Από τον Στίγκλιτζ και το εκκρεμές της αγοράς, στον ΟΠΑΠ

Του Δημήτρη Μάρδα

Καθηγητή, Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ

O Z. Στίγκλιτζ, το 2001 ανέφερε τα ακόλουθα σ’ ό,τι αφορά στις ιδιωτικοποιήσεις «Οι εθνικοί ηγέτες, χρησιμοποιώντας τις εντολές της Παγκόσμιας Τράπεζας… πανευτυχείς ξεπουλούν τις εταιρίες παροχής ηλεκτρικού ρεύματος και ύδατος… Θα μπορούσες να δεις πώς ανοίγουν τα μάτια τους, με την προσδοκία της μίζας του 10%, που θα καταβληθεί σε λογαριασμό τους σε μια τράπεζα της Ελβετίας, απλά και μόνο γιατί οδήγησαν… στην απαξίωση της εθνικής αυτής περιουσίας»!.  (Βλ. αναλυτικότερα, http://www.gregpalast.com/the-globalizer-who-came-in-from-the-cold/).

            Τι κοινό έχουν όλα τα ανωτέρω με τα όσα ζούμε σήμερα με αφορμή την πορεία των ιδιωτικοποιήσεων;

            Ας αρχίσουμε από την απαξίωση της περιουσίας του Δημοσίου, των επιχειρήσεών του κ.λπ. Η στρατηγική υπουργών και πρωθυπουργών για τη μη έγκαιρη  ιδιωτικοποίηση των ΔΕΚΟ οδηγεί, σήμερα, στο ξεπούλημά τους, κατά τις προβλέψεις ή εντολές του ΔΝΤ, όπως και κατά τη στρατηγική των αγοραστών.

            Οι έμπειροι και πολυπράγμονες ηγέτες μας, δεν μπορούσαν να κατανοήσουν μετά το 2005, ότι ο χρόνος λειτουργεί σε βάρος της περιουσίας ενός εν δυνάμει χρεοκοπημένου κράτους. Από την άλλη βέβαια, θα μπορούσε ο οποιοσδήποτε να ισχυριστεί ότι ο ιδεολογικός τους προσανατολισμός ήταν αυτός που τους απέτρεπε από κάθε κίνηση υπέρ επιλεγμένων ιδιωτικοποιήσεων. Οπότε περίμεναν… Τι άραγε;.

Στον αντίποδα των ανωτέρω έχει προταθεί η ακόλουθη προσέγγιση: Αν δεν απαξιωθούν οι προς ιδιωτικοποίηση δημόσιες επιχειρήσεις και οι τιμές τους δεν βρεθούν στα… τάρταρα, τότε δε δελεάζονται οι αγοραστές, όποτε δεν πουλιούνται.

Ό,τι από τα παραπάνω ισχύει για τον ΟΠΑΠ, θα το δείξει η ιστορία. Εκείνο που έχουμε όμως να παρατηρήσουμε είναι το εξής: Θα μπορούσε ένας άλλος τρόπος πώλησης του 33% του ΟΠΑΠ, να δώσει μια καλύτερη τιμή. Αναλυτικότερα, εφόσον διαπιστώνεται ότι έχει μείνει μόνο ένας πλειοδότης που έφθασε στο νήμα του ανοίγματος των οικονομικών προσφορών και από την άλλη,  η τιμή που προσφέρει είναι κατώτερη (622 εκ ευρώ) της επιδιωκόμενης, τότε θα ήταν σκόπιμο να ακολουθηθεί μια άλλη διαδικασία. Έτσι, ο διαγωνισμός έπρεπε να επαναπροκηρυχτεί με τη διαδικασία των διαπραγματεύσεων. Ο χρόνος ολοκλήρωσης της συγκεκριμένης επιλογής δεν είναι μακρύς.

Μόνο έτσι θα απομακρύνονταν τα τελευταία σύννεφα υποψιών που, κάτω από ορισμένες συνθήκες, μπορούν να ισχυροποιήσουν τη θέση της άποψης του Ζ. Στίγκλιτζ σε βάρος εκείνης που υποστηρίζει ότι το εκκρεμές της αγοράς ερμηνεύει την τιμή ισορροπίας ενός πλειστηριασμού.

Να σημειωθεί ότι η τιμή πώλησης μετοχής του ΟΠΑΠ σήμερα, σύμφωνα με την υποβληθείσα προσφορά, ανέρχεται σε 5,9 ευρώ, όταν το 2001 η αντίστοιχη τιμή εισαγωγής στο χρηματιστήριο ήταν 5,5 ευρώ ανά μετοχή, το 2003 ήταν στα 9,44 ευρώ (κατά τη Β΄ μετοχοποίηση), και το 2005 έφθασε τα 24,14 ευρώ (κατά την τρίτη μετοχοποίηση).

Το παζάρι με αρκετούς «παίχτες» είναι η καθαρότερη μορφή της αγοράς και καθαρίζει τα πάντα!

Τουριστικά ομόλογα αντί για… άνθρακες

Τουριστικά ομόλογα αντί για… άνθρακες

(«Ταμείο Κοινωνικής  Αλληλεγγύης Γενεών»: To προτείναμε δυο χρόνια πριν!)

Δημήτρης Μάρδας

Καθηγητής Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ

Ανακοινώθηκε από τον Υπουργό Εργασίας,  η ίδρυση «Εθνικού Ταμείου Κοινωνικής Αλληλεγγύης Γενεών», τα έσοδα του οποίου θα προέρχονται από την (μελλοντική και άγνωστο πότε) εκμετάλλευση των Ελληνικών υδρογονανθράκων. Ο υπουργός Εργασίας, Γιάννης Βρούτσης, τόνισε στη Βουλή  ότι «με αυτήν την πρωτοβουλία νομοθετούμε για το μέλλον».

Παρόμοια πρόταση και με πιο άμεσα αποτελέσματα, που θα αντιμετώπιζαν ταυτόχρονα το πρόβλημα της ανάπτυξης, της ρευστότητας και των μελλοντικών εσόδων παρουσιάστηκε (μέσω της ομάδας «Δημιουργικοί Πολίτες»), για πρώτη φορά στις 30/4/2011 (βλ. ΕΨΙΛΟΝ Ελευθεροτυπίας, http://www.dimiourgikoipolites.gr/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=4&Itemid=6&limitstart=6). Κατόπιν σε πιο συνοπτική μορφή η ιδέα παρουσιάστηκε στο Capital (Βλ. http://www.capital.gr/Articles.asp?id=1680744), όπως και αλλού.

O δικός μας τίτλος για το εν λόγω Ταμείο ήταν «Ταμείο Επόμενων Γενεών».

Η πρότασή μας, πιο ρεαλιστική και πιο άμεσα εφαρμόσιμη και χωρίς τους τριγμούς και επιπλοκές πολιτικού χαρακτήρα (λόγω ΑΟΖ) που μπορεί να προκαλέσει η προτεινόμενη, σύνδεε το εν λόγω Ταμείο με την τουριστική ανάπτυξη της χώρας.  Η δραστηριότητα αυτή εύλογα συνδέεται με την αειφόρο ανάπτυξη και όχι με ένα πεπερασμένο πλούτο (υδρογονάνθρακες) που ελλοχεύει σωρεία κινδύνων (λόγω μόλυνσης, πολιτικών αναταράξεων με τους γείτονες κ.λπ) και μικρά κέρδη για την εθνική οικονομία.

Η πρόταση μας, που επανακαταγράφεται ακολούθως, το δυνατόν συνοπτικά, είναι η εξής:

Προτείναμε, πιο συγκεκριμένα, τη δημιουργία ενός συνόλου ομολόγων με αναπτυξιακό χαρακτήρα, που επιδιώκει να  εκμεταλλευτεί το κύριο συγκριτικό πλεονέκτημα της χώρας, που είναι η αξιοποίηση της γης, ιδίως σε τουριστικές περιοχές μέσω της δημιουργίας και εκμετάλλευσης υπερπολυτελών τουριστικο-οικιστικών σχεδίων.

Η δημιουργία ενός νέου τύπου ομολόγων, που θα έχει ως διασφάλιση (collateral) πολυτελή τουριστικά ακίνητα, μπορεί να εξυπηρετήσει, εκτός των άλλων, ταυτόχρονα δύο στόχους: Βελτίωση της ρευστότητας και αύξηση των επενδύσεων.

Αναλυτικότερα, τα νέα αυτά ομόλογα, (ονομαζόμενα «τουριστικά ομόλογα») που θα εκδοθούν σε διάφορες μικρές αξίες, θα χρησιμοποιούνται στην αγορά όπως τα ευρώ (ως υποκατάστατο του ευρώ).

Το κράτος μέσω των  υποχρεώσεών του (π.χ. πληρωμές των εφάπαξ, ή προμηθευτών του Δημοσίου) μπορεί να εισάγει τα ομόλογα αυτά στην αγορά. Ο πολίτης από την άλλη, θα μπορεί και ο ίδιος να τα χρησιμοποιεί επίσης για την αποπληρωμή των υποχρεώσεών του απέναντι στο κράτος, όπως και για οποιεσδήποτε αγοροπωλησίες. Αυτά τα ομόλογα, πολυετούς διάρκειας θα είναι μετατρέψιμα στους προαναφερθέντες τύπους τουριστικών ακινήτων. Τα ακίνητα αυτά θα κατασκευαστούν μέσω συγχρηματοδοτούμενων σχεδίων κράτους-ιδιωτών (ΣΔΙΤ). Η συμμετοχή του κράτους εντοπίζεται κυρίως στη γη που θα προσφέρει. Κύριοι εταίροι αυτών των κατασκευαστικών σχεδίων θα είναι οι τράπεζες ή ομάδες κατασκευαστών.

Τα σχέδια αυτά μπορεί να είναι : Ακριβά τουριστικο-οικιστικά συγκροτήματα (βίλες) με δυνατότητα προσέγγισης από ξηρά και θάλασσα, μέσω τεχνιτών καναλιών. Και Β. Τουριστικο-οικιστικά χωριά, πυκνής δόμησης (π.χ. όπως στη Σαντορίνη), υπερπολυτελούς κατασκευής σε περιοχές χαμηλού κόστους κτίσης.

Κάθε ακίνητο θα διατίθεται έως 50 χρόνια σε περιορισμένο αριθμό ατόμων (1 έως 5 ιδιοκτήτες) που θα έχουν την πλήρη κυριότητά του (δικαίωμα μεταβίβασης, υποθήκευσης, κληρονομιάς κλπ).

Η μέθοδος αυτή, (επωνομαζόμενη ως Fractional), διάθεσης των ιδιοκτησιών, θα δημιουργήσει πολλαπλάσιες επισκέψεις καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, με συνέπεια τη δημιουργία χιλιάδων μόνιμων θέσεων εργασίας σε όλους τους τομείς επαγγελματικής δραστηριότητας( εστιατόρια, σκάφη κλπ. ),

Η ιδιωτική διαχείριση των εν λόγω σχεδίων θα δώσει τη δυνατότητα να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για τη μέγιστη δυνατή αγορά υλικών από εγχώριους παραγωγούς, έτσι ώστε να υπάρχει πολλαπλασιαστικό όφελος για την οικονομία.

Τα κέρδη από την εκμετάλλευση των ακινήτων αυτών, που θα κατατίθενται σε ένα Ταμείο, το επονομαζόμενο «Ταμείο των Επόμενων Γενεών».

ΑΝTΕΞΟΥΣΙΑ. ΕΝΑ ΑΚΟΜΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ

                      ΤΟΥ  ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ  ΡΑΦΤΟΠΟΥΛΟΥ

ΝΟΜΙΚΟΥ, ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΥ

τ. ΥΠΟΔΙΕΥΘΥΝΤΟΥ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

                               

Ασφαλώς είναι ελάχιστοι, όσοι αποδέχονται την κάθε μορφής εξουσία σαν αναγκαίο μέσο προαγωγής της δικαιοσυνης, της κοινωνικής ισότητας και των ίδιων ευκαιριών σε όλους τους πολίτες.

            Φυσικά και απέχει η άσκηση της εξουσίας που υπάρχει στην Ελλάδα από ένα σύστημα διακυβέρνησης της χώρας, όπου οι πολίτες θα εργάζονται στις κατάλληλες γι αυτούς θέσεις εργασίες, θα διαθέτουν τον χρόνο τους σε ανάπτυξη της προσωπικότητάς τους, σε ικανοποίηση αναγκών και΄επιθυμιών και θα έχουν την ευτυχία ζωγραφισμένη στα πρόσωπά τους.

             Όμως αυτό που συμβαίνει στην χώρα μας τα τελευταία χρόνια μόνο με κακόγουστη φάρσα μπορεί να συγκριθεί.

             Άνθρωποι απελπισμένοι, άποροι, ανέστιοι, στα πρόθυρα της κατάρρευσης, σκουπίδια της άθλιας ζωής, ψυχολογικά ράκη , εγκαταλείπουν τον εαυτό τους  και το αίσθημα αυτοσυντήρησης που έμφυτα έχουν και τερματίζουν τον εαυτό τους  αδιαμαρτύρητα και αναπόφευκτα.

             Ο κρατισμός, δείχνοντας το τρομακτικό πρόσωπό του, επιτίθεται με μίσος στα αδύναμα όντα, τα εξοντώνει, τα απειλεί, τα λεηλατεί

Από την άλλη πλευρά συμμορίες που βαφτίζονται αντεξουσιαστές, άγνωστοι στον πολύ κόσμο, γνωστοί όμως στην άρχουσα τάξη, συμπληρώνουν επιτυχώς την τρομοκράτηση των φυσικών προσώπων, καταστρέφοντας, απαξιώνοντας, μηδενίζοντας.

             Οι θεωρητικοί της αντεξουσίας, μορφωμένοι και ειρηνικοί, απορούν και αγανακτούν με τις πράξεις και τις πρωτοφανείς ενέργειες των προβληματικών και παραβατικών φερόμενων σαν ομοιδεατών τους, που όχι μόνο ασκούν εξουσία σαν και αυτήν των νόμιμων εξουσιαστών, αλλά πολλές φορές τους ξεπερνούν σε χυδαιότητα.

             Οι  αθλιότητές τους είναι το προοίμιο της υπέρβασης εξουσίας που θα ασκήσουν όταν θα νομιμοποιηθούν σαν αρχηγοι της γενηάς που θα διοικήσει.

             Έντρομοι οι πολίτες , εν μέσω τρομοκρατών, πορεύονται απρογραμάτιστα, προσευχόμενοι για το ελάχιστο, απεμπολώντας τα δικαιώματα που έχουν, ελπίζοντας σε μια άλλη ζωή και όχι σε αυτή την μοναδική που με μεγάλη δυσκολία βιώνουν.

             Η γεύση της ζωής έγινε πικρή, το χαμόγελο εξαφανίστηκε, ο μισθός μεταβλήθηκε σε βοήθημα, η ανεργία ξεπέρασε σε ποσοστά την απασχόληση, οι αυτοκτονίες πολλαπλασιάστηκαν.

             Και όλοι εμείς φιλονικούμε για τα κόμματα, τις ποδοσφαιρικές ομάδες, την Μέρκελ, τον Σόιμπλε, τον Τσοχατζόπουλο και την Αλεξανδράτου.-

                                

Εθνική-Eurobank: Ένα από τα δυο δεινά προ των πυλών!

Του Δημήτρη Μάρδα

Καθηγητή Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ

Δυο τράπεζες η Εθνική και η Eurobank, με ενεργητικό ίσο περίπου με την ετήσια παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών της χώρας, αποφάσισαν να συγχωνευτούν για να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα, τα σχετικά με την ανακεφαλαιοποίησή τους. Το μεγαθήριο που θα προέκυπτε, εύλογα θα συνέβαλε στην περαιτέρω συρρίκνωση του ανταγωνισμού στον τραπεζικό τομέα της οικονομίας της χώρας.

Αυτό δε θα συνέβαινε, αν μαζί με τις μεγάλες συστημικές ονομαζόμενες τράπεζες, λειτουργούσε ένας σημαντικός αριθμός τραπεζών μικρού ή μεσαίου μεγέθους στη χώρα. Η Ελλάδα όμως είναι η μόνη χώρα της ΕΕ, με ένα ιδιαίτερο μικρό αριθμό τέτοιων τραπεζών, (σε σύνολο 17 τακτικών μελών στην Τράπεζα της Ελλάδας συν τις συνεταιριστικές) γεγονός που ισχυροποιεί τη θέση των λίγων μεγάλων, σε βάρος φυσικά του ανταγωνισμού.

Η συγκεκριμένη όμως συγχώνευση, αν πραγματοποιούταν (ή αν τέλος  πραγματοποιηθεί μετά την ανακεφαλαιοποίηση των δυο τραπεζών χωριστά) θα αναδείκνυε ένα άλλο πρόβλημα: Την ισχυροποίηση των ήδη υφιστάμενων ολιγοπωλιακών τάσεων στην τραπεζική αγορά, καθώς η Εθνική-Eurobank θα τραβούσε στο χώρο των συγχωνεύσεων και τις υπόλοιπες. Και όλη αυτή η εξέλιξη, θα λειτουργούσε εύλογα σε βάρος της πραγματικής οικονομίας, καθώς ένας μικρός αριθμός τραπεζών, μπορεί να κάνει το δικό του παίγνιο, επιβάλλοντας απεχθείς όρους σε βάρος των δανειζομένων.

Αντίθετα, αν ο αριθμός των τραπεζών ενός μικρού ή μεσαίου μεγέθους παρέμενε υψηλός, όπως και στην υπόλοιπη ΕΕ, τότε ακόμη και αν κατέληγε η όλη αυτή εξέλιξη στη συγχώνευση των δυο μεγάλων τραπεζών, ο ανταγωνισμός θα λειτουργούσε διαφορετικά. 

Αρμόδιος για να κρίνει την οποιαδήποτε συγχώνευση στην ΕΕ, που υπάγεται στο πεδίο εφαρμογής του Κανονισμού της ΕΚ 139/2004, είναι η Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η Ελλάδα κατέθεσε μια προ-κοινοποίηση της επίμαχης συγχώνευσης στην Επιτροπή, που απέσυρε όμως το Νοέμβριο του 2012, καθώς μάλλον κρίθηκε ότι η τελευταία ήταν εκτός των ορίων εφαρμογής του εν λόγω Κανονισμού, παρά τις αντίθετες απόψεις επί του θέματος. Αυτό θα μπορούσε να ερμηνεύει και τη δήλωση για «ουδέν σχόλιον» εκ μέρους του εκπροσώπου Τύπου της Επιτροπής, όταν ερωτήθηκε για τη θέση της τρόικας αναφορικά με την μη έγκριση της συγκεκριμένης συγχώνευσης.

Η λύση της μη συγχώνευσης, αν και δεν περιορίζει τον ανταγωνισμό, θέτει εύλογα από την άλλη, ερωτήματα για την επιβίωση των δυο ή μιας εκ των δυο τραπεζών. Αυτό θα συμβεί, στην περίπτωση που επαληθευτεί η αδυναμία συγκέντρωσης των απαραίτητων ιδιωτικών κεφαλαίων που απαιτούνται, για την ανακεφαλαιοποίησή τους. Κατά την πρώτη ημέρα αμέσως μετά την ανακοίνωση της μη συγχώνευσης και τις φήμες περί αδυναμίας συγκέντρωσης των κεφαλαίων που χρειάζονταν να βρουν οι τράπεζες από την αγορά, το χρηματιστήριο γνώρισε την αναμενόμενη αρνητική εξέλιξη. Οι όποιες ευνοϊκές στο υπό εξέταση θέμα πληροφορίες, προκαλούν εύλογα αντίθετες προσδοκίες.

Αν αποτύχουν οι προσπάθειες των τραπεζών για εύρεση κεφαλαίων από την αγορά, τότε το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας θα αναλάβει πλήρως να εκπληρώσει το σκοπό αυτό, οπότε ως βασικός μέτοχος, μπορεί να βρει διέξοδο στα όποια προβλήματα, με την πώλησή τους.

Στην περίπτωση αυτή, ο αφελληνισμός των τραπεζών είναι ante portas. Αν από την άλλη ο κύριος αγοραστής που θα προκύψει, είναι ένα γερμανικό μεγαθήριο τότε το όλο σενάριο παίρνει άλλη τροπή.

Στην προκειμένη περίπτωση, έπρεπε οι πεφωτισμένοι πολιτικοί μας να είχαν κατά νου ότι η συγχώνευση Εθνικής-Eurobank δεν ήταν εκ των προτέρων δεδομένη. Διαφορετικά, όφειλαν να είχαν καταστρώσει ένα σχέδιο Β έγκαιρα, που θα εγγυούταν την επιβίωση των δυο ελληνικών τραπεζών, υπό το ιδιοκτησιακό καθεστώς που ισχύει σήμερα.