (χωρίς να αναφέρουν αν θα επικυρωθεί από τα Εθνικά Κοινοβούλια, όπως απαιτεί η συμφωνία της Λισσαβόνας)

·         Αυτόματες κυρώσεις για τους δημοσιονομικά απείθαρχους.

·         Ενσωμάτωση «Χρυσού Κανόνα» (ισοσκελισμένων προϋπολογισμών) στα εθνικά Συντάγματα.

·         Προστασία κατόχων ομολόγων.

·         Ειδική πλειοψηφία αντί για ομοφωνία.

·         Μηνιαίες σύνοδοι ηγετών ευρωζώνης.

·         Αρνούνται την επέκταση ρόλου ΕΚΤ στην κρίση.

·         Δεν αποδέχονται την έκδοση των ευρωομολόγων.

Επί της ουσίας η συμφωνία αυτή βάζει ταφόπλακα στη μεταπολεμική Ευρώπη και το κράτος πρόνοιας όπως το γνωρίσαμε μέχρι σήμερα, για να ικανοποιήσει  την μελλοντική εικόνα της σύμφωνα με τις επιθυμίες των αγορών.

Ρεαλιστικά οι δύο ηγέτες προχωρούν στην Ευρώπη «των δύο ταχυτήτων». Η ΕΕ προχωρεί σε κάθε βήμα με σκληρές διαπραγματεύσεις μεταξύ των κρατών - μελών  και αναμένεται ότι η τυχόν αποδοχή των όρων του Γαλλογερμανικού άξονα θα γίνει με παραχωρήσεις από μέρους του στα ευρωομόλογα και στο ρόλο της ΕΚΤ.

Οι δύο ηγέτες παρουσίασαν ένα γενικό πλαίσιο προτάσεων και δεν απάντησαν στα: Πώς θα αντιμετωπίσουν άμεσα τη διάχυση της κρίσης στην Ευρωζώνη; Με ποια στρατηγική θα αντιμετωπίσουν την τραπεζική κρίση; Γιατί δεν ολοκληρώθηκε η εφαρμογή των αποφάσεων της συνόδου κορυφής της 26ης Οκτωβρίου; Γιατί δεν κατάφεραν ακόμη να συγκεντρώσουν τα κεφάλαια του προσωρινού μηχανισμού στήριξης EFSF μέσω μόχλευσης;

Γεγονός είναι ότι την Παρασκευή 9-12-2011 θα γνωρίζουμε που οδηγείται η νέα Ευρώπη και αν θα είναι τελικά Φιλελεύθερη και Αντιδημοκρατική, εφόσον οι ευρωπαίοι εταίροι αποδεχθούν τις προτάσεις τους. Εν αναμονή!!

FYROM-ΕΛΛΑΔΑ: ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΤΗΝ ΑΡΝΗΣΗ

ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΜΑΡΔΑ

Αν. καθηγητή Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ

Η κυβέρνηση των Σκοπίων δεν πέτυχε τον κύριο στόχο της προσφυγής που έκανε κατά της Ελλάδας στο Δικαστήριο της Χάγης. Πράγματι, οι δικαστές δε δέχθηκαν το αίτημα της γειτονικής χώρας για εξαναγκασμό της Ελλάδας έτσι ώστε μην προβάλλει αντίρρηση στην εισδοχή της FYROM στο NATO ή σε άλλους διεθνείς οργανισμούς με την προσωρινή της ονομασία.

Τα Σκόπια με αφορμή διάφορα γεγονότα, π.χ. Διμερή στρατιωτική συμφωνία ανάμεσα σε αυτήν και τις ΗΠΑ το 2004, καθ’ όλο το διάστημα μετά την υπογραφή της Ενδιάμεσης Συμφωνίας το 1995, δεν έπαψαν να πιέζουν προς την αναγνώριση τους ως «Δημοκρατία της Μακεδονίας».

Από την άλλη, κάνοντας χρήση το γειτονικό μας κρατίδιο του γνωστού προσωρινού ονόματος, υπέγραψε τη “Συμφωνία για  Σταθεροποίηση και Σύνδεση” με την ΕΕ (Stabilization and Association Agreement) το 2000. Η τελευταία τέθηκε σε εφαρμογή το 2004. Είναι μια συμφωνία προπομπός για την ένταξή των Σκοπίων στην ΕΕ. Δεν προεξοφλεί όμως καθ΄ οιονδήποτε τρόπο την ένταξή της εν λόγω χώρας στην Ένωση, καθώς οι μεταβλητές που την επηρεάζουν δεν εμπεριέχονται στην Ενδιάμεση Συμφωνία.

Έτσι, η (μη) ένταξη των Σκοπίων σε οποιονδήποτε διεθνή οργανισμό δεν ερμηνεύεται μόνο από το ζήτημα του ονόματος. Υπάρχουν κι’ άλλοι παράγοντες που δικαιολογούν μια τέτοια επιλογή εκ μέρους της Ελλάδας (όπως π.χ. προκλητικές, μη φιλικές πράξεις εν δυνάμει εχθρικές κ.λπ). Η  ενσωμάτωση και επιλεκτική χρήση τέτοιων παραγόντων στην εξωτερική πολιτική, αποτελεί κυριαρχικό δικαίωμα κάθε κράτους. Αυτό θα ορίσει τα κριτήρια λοιπόν της ένταξης ή μη  μιας υποψήφιας χώρας σε ένα διεθνή οργανισμό, εφόσον κληθεί να εκφράσει άποψη.

Η κυβέρνησή του κάθε κράτους είναι η μόνη αρμόδια να κρίνει την  φιλική ή μη στάση μιας χώρας απέναντι του ή οτιδήποτε άλλο. Ουδείς άλλος μπορεί να ορίσει τον τρόπο με τον οποίο θα λειτουργήσει η εθνική εξωτερική πολιτική. Επίσης, ουδείς μπορεί να παρέμβει έτσι ώστε να εξαναγκάσει για την αλλαγή του τρόπου σκέψης της εκάστοτε κυβέρνησης, ορίζοντας κατ’ επέκταση το τι δε θεωρείται φιλικό.

Ο καταστατικός χάρτης του ΟΗΕ σκιαγραφεί μόνο το περίγραμμα της έννοιας του φιλειρηνικού κράτους. Το όνομα λοιπόν, σύμφωνα με τα προαναφερθέντα δεν αποτελεί τη μόνη μεταβλητή που επηρεάζει τις ελληνικές θέσεις.

Να υπενθυμίσουμε ότι ο στρατηγός Ντε Γκώλ πρότασσε veto στην υποψηφιότητα της Αγγλίας στην ΕΟΚ έως το 1968, γιατί έτσι έκρινε ότι έπρεπε να πράξει.

Η θέση κατά την οποία η FYROM θα ενταχθεί στο ΝΑΤΟ και την ΕΕ με το την τελική της ονομασία, φαντάζει ως το ύστατο χαρτί της Ελληνικής διπλωματίας. Ως προς το όνομα ειδικότερα, καθώς η Ελλάδα προτείνει την εξεύρεση μίας από κοινού αποδεκτής λύσης, δεν αρνείται πια τον όρο «Μακεδονία», στο πλαίσιο όμως ενός σύνθετου ονόματος, που είναι μια επιλογή ιστορικά μη αποδεκτή, πολιτικά όμως αναγκαία.

Για τουλάχιστον δυο δεκαετίες το πρόβλημα αυτό είναι σε εκκρεμότητα. (Βλ. αναλυτικότερα σχετικό κείμενο: «Πολιτική της έξαρσης και αδράνειας στο όνομα των Σκοπίων», http://www.mardas.gr/Articles.aspx?id=2)

Από τη Συνθήκη των Βερσαλλιών στην κα Μέρκελ

του Δημήτρη Μάρδα

Αν. καθηγητή Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ

www.mardas.gr

Με τη Συνθήκη των Βερσαλλιών του Ιουνίου του 1919, επιβλήθηκαν στη νικημένη Γερμανία όροι, που θεωρήθηκαν εκ των υστέρων απαράδεκτοι ακόμη και από τους εμπνευστές τους.

Οι όροι αυτοί, θεωρούμενοι τότε ως η προσήκουσα λύση ή ως μοναδική διέξοδος, προσέβαλαν και ταπείνωναν το γερμανικό λαό και την υπερηφάνεια του, με συνέπεια να ζήσουμε λίγο αργότερα την οργή του μέσα από τον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο. Το σύνδρομο της ισχύος που διέκρινε τότε τους νικητές συμμάχους, κυριάρχησε λοιπόν της λογικής. Δεν είναι όμως μόνο ο γερμανικός λαός που έχει ιστορική μνήμη, ούτε η ιστορική μνήμη είναι ανάλογη του επιπέδου ανάπτυξης μιας χώρας…

Η σημερινή Καγκελάριος η κα Μέρκελ όφειλε, λόγω της δικής της ιστορίας, να απαλλαγεί από τα σύνδρομα εκείνα που οδηγούν σε παρόμοιες με το παρελθόν της Γερμανίας ρήξεις και συγκρούσεις. Παρόλα αυτά, εύκολα διαπιστώνεται ότι η σκληρή κυρία της δεκαετίας του 2010  επαναλαμβάνει τα λάθη των προκατόχων της.

Ακολουθώντας μια πολιτική της «μοναδικής διεξόδου» από την κρίση, επιμένει και αναγκάζει πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, να αντιμετωπίσουν την κρίση χρέους, με τρόπο που θεωρεί η ίδια ως τον καταλληλότερο.

Επιδιώκει να επιβάλλει επίσης, σκληρές λύσεις (της ιδίας υφής εκείνων της Συνθήκης των Βερσαλλιών) σε βάρος  των «παραβατών» και των «απείθαρχων», εφαρμόζοντας αποτυχημένες μεθόδους ‘συνεννόησης’. Οι τελευταίες με τη σειρά τους πλήττουν την υπερηφάνεια των αδύναμων λαών, που, εκτός των άλλων, βλέπουν ότι απειλείται μέρος της εθνικής τους κυριαρχίας. Και όλα αυτά, προκειμένου να επιβιώσουν στους κόλπους ενός νέου ευρώ.

Αν όλα όσα διαδραματίζονται από τη Σύνοδο Κορυφής της 25^ης  Μαρτίου του 2010 είναι μέρος της νέας στρατηγικής της Γερμανίας για μια Weltpolitik τύπου Γουλιέλμου ΙΙ, του τέλους του 19^ου αιώνα, τότε οφείλουμε να επισημάνουμε το εξής:

Οι στόχοι της απόμακρης εκείνης περιόδου οδήγησαν στον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο. Βέβαια, ο πόλεμος αποκλείεται στους κόλπους της Ευρώπης (μέχρις αποδείξεως του αντιθέτου φυσικά),  οι σύγχρονες όμως συγκρούσεις στο λεγόμενο πολιτισμένο κόσμο δε γίνονται απαραίτητα πια με όπλα!

Το λυκόφως μιας αυτοκρατορίας: Η οικοδομή

του Δημήτρη Μάρδα

Αν. καθηγητή Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ

Ο κατασκευαστικός τομέας είναι κινητήρια δύναμη της οικονομίας, τόσο στις φτωχές χώρες του πλανήτη όσο και στις πλούσιες. Ο αφανισμός της Leaman  Brothers, λόγω της κατάρρευσης της αγοράς των ακινήτων χαμηλής αξίας των ΗΠΑ, είναι ένα από τα παραδείγματα που αποδεικνύουν τα ανωτέρω.

Η οικοδομή συντηρεί πλήθος άλλων δραστηριοτήτων, άνω των 100, συμβάλλοντας έτσι στην αύξηση της απασχόλησης και γενικά του πλούτου μιας χώρας. Οι υψηλοί τζίροι δημιουργούν εισοδήματα και ως εκ τούτου προσφέρουν φόρους στο κράτος.

Από την άλλη, η ανάπτυξη της οικοδομικής δραστηριότητας οδηγεί στην ενίσχυση της παραγωγής σημαντικών κλάδων της βιομηχανίας, με στρατηγική σημασία για την οικονομία.

Έτσι δομήθηκε στη χώρα μας ένα μέρος της παραγωγής, όπως η τσιμεντοβιομηχανία, η χαλυβουργία, η κεραμοποιία, το αλουμίνιο, η χρωματουργία κ.ά. Οι κλάδοι αυτοί όμως είναι τα πρώτα θύματα μιας οικονομικής κρίσης, όταν η τελευταία βρίσκει να αντλήσει εύκολα πόρους από τον κατασκευαστικό τομέα.

«Ο προϋπολογισμός του 2012 μπορεί να εκτελεστεί χωρίς πρόσθετα μέτρα, εφόσον εφαρμοστούν τα όσα έχουν ψηφιστεί», τόνισε ο Υπουργός Οικονομικών κατά την εναρκτήρια συζήτηση για τον νέο προϋπολογισμό.

Η αλλαγή στον φόρο ακίνητης περιουσίας, με τη μείωση του αφορολογήτου ορίου και την νέα αύξηση των αντικειμενικών αξιών, αν δεν αποτελεί πρόσθετο μέτρο, τότε τι θεωρείται;

Ο εν λόγω προϋπολογισμός διαμορφώθηκε σύμφωνα με την υπόθεση ότι θα εφαρμοστούν τα όσα έχουν ψηφισθεί. Συνεπώς, γιατί προωθείται νέα ρύθμιση με σκοπό τη νέα αύξηση των αντικειμενικών αξιών; Ή για να θέσουμε διαφορετικά το ερώτημα, εφόσον η αύξηση των αντικειμενικών αξιών δε θεωρείται πρόσθετο μέτρο, η παραμονή τους στα ίδια επίπεδα με τα περυσινά μπορεί να θεωρηθεί μέτρο ελάφρυνσης των πραγματικών εισοδημάτων των ενδιαφερομένων πολιτών;   

            Το λογοπαίγνιο στο χώρο της πολιτικής έχει κάποια όρια. Συχνά όμως ξεπερνιούνται, γιατί ορισμένοι πολιτικοί υποβαθμίζουν τη νοημοσύνη των ψηφοφόρων. Επιπλέον τέτοιας μορφής ανακοινώσεις ή προαναγγελίες (όπως η θέση για «το χωρίς πρόσθετα μέτρα») επιδιώκουν τη δημιουργία θετικών προσδοκιών για την οικονομία.

Αν δεν επαληθευτούν οι προσδοκίες που καλλιεργούνται με όλα τα ανωτέρω, την ευθύνη γι’ αυτό φέρουν οι πολιτικοί εκείνοι, που δεν κατόρθωσαν να πείσουν τους πολίτες για τις προθέσεις τους.

Η συνέχιση της επιθετικής πολιτικής κατά των ακινήτων, οδηγεί σε ακόμη μεγαλύτερη συρρίκνωση την εγχώρια βιομηχανική παραγωγή, αποδυναμώνοντας έτσι την οικονομία και στέλλοντας στην ανεργία πλήθος κόσμου.

Βέβαια, αξίζει να σημειωθεί ότι με τα όσα υιοθετούνται εδώ και καιρό σε βάρος της κατασκευαστικής δραστηριότητας, μειώνονται και οι εισαγωγές. Η ζημία όμως που προκαλείται στην εγχώρια παραγωγή, τη συσχετιζόμενη άμεσα και έμμεσα με την οικοδομή, είναι πολύ μεγαλύτερη από την αξία μείωσης των εισαγωγών.

Η κατάρρευση της χώρας συνεχίζεται…

Το νεοελληνικό πελατειακό κράτος οικοδομήθηκε σε ένα υπόβαθρο αδιαφάνειας, ατιμωρησίας, διαφθοράς, κακοδιαχείρισης, ρουσφετολογίας και κατασπατάλησης του δημοσίου χρήματος. Το πολιτικό σύστημα για να εξυπηρετήσει τα συμφέροντά του οδήγησε στη δημιουργία ενός αναποτελεσματικού, αντιπαραγωγικού, εντελώς διεφθαρμένου κράτους και δημοσίου τομέα ο οποίος απομυζούσε τους πολύτιμους πόρους των πιστώσεων για επενδυτικά έργα. Αυτό το κράτος της ρουσφετολογίας και της διαφθοράς κατέρρευσε, αλλά οδήγησε τη χώρα στο χείλος της χρεοκοπίας. Αλλά ας αναφέρουμε τα αίτια που μας οδήγησαν στη δημοσιονομική κατάρρευση:

•   Οι Κυβερνήσεις για να διευκολύνουν ρουσφετολογικές προσλήψεις των ημετέρων δημιουργούσαν φορείς και οργανισμούς χωρίς αντικείμενο, αλλά με πλήρη οργανόγραμμα και προϋπολογισμό.
•     Οι Υπουργοί για να εξυπηρετήσουν την εκλογική τους πελατεία ενέκριναν οργανογράμματα άνευ χρησιμότητας με δεκάδες υπεράριθμες θέσεις.
•         Οι Συνδικαλιστές σε αρκετά Υπουργεία αλλά και ΝΠΙΔ, Φορείς και ΔΕΚΟ που η μισθοδοσία τους καλύπτεται από τον κρατικό προϋπολογισμό, πέτυχαν να λαμβάνουν εκτός βασικού τους μισθού, πολύ υψηλές παροχές με τη μορφή διαφόρων «έξυπνων» επιδομάτων και πλασματικών υπερωριών.
•      Αρκετοί επιχειρηματίες αλλά και το ίδιο το Δημόσιο οφείλουν ασφαλιστικές εισφορές οι οποίες ξεπερνούν τα 11 δις ευρώ.
•           Η παράνομη καταβολή σύνταξης ξεπέρασε τα  56.000 άτομα αφενός λόγω μη απογραφής τους και αφετέρου λόγω θανάτου ή άλλης αιτίας.
•      Η καταβολή αναπηρικών συντάξεων σε υψηλό ποσοστό (22% επί του συνόλου) και μάλιστα με γεωγραφική κατανομή ανά αναπηρία, γεγονός που αναδεικνύει τη μεγάλη διαφθορά του συστήματος απονομής τους.
•          Η λίστα των βαρέων και ανθυγιεινών επαγγελμάτων διαμορφώθηκε με βάση τη δυνατότητα «πίεσης» των διαφόρων επαγγελματικών ομάδων και έχει περιλάβει και περιπτώσεις που ξεπερνούν το όριο της γελοιότητας.
•      Η διαδικασία απονομής προνοιακών επιδομάτων βρίθει παρανομιών και διαφθοράς με αποτέλεσμα χιλιάδες από αυτά να λαμβάνονται παράνομα.
•         Οι δαπάνες υγείας εν γένει έχουν ξεπεράσει κατά πολύ το μέσο ευρωπαϊκό όρο γεγονός που καταδεικνύει την ύπαρξη «κυκλωμάτων» που λυμαίνονται ταμεία, νοσοκομεία και την περίθαλψη ασφαλισμένων και συνταξιούχων.
•    Τα επιδόματα ανεργίας χορηγούνται σε ανύπαρκτους ή μη δικαιούχους ασφαλισμένους Έλληνες και Αλλοδαπούς με εικονικά στοιχεία άνευ ελέγχου.
•         Η αδήλωτη ανασφάλιστη εργασία (εισφοροδιαφυγή) Ελλήνων και Αλλοδαπών βρίσκεται σε υψηλά επίπεδα παρά όποια νομοθετικά μέτρα.
•       Η φοροδιαφυγή από όλους του Έλληνες και Αλλοδαπούς που «δύνανται» εξακολουθεί να υφίσταται παρά τα τεκμήρια ή άλλα φορολογικά μέτρα.

Από την ανάγνωση των παραπάνω καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι πραγματικά το πολιτικό σύστημα εξέθρεψε ένα κράτος διαφθοράς και ρουσφετολογίας, αλλά παράλληλα και εμείς οι «πολίτες» το αποδεχθήκαμε και το χρησιμοποιήσαμε, ίσως όχι όλοι το ίδιο, χωρίς αυτό να μας απαλλάσσει των ευθυνών μας. 

Γιατί «παραπαίει» η Κυβέρνηση συνεργασίας στην Ελλάδα;

Το βασικό πρόβλημα και συγχρόνως η λύση μιας Κυβέρνησης Συνεργασίας είναι ο Πρόεδρός της ο οποίος θα πρέπει να ισορροπεί διαρκώς  ανάμεσα στις διάφορες απαιτήσεις των πολιτικών κομμάτων και σχηματισμών που την στηρίζουν. Άρα για τη θέση αυτή απαιτείται άτομο με ανάλογη εμπειρία χειρισμού πολιτικών όντων, ημεδαπών αλλά και αλλοδαπών και με ανεξαρτησία βούλησης – ενεργειών γεγονός που τον καθιστά ιδιαίτερα σήμερα επικίνδυνο για τον πολιτικό κόσμο της Ελλάδας.

Ο Πρόεδρος, μαζί με τον Υπουργό Οικονομικών, θα πρέπει να πείσουν τους ξένους ηγέτες για την πρόθεση της Ελλάδος να αποδεχθεί την ευρωπαϊκή Συμφωνία Κορυφής  της26ης - 27^ης Οκτωβρίου 2011. Επίσης θα πρέπει να καταθέσουν και να ψηφίσουν στη βουλή των Ελλήνων, πιθανότατα με αυξημένη πλειοψηφία, την κύρωση της κύριας Συμφωνίας και των τυχόν παραρτημάτων της και ιδιαίτερα τη συμφωνία με τους ιδιώτες κατόχους ελληνικών ομολόγων (PSI).

Παράλληλα θα πρέπει να φροντίσουν ώστε η χώρα να λάβει την 6^η δόση του αρχικού δανείου για να μην υποστούμε «στάση πληρωμών» το Δεκέμβριο και η χώρα «πτωχεύσει» και ουσιαστικά. Όλα αυτά είναι γνωστά στα πολιτικά κόμματα και τους αρχηγούς τους, αλλά παρά τη σοβαρότητα της κατάστασης αποδεικνύεται ότι σκέφτονται πρωτίστως για το πολιτικό τους μέλλον και δευτερευόντως για το εθνικό συμφέρον. Σε αντίθετη περίπτωση δεν εξηγείται η πλήρης διαφορετικότητα στις απόψεις τους και οι αγκυλώσεις τους σε επιμέρους σημεία για να επιτευχτεί η πολυπόθητη εθνική συνεννόηση.

Η αντιπολίτευση σύσσωμη ζητά εκλογές για να αυξήσει τη δύναμή αντλώντας, όπως ελπίζει ψηφοφόρους από το κυβερνητικό στρατόπεδο. Η Κυβέρνηση γνωρίζει ότι στις εκλογές θα υποστεί πανωλεθρία εξ αιτίας των δημοσιονομικών μέτρων που έχει λάβει και της γενικότερης κατάστασης που βιώνει η ελληνική κοινωνία και προσπαθεί να τις απομακρύνει με στόχο να βελτιώσει την εικόνα της. Το βασικό ερώτημα των ελλήνων πολιτών είναι, τι θα συμβεί μετά τις εκλογές αν δεν υπάρξει, όπως «δείχνουν» οι δημοσκοπήσεις αυτοδύναμη Κυβέρνηση. Με δεδομένη την ασυνεννοησία των πολιτικών δυνάμεων η χώρα μάλλον μπαίνει σε περιπέτειες οι οποίες θα είναι ιδιαίτερα καταστροφικές για όλους.

 Όλοι οι Έλληνες αναμένουν από τους πολιτικούς τους να την οδηγήσουν τη χώρα σε ένα ορθολογικό δρόμο ανάπτυξης και προόδου και αντί αυτού λαμβάνουν την υπόσχεση πώς σε δέκα χρόνια η χώρα θα βρίσκεται στα οικονομικά επίπεδα του 2009 από άποψη χρέους και αυτό γιατί έτσι το σχεδίασαν οι Ευρωπαίοι. Καμία πολιτική παράταξη δεν μας έχει παρουσιάσει, δυστυχώς μέχρι σήμερα, ένα ολοκληρωμένο ρεαλιστικό πρόγραμμα εξόδου της χώρας από την κρίση. Αρκετοί πολιτικοί αρκούνται στην καταγγελία των μέτρων και ορισμένοι στην παρουσίαση γενικόλογων προτάσεων για ανάπτυξη, οι οποίες όμως δεν γίνονται αποδεκτές από τους δανειστές μας και δεν πείθουν την πλειοψηφία των πολιτών για την ορθότητά τους

Σαφώς στη δημοκρατία δεν υπάρχουν αδιέξοδα. Αλλά ο πολιτικός κόσμος πρέπει να γνωρίζει ότι η πλειοψηφία του ελληνικού λαού άρχισε να ενημερώνετε, να διαβάζει και να αποκτά γνώση πέρα από την επιλεκτική πολιτική εικόνα που παρουσιάζουν τα διάφορα ΜΜΕ ανάλογα με τα συμφέροντα που εξυπηρετούν. Στην προσεχή εκλογική αναμέτρηση εκείνο που θα «παίξει» τον πρωτεύοντα λόγο επιλογής θα είναι το αναπτυξιακό και οικονομικό πρόγραμμα κάθε πολιτικής παράταξης. Ένα πρόγραμμα το οποίο θα πρέπει να είναι ρεαλιστικό, μετρήσιμο, εφαρμόσιμο, αποτελεσματικό και αποδεκτό από την πολύπαθη ελληνική κοινωνία.

Οίκτος, ειρωνεία και επιθετικότητα

Του Δημήτρη Μάρδα

Αν. καθηγητή Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ

Μια ομάδα φοιτητών περιμένει τη σειρά της έξω από την κεντρική είσοδο της αίθουσας υποδοχής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Ακριβώς μπροστά της βρίσκεται ένα σύνολο ηλικιωμένων Ολλανδών. Ένας ασπρομάλλης κοτσανάτος άνδρας ρωτά μια φοιτήτρια κατά την ώρα της αναμονής, πριν την έναρξη της προβλεπόμενης ξενάγησης:

«Από πού είστε;»

«Από την Ελλάδα», απαντά εκείνη χαμογελαστά

«Καλή τύχη!» της εύχεται κοφτά και χωρίς πολλά λόγια, απλώνοντας παράλληλα το χέρι και κτυπώντας την φιλικά και με στοργή τον ώμο.

Έτσι αντιδρούν αρκετοί πολίτες της Ευρώπης απέναντι μας, δείχνοντας μια συμπάθεια στα όσα βιώνουμε. Βέβαια, οι κακές επιδόσεις της χώρας αντανακλώνται ακόμη και σε εμάς τους ίδιους σε διάφορους χώρους και ιδιαίτερα σε εκείνους της εργασίας. Πράγματι, σε αρκετές περιπτώσεις προσφοράς εργασίας στο εξωτερικό, διαπιστώνεται εδώ και καιρό, ότι προτιμώνται άλλες εθνότητες στη θέση μας.

Και ενώ ο οίκτος απέναντι μας είναι συνήθης πια, οι πολιτικοί της χώρας αντιμετωπίζουν ένα άλλο κλίμα στις συναντήσεις με τους ομολόγους τους. Εκεί η  επιθετικότητα και η ειρωνεία κυριαρχούν, παρά τα όποια συγχαρητήρια για τις επιδόσεις μας ή για οτιδήποτε άλλο προτείνουμε. Αυτό τουλάχιστον κυκλοφορεί ανάμεσα σε Έλληνες, που εργάζονται στα θεσμικά όργανα της ΕΕ.

Ο λόγος που ερμηνεύει τα ανωτέρω είναι απλός: Αδυνατούν οι εταίροι μας να κατανοήσουν την έκταση της ασυνεννοησίας, που διακρίνει τον πολιτικό μας κόσμο, κατά το χρόνο όπου η εθνική οικονομία καταρρέει.

Αποτελεί ίσως μοναδικό φαινόμενο στους κόλπους της ΕΕ, η αδυναμία εύρεσης μιας κοινής γλώσσας ανάμεσα τουλάχιστον στην κυβέρνηση και την αξιωματική αντιπολίτευση σε μια τόσο κρίσιμη περίοδο.

Η αιτία της μη συναίνεσης είναι απλή: Θεωρούν αμφότεροι ότι πρεσβεύουν την πάσα αλήθεια με τα όσα υποστηρίζουν!. Έτσι οι έμμονες ιδέες αντικαθιστούν τον απαραίτητο εκείνο διάλογο, που αναμφίβολα θα κατέληγε σε αρκετά σημεία τομής ανάμεσα στα μέτρα πολιτικής που προτείνονται εκατέρωθεν.

Έχει δημιουργηθεί η αίσθηση στις Βρυξέλλες, ότι οι Έλληνες πολιτικοί που επισκέπτονται τη βελγική πρωτεύουσα είτε κλείνουν τα αφτιά τους στα όσα με ιδιαίτερη ευθύτητα τους διαμηνύουν αρχηγοί κρατών ή άλλοι αξιωματούχοι είτε είναι πλήρως αποσυνδεδεμένοι με το εκεί περιβάλλον. Οπότε εύλογα η ειρωνεία έπεται μιας επιθετικής συμπεριφοράς, όταν διαπιστώνουν οι υπόλοιποι εικοσιέξι, ότι οι όποιες νουθεσίες για το αυτονόητο πάνε στο βρόντο.   

H επόμενη ημέρα του μαύρου σύννεφου!

H επόμενη ημέρα του μαύρου σύννεφου!

Του Δημήτρη Μάρδα

Αν. καθηγητή Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ

www.mardas.gr

Η απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 27^ης Οκτωβρίου οδηγεί, εκτός των άλλων, στο υπό προϋποθέσεις ‘κούρεμα’ του δημόσιου χρέους της χώρας κατά 100 δις ευρώ. Οι πιέσεις της κας Λαγκάρντ, Γεν. Διευθύντριας του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ),  απέδωσαν με συνέπεια να οδηγηθούν οι αρχηγοί των κρατών-μελών στις γνωστές αποφάσεις, σε χρόνο ρεκόρ για τα ευρωπαϊκά δεδομένα. Η κα Λαγκάρντ είχε συνδέσει τη συμμετοχή του ΔΝΤ στην 6^η δόση της Ελλάδας με τη συγκεκριμένη απόφαση για το ‘κούρεμα’.

 Το ‘κούρεμα’ του χρέους είναι ένα καλό σημείο εκκίνησης και τίποτα άλλο. Συμβάλλει, σε συνδυασμό με ένα σύνολο μέτρων, στο συμμάζεμα του μαύρου σύννεφου που αιωρούταν  σκόρπιο πάνω από την ελληνική οικονομία. Περιορίζει το βαθμό της αβεβαιότητας, δίνοντας από την άλλη πλευρά μια ανάσα πνοής στην εγχώρια αγορά.

Τα προβλήματα όμως πολλαπλασιάζονται με ταχύτατους ρυθμούς. Έτσι, ενδεικτικά σημειώνεται, ότι υγιείς εταιρίες αδυνατούν να καταγράψουν μια ομαλή πορεία στην παραγωγή προϊόντων, λόγω έλλειψης πρώτων υλών, μια πρωτόγνωρη εξέλιξη στις ημέρες μας. Επίσης, άλλοι παραγωγοί δε βρίσκουν να αγοράσουν από τους εγχώριους προμηθευτές υλικά συσκευασίας, εξαιτίας της έλλειψης των τελευταίων. Έτσι, αδυνατούν να στείλουν στις ξένες αγορές τα έτοιμα προϊόντα τους, γιατί απλούστατα δεν μπορούν να τα συσκευάσουν(!!!).

            Οι αρμόδιοι με την αγορά υπουργοί φαίνονται συχνά πλήρως αποσυνδεδεμένοι από την επιχειρηματική καθημερινότητα που σκιαγραφείται από δεκάδες επώδυνες παρόμοιες εξελίξεις.

Οι χειρισμοί της επόμενης ημέρας θα δείξουν κατά πόσο αυτό το μαύρο σύννεφο που περιορίστηκε σε ένα τμήμα του ουρανού, θα σκορπίσει πάλι ή θα γίνει μια αδιαπέραστη ομίχλη ή θα διαλυθεί πλήρως. Μόνο το σκέλος της παραμελημένης ανάπτυξης μπορεί να εγγυηθεί την εξαφάνισή του.

Οι έως σήμερα αναποτελεσματικές πολιτικές με πρωταγωνιστές κατά κύριο λόγο τους αρμόδιους υπουργούς του Υπουργείου Ανάπτυξης και των συναρμοδίων Υπουργείων, δεν έδωσαν διέξοδο στις επενδύσεις, που εξακολουθούν να καρκινοβατούν, παρά τις ευκαιρίες που παρουσιάζει η χώρα μας.

Σε 22,9 δις ευρώ ανέρχονταν πέρυσι οι αιτήσεις για επενδύσεις στην Ελλάδα, σύμφωνα με διάφορα δημοσιεύματα. Εκτός από το ναυάγιο της επένδυσης των 4 δις ευρώ του Κατάρ στον Αστακό –χωρίς να δοθούν επαρκείς ερμηνείες εκ μέρους του τότε κύριου χειριστή του ντοσιέ του κου Παμπούκη– και της επιτυχούς έκβασης αυτής του χρυσού που έλαβε χώρα στη Χαλκιδική πρόσφατα, δεν ακούστηκε  άλλη μεγάλη προσπάθεια.

Αν δεν απογειωθεί η οικονομία με νέες επενδύσεις σύντομα θα διαπιστωθεί νέα απόκλιση στα  έσοδα, γεγονός που θα επιτείνει την πολιτική λιτότητας.

Οι άνω των έξι υπογραφές υπουργών που χρειάζονται για την έγκριση μιας επένδυσης, όπως και η πολυνομία, στοιχεία λοιπόν που με έναν ακατανόητο τρόπο συντηρούνται ακόμη και σήμερα, αναστέλλουν προσπάθειες για ανάκαμψη.

Το Υπουργείο Ανάπτυξης, φαίνεται να συνεχίζει να παίζει το ρόλο της «Ωραίας Κοιμωμένης». Έτσι, το ΕΣΠΑ, παρά τις στρεβλώσεις του, εξακολουθεί να παραμένει δεμένο στο λιμάνι της ακινησίας από το 2008 και μετά.

Λύσεις υπάρχουν πολλές. Και αν οι κυβερνώντες δε διαθέτουν τη γνώση, τη στρατηγική και τη φαντασία για να κάνουν το αυτονόητο, ας αντιγράψουν βέλτιστες πρακτικές που χρησιμοποιούνται με επιτυχία σε όλο τον κόσμο.

Δεν φοβάμαι τίποτα, είμαι ελεύθερος….

Η παράφραση στη ρήση του Καζαντζάκη ταιριάζει ακριβώς στις μέρες μας. Κοιτώντας γύρω τους γνωστούς και φίλους, διακρίνω αρχικά χαμόγελα αμηχανίας τη βασική ελληνική ρήση «τι κάνεις;» και μετά το κλασσικό ερώτημα: Πως βλέπεις την κατάσταση;

Είναι γεγονός πως οι πολίτες αυτής της χώρας έχουν δεχθεί σε χρονικό διάστημα περίπου 18 μηνών απανωτά χτυπήματα «πάνω και κάτω από τη ζώνη» σε εργασιακό, κοινωνικό, πολιτιστικό και πολιτειακό επίπεδο. Ξαφνικά όλοι άρχισαν να διαπιστώνουν άλλοι λιγότερο και άλλοι περισσότερο, ότι η ζωή τους διαφοροποιείται άμεσα με κατεύθυνση ένα αρκετά χαμηλότερο βιοτικό επίπεδο, ιδιαίτερα για την ονομαζόμενη μεσαία αστική τάξη, αλλά και μεσαία επιχείρηση. Οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι ήταν και οι πρώτοι που το βίωσαν καθόσον οι παροχές που λαμβάνουν ελέγχονται από το Κράτος, αλλά και οι μισθωτοί του ιδιωτικού τομέα βίωσαν την εργατική βία, από πολλούς εργοδότες, που θέτουν το κέρδος τους πολύ πιο πάνω από τον άνθρωπο.

Οι συνέπειες της πτώσης αυτής για αρκετούς Έλληνες είναι τρομακτικές όπως : ανεργία, απώλεια περιουσιακών στοιχείων τους και στη συνέχεια επίπεδο διαβίωσης «φτώχεια». Η σύνθεση  όμως της ελληνικής κοινωνίας με την οικογένεια να είναι τόσο άρρηκτα δεμένη, ακόμη και σήμερα, δεν επέτρεψε να έχουμε φαινόμενα αποσύνθεσης  του κοινωνικού ιστού. Αν δεν είχε υπάρξει αυτή η κοινωνική στήριξη της οικογένειας θα είχαμε σήμερα μια κοινωνική έκρηξη της οποίας το μέγεθος κανείς δεν είναι δυνατόν να φανταστεί. Αυτά που ζούμε σήμερα με τους «αγανακτισμένους»  και τις λοιπές κοινωνικές ομάδες που αντιδρούν δεν είναι τίποτε μπροστά στην κοινωνία που διαμαρτύρεται γιατί «δεν έχει τα προς το ζην».  

Το ελληνικό κράτος έχει πτωχεύσει ουσιαστικά από τον Μάρτιο του 2010 και τυπικά με το αναμενόμενο «κούρεμα» τον Νοέμβριο του 2011. Για να επιτευχθεί αυτό η Κυβέρνηση ανέλαβε την ευθύνη της υπογραφής επαχθών συμφωνιών με τους δανειστές μας  και με δεδομένη την αδυναμία της να ελέγξει και να κατευθύνει επιτυχώς το Δημόσιο Τομέα, προχώρησε στην εύκολη λύση της συλλογής φορολογητέας ύλης από τους συνήθεις δότες του κράτους μισθωτούς και συνταξιούχους. Παράλληλα για να επιτύχει τους στόχους που έθεσαν οι δανειστές μας προχώρησε σε αύξηση της έμμεσης φορολογίας με αποτέλεσμα τη γενικότερη μείωση του διαθέσιμου εισοδήματος των ελλήνων πολιτών.

Δυστυχώς οι έλληνες πολιτικοί γενικότερα δεν έχουν αντιληφθεί ότι «η κατάσταση δεν πάει άλλο». Οι πολίτες έχουν φτάσει στο «όριο» των αντοχών τους και των δυνατοτήτων τους, μάλιστα αυτό το έχουν αντιληφθεί και οι δανειστές μας. Σε αυτή τη χρονική στιγμή ο Έλληνας Πολίτης δεν φοβάται τίποτα γιατί έφτασε στο δικό του «πάτο». Από εδώ και πέρα αυτοί που πρέπει να φοβούνται είναι οι περισσότεροι έλληνες πολιτικοί, οι οποίοι θα έχουν να αντιμετωπίσουν στην καθημερινότητα τους την καθολική αγανάκτηση ενός περήφανου λαού το οποίο οδήγησαν με τα έργα τους στην εξαθλίωση και στην πλήρη υποταγή στις αξιώσεις των δανειστών μας. Ξεχνούν ότι ο λαός μας έχει αποδείξει ιστορικά ότι προτιμά να πεθαίνει υπερήφανος, παρά να ζει κάτω από την οποιαδήποτε «σκλαβιά», έστω και την οικονομική.

Περί «συναινετικής αναδιάρθρωσης» του χρέους

           

                               (εντός της Ευρωζώνης ή με δική μας πρωτοβουλία)

Του Δημήτρη Μάρδα

Αν. καθηγητή Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ

www.mardas.gr

Στις ημέρες μας, τον Οκτώβριο του 2011, συζητάμε το κούρεμα μέρους του χρέους των 365,6 δις ευρώ. Στις 2 Φεβρουαρίου του 2011 θέταμε το ακόλουθο ερώτημα αναφορικά με το σενάριο της πτώχευσης της χώρας μας τον Ιανουάριο του 2010!. Καθώς το ερώτημα που τέθηκε μήνες πριν φαίνεται ιδιαίτερα επίκαιρο επαναδημοσιοποιείται. (Έπεται το σχετικό κείμενο).

Πριν από λίγους μήνες η αναφορά στις λέξεις πτώχευση ή χρεοκοπία ή αναδιάρθρωση του χρέους θεωρούταν μια απαγορευμένη σκέψη!. Οι λίβελοι των κυβερνώντων κατά όσων πρότειναν λύσεις με ανάλογο περιεχόμενο, θύμιζαν αφορισμούς της Ιεράς Εξέτασης.

Σήμερα με το αίσιον τέλος του προϋπολογισμού του 2010, οι ψίθυροι για την πολιτική εκείνη που θα οδηγούσε έγκαιρα στην πτώχευση, με οποιαδήποτε μορφή της, υποχωρούν ενόψει των νέων λύσεων που προτείνονται.

Τέτοιες είναι, η «συναινετική επαναδιαπραγμάτευση» του χρέους με τη βοήθεια των προτεινόμενων μηχανισμών στήριξης του ταμείου EFSF, μέσω της επαναγοράς των ελληνικών ομολόγων στο 70% περίπου της ονομαστική τους τιμής. Επίσης η επιμήκυνση αποπληρωμής του δανείου των 110 δις ευρώ σε 30 χρόνια είναι ante portas.

Το ελληνικό μαρτύριο λοιπόν τραβά σε βάθος χρόνου, ενώ νέοι σκληροί μηχανισμοί λιτότητας και εποπτείας των υποχρεωμένων κρατών μεθοδεύονται μαζί με το εν λόγω πακέτο σωτηρίας!. Επανέρχεται λοιπόν δριμύτερη η δεύτερη (ξεχασμένη) ενότητα της απόφασης της Συνόδου Κορυφής της 25^ης Μαρτίου 2010, έμπνευσης Μέρκελ. Τα υπερχρεωμένα κράτη (πιο χρεωμένα σήμερα από ότι πέρυσι), ως ιδιαίτερα ευάλωτα,  δεν έχουν πια άλλη επιλογή παρά να την αποδεχθούν. Διαφορετικά τα όσα ακούγονται για ευνοϊκές ρυθμίσεις εκ μέρους του EFSF, με σκοπό την επαναδιαπραγμάτευση του χρέους τους δεν πρόκειται να τεθούν σε εφαρμογή.  Από την άλλη, το όλο χρονοβόρο εγχείρημα θέτει πολλές προϋποθέσεις και εισάγει κινδύνους αποτυχίας (π.χ. μη επαναγορά ελληνικών ομολόγων στο 70% της τιμής τους, λόγω απροθυμίας των αγορών ή λόγω της απώλειας του  πλεονεκτήματος  του αιφνιδιασμού των αγορών κ.ά.)

Οι εδώ και ένα έτος μακρόσυρτες συζητήσεις περί στήριξης ή μη της υπερχρεωμένης Ελλάδας, οδηγώντας στην ξέφρενη κούρσα των spreads  των ελληνικών δεκαετών ομολόγων, χρέωσαν την επόμενη γενιά με κάτι δις ευρώ τόκους, μέσα σε λίγους μόνο μήνες. Η  όλη κατάσταση λοιπόν ‘έθρεψε’ για τα καλά τις αγορές!!!. Από την άλλη βέβαια χάθηκαν ‘φθηνές’ λύσεις δανεισμού της χώρας.

Οι ατέρμονες συζητήσεις λοιπόν με σκοπό την ‘σωτηρία’ της Ελλάδας από τις 25 Μαρτίου του 2010, εξυπηρέτησαν εσκεμμένα ή μη τα συμφέροντα των αγορών. Γιατί τα όσα συζητούνται σήμερα δεν αποφασίσθηκαν πιο νωρίς; Ποιο είναι σε τελική ανάλυση το κόστος για την Ελλάδα και την ΕΕ – και το κέρδος αντίστοιχα των αγορών – του δήθεν χρόνου ωρίμανσης της ευρωπαϊκής κοινής γνώμης ή της ίδιας της ηγεσίας της;

Υπενθυμίζεται ότι οι λύσεις που προτείνονται μέσω του EFSF σήμερα για την επαναγορά του χρέους μας κλπ ήταν γνωστές από το 1989, ως παραλλαγή του Σχεδίου Μπρέιντλι, που εισήγαγε την ονομαζόμενη «συναινετική αναδιάρθρωση».

   Δεδομένης της τόσο ρευστής κατάστασης, τίθεται ακολούθως υπό μορφή άσκησης ή συζήτησης ορθότερα, το ερώτημα αναφορικά με το σενάριο της πτώχευσης της χώρας μας όχι σήμερα, αλλά τον Ιανουάριο του 2010!. Μήπως μια τέτοια επιλογή θα μας στοίχιζε λιγότερο;

Η τελευταία θα μπορούσε να μεθοδευτεί ως εξής: Αναλυτικότερα, η τότε νέα κυβέρνηση με τη λήξη του 2009 και ενόψει της επερχόμενης πτώχευσης, μπορούσε να επιδιώξει τη λήψη ενός δανείου του υψηλότερου δυνατού, με τα επιτόκια φυσικά εκείνης της περιόδου. Η κίνηση αυτή θα μπορούσε να συνδυαστεί με την επιλογή ενός νέου στρατηγικού εταίρου εκτός της ΕΕ, εφόσον οι εταίροι μας στην ευρωζώνη ολιγωρούσαν. Οπότε τη θέση του EFSF θα έπαιρνε ο εν λόγω στρατηγικός εταίρος. Υπενθυμίζεται ότι η Κίνα δάνεισε τη Σερβία με επιτόκιο 3,5%.

Με την έλευση του 2010, η (προς πτώχευση) χώρα, θα μεθόδευε ένα δικό της σχέδιο «συναινετικής αναδιάρθρωσης» του χρέους. Με το ανωτέρω δάνειο, θα μεριμνούσε αρχικά για την ύπαρξη κάποιων ποσών ικανών να καλύψουν τα δημοσιονομικά ελλείμματα της τρέχουσας χρονιάς. Κατόπιν, με το πλεόνασμα που θα εξασφάλιζε από το δάνειο αυτό, θα εξυπηρετούσε άμεσα και χωρίς χρονοτριβές, μέρος των πιο πιεστικών πιστωτών μας με την επαναγορά στο 65-70% του χρέους, όπως ακριβώς προτείνεται στις ημέρες μας. Την επόμενη βέβαια χρονιά το αργότερο, η κυβέρνηση έπρεπε να μεριμνούσε για ένα ισοσκελισμένο προϋπολογισμό. Η κα  Μέρκελ εφέτος το Μάρτιο του 2011 θα επιβάλλει στην ουσία αυτό που θα κάναμε εμείς μόνοι μας!

Τα ανωτέρω (εκτός Μνημονίου φυσικά) δεν προϋποθέτουν έξοδο από το ευρώ. Απλά προβλέπουν ‘κούρεμα’ του παλαιού χρέους, με δική μας πρωτοβουλία, οδηγώντας στη μετάθεση αποπληρωμής στο απώτερο μέλλον των παλαιότερων υποχρεώσεων ή εξαναγκάζοντας τις αγορές να ακολουθήσουν μια πολιτική ήπιας αναδιάρθρωσης του χρέους, όμοιας αυτής που προτείνεται σήμερα.

Η πρόταση αυτή, αν και ενέχει ένα υψηλό ρίσκο θα οδηγούσε, εκτός των άλλων, στο ακόλουθο αποτέλεσμα:

Δε θα σερνόταν η Ελλάδα για περισσότερο από μια χρονιά στις πανάκριβες αγορές. Επιπλέον, η αποφασιστικότητα της κυβέρνησης στις συγκεκριμένες επιλογές, θα ασκούσε ισχυρότατες πιέσεις για άμεση σύσταση μηχανισμών στήριξης των προς πτώχευση κρατών στην ΕΕ, περιορίζοντας στο έπακρο τα παιγνίδια των αγορών. Επίσης, όλοι οι εταίροι μας θα επιδίωκαν με τα όσα θα πρότειναν – δηλαδή τα όσα σήμερα προτείνουν μετά από μια ολόκληρη χρονιά– την επιστροφή της Ελλάδας στην ‘ομαλότητα’.

Κύριες προϋποθέσεις επιτυχίας μιας τέτοιας στρατηγικής:

1-      Βαθιά γνώση των σχετικών πολιτικών και των όσων συνεπάγονται, εκ μέρους των υπουργών των εμπλεκομένων με τους εν λόγω χειρισμούς. Το γεγονός ότι κάποιος είναι οικονομολόγος ή πετυχημένος επιχειρηματίας ή απόφοιτος ονομαστού πανεπιστήμιου ή τέλος στέλεχος ενός διεθνούς οργανισμού δεν αποτελεί  εχέγγυο επιτυχίας. Το ζήσαμε κατ’ επανάληψη!

2-      Υψηλές ταχύτητες που θα ‘ξεσκούριαζαν’ το σκέλος της ανάπτυξης και το ΕΣΠΑ, δε θα καθυστερούσαν το συμμάζεμα εκείνο της οικονομίας σε χώρους όπου κυριαρχούν οι κομματικοί στρατοί (βλ. ΔΕΚΟ) ή στους Δήμους ή στο χώρο της Υγείας.

3-      Ο αρχηγός της κυβέρνησης έπρεπε να έχει γερά νεύρα που θα τον βοηθούσαν να αντιμετωπίσει την κατακραυγή –αν όχι τις απειλές– όλων όσων θα ζημιώνονταν πρόσκαιρα. Το πολιτικό πόκερ από την άλλη θα ήταν ιδιαίτερα σκληρό, λόγω της συμμετοχής της χώρας στην ευρωζώνη, που εκ των πραγμάτων εισάγει μια μορφή συνεννόησης με τους υπολοίπους εταίρους.

4-      Οι υπουργοί, υφυπουργοί και διοικητές οργανισμών θα ήταν αναγκαστικά οι άριστοι. Θα πολεμούσαμε πια με τους καλύτερους ‘στρατηγούς’ και όχι με τους ‘αυλικούς του κάθε παλατιού’ ή των ‘κολλητών’ των βαρόνων υπουργών της χώρας.

5-      Η συνεννόηση της κυβέρνησης με τα πολιτικά κόμματα της χώρας στην εμπόλεμη αυτή κατάσταση, ως προαπαιτούμενο, θα τερμάτιζε την πολιτική υποκρισία και τον αριβισμό.

 «Θα πτωχεύαμε τον Ιανουάριο του 2010 με τις τσέπες γεμάτες και με το μαύρο χρήμα στα σεντούκια μας. Αντίθετα τώρα, ως έρμαιο των αγορών και των επιλογών τρίτων, είμαστε περισσότερο αδύναμοι από ότι πέρυσι και πιο ευάλωτοι σε κάθε σκοπιμότητα, με τρύπιες τις τσέπες και τα σεντούκια αδειανά, βλέποντας να κλείνει η μία επιχείρηση μετά την άλλη λόγω των χωρίς τελειωμό φορολογικών βαρών», ισχυρίζονται πολλοί έμπειροι παίχτες της αγοράς.