TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ

του Ευάγγελου Ραφτόπουλου

Με τα αποτελέσματα να είναι τα αναμενόμενα, οι χαρές και τα πανηγύρια να κρατούν μόνο μία ημέρα, οι εξελίξεις στα κόμματα που κυβερνούσαν να διαγράφονται βέβαιες, η νέα κυβέρνηση είναι αντιμέτωπη με πολλά και ποικίλα προβλήματα, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό της χώρας.

Εντός της Ελλάδας έχει να αντιπαρατεθεί με διάφορες και ιδιαίτερες ψυχοσυνθέσεις κυβερνητικών στελεχών, που ίσως πρέπει να ξεπεράσουν τους εαυτούς τους και να μετασχηματισθούν σε σοβαρές προσωπικότητες, που θα συνεισφέρουν στην αντιστροφή του κλίματος που έως τώρα ταλαιπώρησε όλους μας, μας απέλπισε, μας στέρησε στοιχειώδη δικαιώματα, μας έφτασε στα ‘οριά μας.

Η χαρισματική φυσιογνωμία του πρωθυπουργού, κάτι που αναγνωρίζεται παγκόσμια, θα είναι άραγε ικανή να περιορίσει την αμετροέπεια της κ. Κωνσταντοπούλου, την εγωπάθεια του κ. Βαρουφάκη, τις εθνικιστικές κορώνες του κ. Καμμένου ;

Ο αιφνιδιασμός των Ευρωπαίων ηγετών και η άφιξή τους στην Ελλάδα σημαίνει και την συνειδητοποίηση των προβλημάτων και τη συνέχιση των δεσμεύσεων που έχουμε αναλάβει, με τον κ.Τσίπρα να ψάχνει στα έγκατα του εγκεφάλου του για να βρει τους  κατάλληλους  και ευφυείς τρόπους αντιμετώπισης των δανειστών μας, την επαναδιαπραγμάτευση του χρέους και οτιδήποτε άλλο θα διευκόλυνε τη ζωή μας.

Οι πάμπλουτοι Έλληνες οφειλέτες, ένα μόνιμο ενοχλητικό αγκάθι, επίσης είναι ένα τεράστιο πρόβλημα που χρήζει διπλωματικής αντιμετώπισης, δεδομένου και του εκβιασμού που εξακοντίζουν, με το κλείσιμο των επιχειρήσεών τους και τη δημιουργία στρατιάς ανέργων.

Η παραπομπή στη δικαιοσύνη όσων παρανόμησαν θα ικανοποιήσει το κοινό περί δικαίου αίσθημα και ίσως είναι και ευκαιρία να βρεθεί η λίστα Λαγκάρντ  για να ερευνηθεί η άνομη εξαγωγή χρημάτων.

Παρά τη διαφορετικότητα στις ιδεολογικές τοποθετήσεις, είναι ευχής έργο η επιτυχία του κυβερνητικού έργου, που θα δώσει κάποια ίχνη ελπίδας και αισιοδοξίας στον Ελληνικό λαό.-

Γιατί ακριβώς ψηφίζω…

Οι απόψεις για το τι ψηφίζουμε στις προσεχείς εκλογές είναι ταυτόχρονα πολλές και διάφορες, ανάλογα με την κατεύθυνση την οποία επιθυμεί αλλά και συγχρόνως μας επικοινωνεί η κάθε πολιτική παράταξη.

Το θέμα όμως είναι σήμερα περισσότερο από κάθε άλλη εκλογική αναμέτρηση σημαντικό γιατί με την ψήφο των πολιτών θα καθοριστεί η πορεία της χώρας για τα επόμενα χρόνια και όχι μόνο.

Άρα το διακύβευμα των εκλογών είναι η μορφή της πολιτικής (ή και εθνικό σχέδιο) διακυβέρνησης  με την οποία θα προχωρήσει στη συνέχεια η χώρα και επίσης σημαντικό είναι ποια θα είναι τα άτομα (βουλευτές, στελέχη, κ.α.) τα οποία θα την εφαρμόσουν.

Οι παράγοντες (πολιτικοί, νομικοί και οικονομικοί), οι οποίοι επηρεάζουν ή ακόμη και διαμορφώνουν τις πολιτικές και τη διακυβέρνηση, είναι πολλοί οι σπουδαιότεροι από αυτούς σχολιάζονται στη συνέχεια.

•  Σύμφωνα με το Συνταγματικό Δίκαιο «το κράτος» ως υποκείμενο δικαίου ή νομικό πρόσωπο, δεσμεύεται για τους κανόνες που εκείνο θεσπίζει, ενώ με το σαφή διαχωρισμό της βούλησης του Κράτους από την αντίστοιχη των κρατικών λειτουργών του (ως φυσικών προσώπων), αποπροσωποποιείται η άσκηση της κρατικής εξουσίας και διασφαλίζεται η συνέχεια του κράτους, ακόμη και σε περίπτωση αλλαγής του πολιτεύματος ή των φυσικών προσώπων τα οποία το εκπροσωπούν.
•  Ο όρος «διεθνής σύμβαση»  χρησιμοποιείται για να καταδείξει ένα διεθνές συμβατικό μέσο - πράξη, μια γραπτή ή ακόμη και προφορική σύμπτωση βουλήσεων μεταξύ ενός ή περισσοτέρων κρατών ή οργανώσεως κρατών με στόχο τη δημιουργία νομικών δικαιωμάτων και υποχρεώσεων, δεσμευτικών για όλα τα μέρη που υπογράφουν (ή ακόμη και υπόσχονται).
•  Με τον όρο μνημόνιο, εννοούμε την «έκθεση» με ειδική αναφορά σε συγκεκριμένη υπόθεση (πχ. συγκεκριμένη διεθνής σύμβαση). Το μνημόνιο είναι επίσημο διπλωματικό έγγραφο, μέσω του οποίου είτε ανταλλάσσονται απόψεις ή εντοπίζονται θέματα για διμερείς ή πολυμερείς διεθνείς συμβάσεις,  μεταξύ κυβερνήσεων αλλά και μεταξύ διεθνών οργανισμών και κυβερνήσεων. Τα τρία γνωστά ελληνικά μνημόνια προέβλεπαν σημαντικές μεταρρυθμίσεις με κύριο στόχο να σταματήσει η παραγωγή δημοσιονομικών ελλειμμάτων, να παραχθούν πρωτογενή πλεονάσματα και να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα της χώρας. Η Ελλάδα ολοκλήρωσε τον μεγαλύτερο αριθμό από αυτές τις μεταρρυθμίσεις, αλλά αρκετές έγιναν με έναν «στρεβλό τρόπο», όπως η μείωση των μισθών, για να ικανοποιηθούν τα διάφορα «συμφέροντα».
• Αμέτρητες είναι οι διαρθρωτικές  παρεμβάσεις (μεταρρυθμίσεις) που εκκρεμούν  και έχουν μαζευτεί εξ αναβολής ακόμη και από την αρχή του πρώτου  μνημονίου. Πολλές από αυτές δεν έγιναν λόγω αντιδράσεων, άλλες αντιμετώπισαν τεχνικές δυσκολίες και άλλες συνδέονται με νόμους που ψηφίστηκαν μεν αλλά δεν εφαρμόστηκαν ακόμη πλήρως. Εξέχουσα θέση  έχουν οι  παρεμβάσεις του ΟΟΣΑ στις αγορές, οι οποίες για κάποιους θεωρούνται και το κλειδί για να ανοίξει ο δρόμος προς μία συμφωνία καταβολής των δόσεων, αλλά και της ανάπτυξης για την ελληνική οικονομία.
•  Οι εφαρμοστικοί νόμοι αφορούν τη νομοθεσία (το σύνολο νόμων και των  διατάξεων) η οποία ψηφίστηκε από την Ελληνική Βουλή, σε εφαρμογή των συμφωνιών του Ελληνικού Κράτους με τους δανειστές του, μέσω των διαφόρων μνημονίων τα οποία αποτελούσαν «συνοδευτικές εκθέσεις» των δανειακών συμβάσεων (διεθνείς συμβάσεις) με τους δανειστές μας ΕΚΤ, ΔΝΤ, ΕΕ (την ονομαζόμενη τρόικα).
• Η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας (στην 81η θέση φέτος –μεταξύ 144 χωρών– από την 91η πέρυσι -2013), οφείλεται στην «ελαστικοποίηση» των εργασιακών σχέσεων και στο σταδιακό άνοιγμα ορισμένων αγορών. Αντιθέτως η διαφθορά στη δημόσια διοίκηση, η έλλειψη διαφάνειας, η φειδώ στη χορήγηση δανείων από το τραπεζικό σύστημα, τα εμπόδια στις άμεσες ξένες επενδύσεις καθώς και η αναποτελεσματικότητα του κράτους καθιστούν την ελληνική οικονομία όχι ιδιαιτέρως ανταγωνιστική. Επισημαίνεται ότι παρά το γεγονός ότι διανύσαμε ήδη έξι χρόνια ύφεσης, το μοντέλο ανάπτυξης της χώρας δεν έχει ακόμη εξελιχθεί από κυρίως καταναλωτικό σε κυρίως παραγωγικό.
• Στη διάρκεια της κρίσης η φορολογία εν γένει στην Ελλάδα αυξήθηκε κατά 2,6% του ΑΕΠ επισημαίνει σε έκθεσή του ο ΟΟΣΑ, εξηγώντας με τον τρόπο του γιατί τα ελληνικά νοικοκυριά έχουν υποστεί «αφαίμαξη» πόρων. Αν και όπως αναφέρει στη συνέχεια, αυτή εξακολουθεί να παραμένει μικρότερη από το μέσο όρο των χωρών-μελών του Οργανισμού. Ωστόσο η έκθεση δεν εξετάζει το ζήτημα ανταποδοτικότητας των φόρων και των παροχών που εξασφαλίζει ο πολίτης. Παράλληλα τα έξη αυτά χρόνια της κρίσης, δεν έγινε δυνατόν να εφαρμοστεί μία σταθερή και ορθολογική φορολογική μεταρρύθμιση. Το κράτος εμφανίζεται να ενδιαφέρεται μόνον για την είσπραξη των ολοένα και περισσότερων φόρων και να αδιαφορεί παντελώς για τις κοινωνικές επιπτώσεις της πολιτικής του.
• Τα έξοδα μιας χώρας χωρίζονται σε κρατικές δαπάνες (μισθοί, συντάξεις, επιχορηγήσεις, δαπάνες για παιδεία, υγεία κτλ.) και σε δαπάνες εξυπηρέτησης χρέους. Σαν εξυπηρέτηση του χρέους ορίζουμε τα χρήματα που πρέπει να δώσει ένα κράτος, για να πληρώσει τα δάνεια που έλαβε. Πρωτογενές έλλειμμα είναι το έλλειμμα που προκύπτει αν εξαιρέσουμε από τα έξοδα του κράτους την εξυπηρέτηση του χρέους. Πρωτογενές πλεόνασμα προκύπτει όταν τα έσοδα είναι παραπάνω από τα έξοδα χωρίς φυσικά να υπολογίσουμε και πάλι την εξυπηρέτηση του χρέους. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που δημοσιοποίησε η Τράπεζα της Ελλάδος, το πρωτογενές αποτέλεσμα  (ταμειακό) του κρατικού προϋπολογισμού στο τέλος Δεκεμβρίου 2014, διαμορφώθηκε στο 1,416 δισ. ευρώ. Είναι όμως πλεόνασμα, που έχει «χτιστεί» κυρίως πάνω στην απώλεια εισοδημάτων για την πλειοψηφία των πολιτών της χώρας.
•  Στο 176% του ΑΕΠ έφτασε το δημόσιο χρέος της Ελλάδας το τρίτο τρίμηνο του 2014, έναντι 171% του ΑΕΠ ένα χρόνο πριν, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat που δόθηκαν την Πέμπτη, 22/1/15, στη δημοσιότητα. Το δημόσιο χρέος στην ευρωζώνη διαμορφώθηκε, κατά μέσο όρο, στο 92,1% του ΑΕΠ το τρίτο τρίμηνο του 2014, έναντι 91,1% του ΑΕΠ το τρίτο τρίμηνο του 2013. Οι λύσεις που προτείνονται από τους Ευρωπαίους ηγέτες όπως η επιμήκυνση της περιόδου δημοσιονομικής προσαρμογής, η μείωση των επιτοκίων, η επιστροφή των κερδών της ΕΚΤ στην Ελλάδα από την κατοχή Ελληνικών ομολόγων και η επαναγορά από τη δευτερογενή αγορά ομολόγων στις υπάρχουσες χαμηλές τιμές δεν μπορούν να θεωρηθούν ως ικανοποιητικές για την οριστική λύση του προβλήματος.
• Το Γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής (ΓΠΒ) λαμβάνει ως βασική παραδοχή ότι «το χρέος (και ο λόγος χρέους) δεν πρόκειται να τεθεί σε τροχιά μείωσης και να γίνει "βιώσιμο" ως το 2020 ή 2022 αποκλειστικά με εθνικές προσπάθειες αποταμίευσης (=δημιουργίας πρωτογενών πλεονασμάτων και ιδιωτικοποιήσεις), χωρίς οποιαδήποτε αναδιάρθρωση (=νέο "κούρεμα") ή και αναδιάταξη (=επιμήκυνση των περιόδων αποπληρωμής χρεών) και άλλες διευκολύνσεις». Σύμφωνα με  το ΓΠΒ  «η εξυπηρέτηση του χρέους ώστε να γίνει βιώσιμο μόνο με τις δικές μας δυνάμεις προϋποθέτει έναν συνδυασμό ρυθμών μεγέθυνσης και πρωτογενών πλεονασμάτων για πολλά χρόνια που όμως δεν είναι ρεαλιστικό να υποθέσουμε ότι θα επιτευχθούν. Θα προϋπέθετε επίσης δυνατότητα αναχρηματοδότησης από τις αγορές με ανεκτούς όρους». Τέλος το ΓΠΒ καταλήγει, παραθέτοντας εναλλακτικά σενάρια για τη μείωση του χρέους,  τα οποία περιλαμβάνουν τη μείωση επιτοκίων και επέκταση χρονικής διάρκειας αποπληρωμής, της αμοιβαιοποίησης μέρους του χρέους (ευρωομόλογα) και της διαγραφής μέρους αυτού.
• Μπορεί, ναι ή όχι, να μειωθεί το ελληνικό δημόσιο χρέος μέσω του «κουρέματός» του; Η απάντηση έχει ζωτική σημασία πρωτίστως για τους Έλληνες. Από οικονομική σκοπιά, η απάντηση είναι σαφέστατη: Βεβαίως και μπορεί να κουρευτεί το ελληνικό δημόσιο χρέος. Αρκεί να υπάρχει η ανάλογη πολιτική βούληση των Εταίρων μας. Αυτό ισχύει επειδή το 80% του ελληνικού χρέους βρίσκεται πλέον στα χέρια είτε κρατών της Ευρωζώνης είτε διεθνών οργανισμών της Ευρώπης, και στο ΔΝΤ. Η δυσκολία της απόφασης αυτής πηγάζει από το γεγονός ότι αυτή θα πρέπει να εγκριθεί ομόφωνα από όλα τα Κοινοβούλια των (19) χωρών της Ευρωζώνης. Το γεγονός και μόνο αυτό καθιστά το «κούρεμα» του χρέους μία εφικτή αλλά πολύ δύσκολη πολιτική απόφαση.

Είναι βέβαιο, ότι με όλα τα παραπάνω αναγραφόμενα στοιχεία και απόψεις ο κάθε Έλληνας πολίτης (ψηφοφόρος)  αποκτά  μία σφαιρική εικόνα για το τι ακριβώς συμβαίνει στο οικονομικό και πολιτικό περιβάλλον της χώρας αλλά και της Ευρώπης. Αυτό του επιτρέπει να αξιολογήσει τα προγράμματα και τις εξαγγελίες των διάφορων πολιτικών παρατάξεων.   
 
Είναι γεγονός ότι σε κάθε εκλογική αναμέτρηση, το βασικό θέμα είναι ποια παράταξη θα κερδίσει, ποια θα χάσει, ποια θα είναι πρώτη, ποια δεύτερη. Επίσης  ποιος θα κυβερνήσει, ποια κυβέρνηση θα σχηματιστεί, αν θα έχει αυτοδυναμία ή θα χρειαστούν συνεργασίες. Όμως, πολύ μεγαλύτερη σημασία έχει τώρα, σε αυτή ειδικά την εκλογική αναμέτρηση, όχι ίσως ποια παράταξη θα κυβερνήσει, αλλά προς ποια κατεύθυνση θα οδηγηθεί η χώρα, τα επόμενα χρόνια. Και αυτό θα το αποφασίσουν οι Έλληνες πολίτες την προσεχή Κυριακή με τη ψήφο τους. «Καλό βόλι».

Γερμανικό δίλημμα: Προσωρινή έξοδος από το ευρώ και κούρεμα του χρέους!

Του Δημήτρη Μάρδα

Καθηγητή Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ

O Πρόεδρος του Γερμανικού Ινστιτούτου IFO, ο κος Χανς-Βέρνερ Σιν, με πρόσφατες δηλώσεις του, υποστηρίζει ότι «η Ελλάδα χρειάζεται… να γίνει ανταγωνιστική ξανά. Αυτό θα πραγματοποιηθεί με την υποτίμηση του εθνικού της νομίσματος, γεγονός που συνεπάγεται την προσωρινή έξοδο της από το ευρώ…. Όλα τα παραπάνω με τη σειρά τους, θα απαιτήσουν το κούρεμα του χρέους της».

Σημειώνει επίσης ότι η εσωτερική υποτίμηση (λόγω μείωσης μισθών κ.λπ) μέσω της λιτότητας, δεν απέδωσε στην Ελλάδα. Τονίζει τέλος ότι η χώρα ποτέ δε θα μπορέσει να εξοφλήσει τα χρέη της, ενώ το κόστος της Γερμανίας από μια τέτοια έξοδο, λόγω του κουρέματος που προτείνει, θα ανέλθει στα 76 δις ευρώ.

Πού εντοπίζονται τα λάθη της ανωτέρω θέσης και ποιοι –ενδεικτικά και όχι εξαντλητικά– είναι οι κύριοι παράγοντες προσδιορισμού της ανταγωνιστικής θέσης μιας οικονομίας:

Πρώτο. Το νόμισμα και η απαξίωσή του έχουν μόνο βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα σ’ ό,τι αφορά στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας. Ως προς την Ελλάδα, δεδομένης της εξάρτησής της από το εξωτερικό σε πρώτες ύλες και ενδιάμεσα προϊόντα, οι επιπτώσεις των υποτιμήσεων/ διολισθήσεων θα είναι άκρως βραχυχρόνιες, λόγω του εισαγόμενου πληθωρισμού. Ο τελευταίος, με τη σειρά του θα επιβάλλει νέες υποτιμήσεις/ διολισθήσεις.  Αυτόν τον φαύλο κύκλο τον ζήσαμε έντονα κατά την περίοδο 1980-2000. Τότε, οι θεαματικές «βουτιές» της δραχμής (1980, 1 $=42,6 δραχμές, 2000, 1$=308,9 δραχμές), οδήγησαν μετά βίας σε διπλασιασμό των εξαγωγών (από 5 δις $ σε 10 δις $ αντίστοιχα).

Δεύτερο. Ο Τσάρς Νταλάρα, ο Διευθυντής του  Διεθνούς Ινστιτούτου Χρηματοοικονομικών (IIF) εκτίμησε ότι το GREXIT θα στοιχίσει στην Ευρωζώνη από 300 δις έως άνω του 1 τρις ευρώ. Η εκτίμηση αυτή, καταγράφηκε σε μελέτη του Ινστιτούτου τον Φεβρουάριο του 2012.

Σύμφωνα με τα ανωτέρω λοιπόν και έχοντας υπόψη τη θέση του κου Σιν για την προαναφερθείσα ζημία μόνο των 76 δις ευρώ που θα υποστεί η Γερμανία, διαπιστώνεται το εξής: Υποεκτιμάται από το IFO μάλλον το κόστος της ζημίας ανά κράτος της Ευρωζώνης πιστωτή της Ελλάδας, στην περίπτωση σύνδεσης του GREXIT μόνο με τα δάνεια που έλαβε η χώρα από αυτό ή από τους μηχανισμούς στήριξης της ΕΕ, από το 2009 και μετά.

Τρίτο. Η ανταγωνιστική θέση της χώρας μεσοπρόθεσμα δε βελτιώνεται με απαξιώσεις του νομίσματος ή με μισθολογικές μειώσεις, αλλά μόνο με τη βελτίωση της παραγωγικότητας της εργασίας, η οποία οφείλει να συνοδεύεται και με αύξηση της παραγωγής. Εδώ εντοπίζεται η αρχή της λύσης του προβλήματος για τη χώρα. Για να γίνει όμως αυτό πρέπει να σταματήσουμε να δαπανούμε τα χρήματα της ΕΕ για την κατασκευή δρόμων, γεφυριών, θεάτρων, συνεδριακών κέντρων, που χρησιμοποιούνται ως αίθουσες δεξιώσεων ή ακριβά κέντρα διασκέδασης κ.λπ. Επιβάλλεται πια να στρέψουμε όλους τους πόρους μας σε παραγωγικές επενδύσεις, όπου θα αξιοποιηθεί το άφθονο ανθρώπινο κεφάλαιο της Ελλάδας, το οποίο αναγκάζεται να μεταναστεύσει.

Νέα προϊόντα απόλυτα προσαρμοσμένα στις ανάγκες της παγκόσμιας ζήτησης και νέοι μέθοδοι παραγωγής είναι το δεύτερο βήμα της επιτυχίας. Η χώρας θα «απογειωθεί» λοιπόν μόνο αν με την αύξηση της παραγωγής της, στρέψει τις δυνάμεις της στην προσφορά εμπορεύσιμων αγαθών και υπηρεσιών προσαρμοσμένων στην παγκόσμια ζήτηση.

Τέταρτο. Να χρησιμοποιηθούν οι άφθονες εγχώριες πρώτες ύλες ως κινητήρια δύναμη της οικονομίας και να πάψουν ληστρικοί νόμοι και συμβάσεις  να οδηγούν σε ασήμαντα έσοδα, προερχόμενα από την εκμετάλλευση του φυσικού μας πλούτου. Στην Κένυα της Αφρικής, όλες οι εταιρίες εξόρυξης, παραδίδουν στο κράτος το 20% του προϊόντος της εκεί εκμετάλλευσης. Στην Ελλάδα, τα μεταλλεία Χρυσού της Χαλκιδικής λόγου χάρη, παραδίδουν στο κράτος το 0% του  χρυσού, της εκεί εξόρυξης!!!.

Πέμπτο. Να γίνει χρήση όλων των προβλέψεων της Συνθήκης της Λισσαβόνας υπέρ μιας προσωρινής προστασίας της Ελληνικής βιομηχανίας.

Έκτο. Η ετήσια «Έκθεση της Παγκόσμιας Ανταγωνιστικότητας» (World Competitive Report) επισημαίνει με σαφήνεια εδώ και χρόνια τις κύριες αιτίες που οδηγούν σε ένα μη φιλικό επιχειρηματικό περιβάλλον, επηρεάζοντας από την άλλη την ανταγωνιστική θέση της χώρας. Στις πρώτες θέσεις βρίσκεται, η γραφειοκρατία, (με τη… εξαδέλφη της τη διαφθορά), η πολιτική αβεβαιότητα και το άστατο φορολογικό καθεστώς. Όλα αυτά διορθώνονται χωρίς να δαπανηθούν χρήματα. Απλά χρειάζεται καθαρό μυαλό και σκέψη εκ μέρους της πολιτικής ηγεσίας.

Έβδομο. Να πάψουμε να ασφαλτοστρώνουμε αγροτικούς δρόμους, επενδύοντας τα χρήματα αυτά σε σύγχρονες μεθόδους αγροτικής παραγωγής.

Όγδοο. Ενώ από το 2009 δόθηκε ιδιαίτερη προσοχή στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας μέσω της μείωσης των μισθών, δε δόθηκε η παραμικρή προσοχή στο κόστος της ενέργειας, το οποίο είναι ιδιαίτερα σημαντικό στη διαμόρφωση του κόστους σε πολλούς  παραγωγικούς κλάδους της χώρας.

 Τέλος η προσωρινή έξοδος μιας οικονομίας από ένα νόμισμα και η εισαγωγή ενός άλλου στη θέση του, δεν είναι μια απλή υπόθεση. Δε θα αλλάξουμε απλά ένα κινητήρα σε ένα αμάξι. Από την άλλη, αν δε γίνουν τα προαναφερθέντα, το νόμισμα από μόνο του δεν πρόκειται να δώσει τις προσήκουσες λύσεις, όπως δεν τις έδωσε παλαιότερα.

Η έξοδος από το ευρώ είναι ένας εύκολος δρόμος με πολλές και ανυπολόγιστες ζημίες. Η αλλαγή της κουλτούρας που διέπει την πολιτική ηγεσία της χώρας σε θέματα επιχειρηματικότητας και εκσυγχρονισμού της οικονομίας αποτελεί τη δύσκολη οδό της επιτυχίας.

ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗ ΚΑΛΠΗ

του Ευάγγελου Ραφτόπουλου

Η ώρα της αλήθειας, της μνήμης δηλαδή, έφτασε και ο κάθε ψηφοφόρος θα σταθεί ενώπιος ενωπίω, αντιμέτωπος με τις παραδόσεις του, τη κουλτούρα του, τη προκατάληψή του, τις άσχημες στιγμές της ζωής του, τα τραύματά του από πολιτικές αποφάσεις, την οικονομική του θέση, τις προοπτικές του, την ευθύνη του.

Ίσως οι εκλογές της 25^ης Ιανουαρίου να είναι οι πιο κρίσιμες για τη χώρα και τους πολίτες της, τα τελευταία σαράντα χρόνια, γιατί σηματοδοτούν εξελίξεις που δύσκολα μπορούν να προβλεφθούν, καταστάσεις πρωτόγνωρες για τα Ελληνικά πράγματα, αποφάσεις που δεν λαμβάνονται εθνικά, αλλά και οικονομικό περιβάλλον άγνωστο, εχθρικό, καθοριστικό για τις οικογένειές μας.

Η στήλη ασφαλώς δεν μπορεί να υποδείξει το μη χείρον βέλτιστον κόμμα που θα μας βοηθήσει να εξέλθουμε από τη κρίση, που θα λειτουργήσει ανθρώπινα, που θα δώσει την ευκαιρία απασχόλησης σε πολλούς πολίτες, που θα ανάψει ένα φωτάκι ελπίδας, που θα μιλήσει αληθινά στο λαό, που θα πάρει μέτρα πάταξης της φοροδιαφυγής, που θα αμβλύνει το χάσμα πλούσιων-φτωχών, που θα θυμηθεί ότι υπάρχει η ανεξάρτητη δικαιοσύνη, που θα μειώσει τη μετανάστευση επιστημόνων στο εξωτερικό.

Όλοι μας , που σοφά επιλέγουμε τους εκπροσώπους μας στη Βουλή, είναι βέβαιο ότι θα ψηφίσουμε το κόμμα που πιστεύουμε ότι θα μας συμπαρασταθεί ,έστω και ελάχιστα, στα δύσκολα αυτά χρόνια και θα αποδοκιμάσουμε εκείνα τα κόμματα που κυβέρνησαν έως τώρα με αναλγησία, κυνικότητα, εχθρότητα απέναντι στους συμπολίτες μας, στερώντας την ευτυχία, την ελπίδα, τη χαρά από αυτούς.-

Το ευρώ ή η παγκοσμιοποίηση;

Του Δημήτρη Μάρδα

Καθηγητή Τμήματος Οικονομικών Επιστημών, ΑΠΘ

To δίλημμα ευρώ ή δραχμή επανέρχεται σε διάφορους χρόνους που θεωρούνται περίοδοι καμπής για την Ελληνική οικονομία. Πολλοί επιρρίπτουν ευθύνες για τη μειωμένη ανταγωνιστικότητα των Ελληνικών προϊόντων στο ευρώ, οπότε θεωρούν ότι η επιστροφή στη δραχμή θα μας χαρίσει το χαμένο έδαφος.

Όλως τυχαίως οι αναλύσεις αυτές αγνοούν το άμεσο παρελθόν της φθηνής δραχμής και των επιπτώσεών της στις εξαγωγές. Να υπενθυμίσουμε απλά ότι παρά τις θεαματικές «βουτιές» της δραχμής από το 1980 έως το 2000 (1980, 1$= 42,6 δρχ. και 2000, 1$=308,9 δρχ.), οι εξαγωγές της χώρας μετά βίας διπλασιάστηκαν ενώ οι εισαγωγές εκτινάχθηκαν.

Να σημειωθεί βέβαια ότι επί σκληρού ευρώ, από το 2000 έως πριν την κατάρρευση το 2009, οι εξαγωγές από 10 δις προσέγγισαν τα 25 δις δολάρια. Από την άλλη βέβαια υπερδιογκώθηκαν οι εισαγωγές. Για το τελευταίο, δεν ευθύνεται φυσικά το ευρώ, αλλά το ανοικτό διεθνές περιβάλλον και η άστατη οικονομική πολιτική της Ελλάδας, που ενίσχυσε την υπερκατανάλωση.

Την αιτία λοιπόν για την αποσάθρωση της εγχώριας παραγωγής, δε θα τη βρούμε στο νόμισμα, αλλά στο παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον και στις παραλείψεις της εγχώριας οικονομικής πολιτικής.    

Αναλυτικότερα, η αποβιομηχάνιση της χώρας δεν άρχισε με την ένταξη της στο ευρώ, αλλά με το άνοιγμα της ευρωπαϊκής και διεθνούς αγοράς στον ανταγωνισμό και με τον ταυτόχρονο περιορισμό της προστασίας της εγχώριας παραγωγής.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η διαδικασία της παγκοσμιοποίησης ξεκίνησε στις αρχές του 1960, με την πρώτη πολυμερή εμπορική συμφωνία πολλών κρατών του ΟΗΕ. Αυτή, οδήγησε στη μείωση των δασμών εισαγωγής στα βιομηχανικά προϊόντα, κατά 7% κατά μέσο όρο, το 1962.

Συνέχισε με μια δεύτερη όμοια συμφωνία, που οδήγησε σε νέα μείωση των δασμών εισαγωγής, πάλι μόνο στα βιομηχανικά προϊόντα, κατά 35% από το 1968-1972. Ακολούθησε μια τρίτη συμφωνία, που οδήγησε σε νέα μείωση των δασμών κατά 30% και στην εξάλειψη πολλών μέτρων μη δασμολογικού χαρακτήρα στα βιομηχανικά προϊόντα, από το 1980-1986.

Σε κάθε τέτοια συμφωνία συμμετείχε όλο και μεγαλύτερος αριθμός κρατών του πλανήτη.

Το 1981 γίναμε κράτος μέλος της τότε ΕΟΚ, ενώ από το 1987 έως το 1992 εξαλείφθηκαν όλα τα εμπόδια που αφορούσαν στην ελεύθερη διακίνηση των αγαθών, υπηρεσιών, προσώπων και κεφαλαίων στους κόλπους της.

Το πρώτο μεγάλο σοκ το δέχθηκε η εγχώρια παραγωγή με τη δημιουργία της Ενιαίας Αγοράς της ΕΕ το 1993 και κατόπιν με την ολοκλήρωση του τέταρτου βήματος της παγκοσμιοποίησης, που έγινε  το 1994. Τότε ζήσαμε το πλήρες σχεδόν άνοιγμα στο διεθνές εμπόριο των βιομηχανικών προϊόντων και την έναρξη του ανοίγματος αυτού, στις υπηρεσίες και στα αγροτικά προϊόντα.

Σε όλο αυτό τα πανδαιμόνιο, εμείς κτίζαμε μια βιομηχανία, γεωργία και υπηρεσίες, που επιβίωνε μέσα από τις υποτιμήσεις/ διολισθήσεις της δραχμής, επιδοτήσεις κ.λπ.

Και ενώ όλοι σε όλον τον κόσμο, επένδυαν σε μηχανές, τεχνολογία και σε ανθρώπινο κεφάλαιο, εμείς στηρίζαμε τις εξαγωγές μας με τη φθηνή δραχμή. Ενώ όλοι εγκατέλειπαν την παραγωγή των προϊόντων της ένδυσης, καθώς οι αναπτυσσόμενες χώρες αποκτούσαν εκεί προβάδισμα στη διεθνή αγορά από τις αρχές του 1970 –με τη συγκατάθεση της ΕΟΚ και άλλων βιομηχανικών κρατών– εμείς κτίζαμε ένα κορμό βιοτεχνιών, που σαρώθηκε μετά το 1990.

Ενώ όλοι δημιουργούσαν δυναμικά συγκριτικά πλεονεκτήματα, ενισχύοντας από την άλλη την παραγωγικότητα της εργασίας και μειώνοντας το κόστος ενέργειας, εμείς παίζαμε με τους χαμηλούς μισθούς, me τις πρώτες μας ύλες και με βιομηχανίες έντασης εργασίας.

Αυτές ήταν οι εύκολες επιλογές της οικονομικής μας πολιτικής σε περιόδους προστασίας της εγχώριας παραγωγής. Μόλις εξέλειπε η προστασία, κατέρρευσαν όλοι όσοι ακολουθούσαν την εύκολη πεπατημένη.

Όσοι ξέφυγαν από αυτήν την επιχειρηματική κουλτούρα, διαπρέπουν ακόμη και σήμερα παντού. Βασίζουν την παραγωγή τους στην ποιότητα, την καινοτομία, το άφθονο ανθρώπινο κεφάλαιο που διαθέτει η χώρα –και που το δανείζει σε όλο τον κόσμο – αγνοώντας το φθηνό νόμισμα.

Η κατάντια της εγχώριας παραγωγής αντανακλά αρχικά τον τρόπο σκέψης και δράσης των κυβερνώντων. Ανεπάγγελτοι πρωθυπουργοί, υπουργοί ή κομματικά στελέχη, που ουδέποτε εργάστηκαν στη ζωή τους, ήταν αδύνατο να αντιληφθούν τη δυναμική που διαγραφόταν στο διεθνές οικονομικό  περιβάλλον.

Έκτιζαν την οικονομία της χώρας ακολουθώντας εύκολες λύσεις και επιτρέποντας από την άλλη σε ομάδες συνδικαλιστών-κομματικών στρατών να είναι ρυθμιστές της τύχης μέρους της βιομηχανίας.

Δε φταίει το ευρώ για τη μοναδική, σε ευρωπαϊκό –αν όχι παγκόσμιο– επίπεδο, κατάντια της χώρας. Δεν είμαστε οι μόνοι που συμμετέχουμε στη διαδικασία της παγκοσμιοποίησης, ούτε οι μόνοι που ακολουθούμε ένα νόμισμα που δεν απαξιώνεται.

Είμαστε όμως οι μόνοι με άκρως αναποτελεσματικούς πολιτικούς, που σε άλλη χώρα είτε θα είχαν εξοστρακιστεί ή θα βρίσκονταν στα τάρταρα του Άδη.   

ΦΥΛΑΚΕΣ ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ, Ο ΤΕΛΕΙΟΣ ΣΩΦΡΟΝΙΣΜΟΣ

του Ευάγγελου Ραφτόπουλου

Κατά τον σωφρονιστικό κώδικα , ο εγκλεισμός στη φυλακή ,πέραν της έκτισης της ποινής των εγκληματιών, έχει και χαρακτήρα διόρθωσης της παραβατικότητας, συμμόρφωσης στους νόμους, βελτίωσης της αντίληψης για τις υποχρεώσεις τους, σεβασμού των δικαιωμάτων των συμπολιτών τους, προβληματισμού και μετασχηματισμού τους σε λογικά όντα.

Αυτό όμως που έγινε επί υπουργίας Αθανασίου είναι πρωτοφανές, πρωτάκουστο, ασύλληπτο και μόνο οι ανόητοι μπορούν να χειροκροτήσουν την «επιτυχία» της κυβέρνησης να συλλάβει τον Χριστόδουλο Ξηρό και να αποκαλύψει την συμμορία που δρούσε στις φυλακές, δίκην ξέφραγου αμπελιού, θεωρώντας ότι έχουν επιλέξει τον κατάλληλο χώρο για δολοφονικές κινήσεις.

Αντί λοιπόν να αναγκάσουν τον αγλαό δικαστή-υπουργό σε παραίτηση, συγχαίρουν εαυτούς και αλλήλους για το μοναδικό επίτευγμα της κυβέρνησης, να αντιληφθεί τις κινήσεις της συμμορίας μέσα στη φυλακή, όπου οι ανταλλαγές επισκέψεων, οι συμφωνίες, οι τηλεφωνικές επικοινωνίες ήταν ελεύθερες, σχεδόν υποχρεωτικές, οι απειλές που οι δεσμοφύλακες δεχόντουσαν καθημερινές.

Συμπτωματικά, η σύλληψη του Ξηρού και η αποκάλυψη της συμμορίας έγιναν λίγες μέρες πριν από τις εκλογές, σαν ύστατο τραπουλόχαρτο σωτηρίας του χαμένου, σαν μια φούσκα που χάνεται, σαν ένα μπούμεραγκ.

Αντί η αποτυχημένη κυβέρνηση των Σ-Β να ζητήσει συγγνώμη για τα εγκλήματα κατά  του Ελληνικού λαού, για την εξαφάνιση των ΕΥΡΩ από τους πολίτες, για την αύξηση της ανεργίας, για τη μετανάστευση των επιστημόνων στο εξωτερικό, επιτίθεται με μανία σε κόμμα που δεν κυβέρνησε, που δεν συμμετείχε στη λήψη εχθρικών και αντιλαικών μέτρων, διαδίδοντας μέσω της απίθανης Σπυράκη, διαδόχου της απίστευτης Βούλτεψη, ότι θα τετραπλασιασθεί η φορολογία, θα καταργηθεί ο ΑΣΕΠ και άλλα μοναδικά παραμύθια.

Ας ελπίσουμε ότι οι συμπολίτες μας σε μία υπέρβαση των διανοητικών τους δυνατοτήτων θα τιμωρήσουν τους υπαίτιους την ερχόμενη Κυριακή και δεν θα πέσουν θύματα της λήθης τους.

Η ΨΕΥΔΑΙΣΘΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ

του Ευάγγελου Ραφτόπουλου

Δώδεκα μέρες πριν από τις εκλογές, τις πιο κρίσιμες της μεταπολιτευτικής περιόδου και ο προβληματισμός στους περισσότερους ψηφοφόρους είναι εμφανής, η ανησυχία έντονη και η πρόβλεψη για την οικονομική κατάσταση της χώρας και των πολιτών ασαφής.

Η πόλωση που επικρατεί είναι ήδη μεγάλη και ο κίνδυνος εξαφάνισης κομμάτων της βουλής υπαρκτός, όπως και οι επιθέσεις ανάμεσα στα δύο κυρίαρχα κόμματα καθημερινές.

Ίσως τα πολιτικά πράγματα να διευθετούνταν γρήγορα,  εάν δεν υπήρχε η ανάγκη επιβεβαίωσης της ύπαρξης πολλών υποψηφίων που επαιτούν την εκλογή τους και μέσω αυτής την αναγνωρισιμότητα, εάν δεν κατασκεύαζαν τεχνητές διαχωριστικές γραμμές οι αρχιτέκτονες του ψεύδους και της καλλιέργειας μίσους και φθόνου.

Τα συμφέροντα που παίζονται προφανώς είναι μεγάλα, η διαπλοκή των πολιτικών με τους επιχειρηματίες επιτυχής, η εξασφάλιση των απογόνων τους δεδομένη και η εξήγηση για τη προσέγγιση της εξουσίας δικαιολογημένη.

Είναι πολύ εύκολη η περιγραφή της δυσχερούς θέσης των Ελλήνων, που έχουν υποστεί σφοδρή επέλαση στα εισοδήματά τους, ανίερη καταπάτηση των δικαιωμάτων τους, περιθωριοποίηση, κατάθλιψη, μετανάστευση και όχι λίγοι κατέφυγαν στην αυτοχειρία.

Οι ένοχοι , είναι αυτονόητο, ότι πρέπει να τιμωρηθούν υφιστάμενοι τις συνέπειες των ποινικών και ανθρώπινων παραπτωμάτων τους.

Με σημαία λοιπόν τη κάθαρση και τη τιμωρία των υπεύθυνων, όπως και την εξασφάλιση ελάχιστου εισοδήματος, περίθαλψη για όλους, δραματική μείωση της ανεργίας , επαναδιαπραγμάτευση του χρέους, διεκδίκηση επιστροφής των ελγίνειων και των γερμανικών αποζημιώσεων, το πρώτο κόμμα που θα αναδειχθεί από τις εκλογές, ας αναλάβει τη πρωτοβουλία να συνεργασθεί με όλα τα κόμματα-πλην χρυσής αυγής- που αποδέχονται ένα τετραετές πρόγραμμα εξόδου της χώρας και των πολιτών από τη κρίση, βελτίωση  των συνθηκών διαβίωσης και δημιουργία ελπίδων.-

Το μεγαλείο του λαϊκισμού και τα Μνημόνια

Του Δημήτρη Μάρδα

Καθηγητή Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ

Αφού πήραμε μια νέα δόση αηδίας από το πολιτικό μας σύστημα με την υπόθεση Χαϊκάλη, πορευόμαστε το 2015 στις εθνικές εκλογές με φόντο έναν πολυποίκιλο λαϊκισμό, που πασχίζει να δείξει πόσο χρήσιμος είναι στον τόπο.

Οι πάντες θέλουν να ρίξουν στην πυρά το Μνημόνιο, βιώνοντας την αυταπάτη της απαλλαγής από τους μηχανισμούς εποπτείας των πιστωτών στα επόμενα τριάντα χρόνια! Έτσι, οι λαϊκιστές της Δεξιάς (που σχίζουν φύλλο-φύλλο το Μνημόνιο) και της Αριστεράς (που θα το σχίσουν μια και έξω), προσπαθούν να δείξουν στους Έλληνες ψηφοφόρους πόσο κακοί είναι ή θα είναι απέναντι στην τρόικα…

Με ακατανόητη τακτική, με αντιφατικές στρατηγικές και με πλήθος πολιτικών ανδρών και γυναικών ενός μετρίου αναστήματος και ήθους, προσπαθούν να πείσουν οι εραστές της εξουσίας τους πολίτες, ότι η σωτηρία της χώρας εξαρτάται από τη σύγκρουση τους με την τρόικα και μόνο.

Δεν είμαστε υποστηριχτές τέτοιων Μνημονίων, που με τις πολλές λανθασμένες επιλογές τους ή τα κενά που παρουσιάζουν δεν προσέφεραν τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Καλό θα ήταν ωστόσο να μη θεωρούμε ως άλλοθι των κακοτεχνιών των οικονομικών μας πολιτικών και των… πεφωτισμένων ηγετών μας, τα λάθη των Μνημονίων.

Πράγματι, η αποσάθρωση του βιομηχανικού ιστού της χώρας δεν είναι προϊόν του Μνημονίου ή του ευρώ. Οφείλεται στις ακατάλληλες επιλογές των δικών μας πολιτικών ηγεσιών από το 1987 και μετά, οι οποίοι ουδέποτε κατανόησαν τις επιπτώσεις της Ενιαίας Ευρωπαϊκής Αγοράς και της παγκοσμιοποίησης, στη διεθνοποιημένη παραγωγή και στο εμπόριο.

Το γεγονός ότι είμαστε η πρώτη προς χρεοκοπία χώρα του πλανήτη, δεν είναι πάλι συνέπεια ενός Μνημονίου, αλλά το αποτέλεσμα μιας εγχώριας πολιτικής ευδαιμονισμού που γνώρισε το απόγειο της δόξας της μετά το 2004.

Το ότι δεν αγγίζουμε τους γνωστούς λαθρεμπόρους καυσίμων, δεν είναι υπόθεση της τρόικας (αν και απορεί βέβαια κανείς γι’ αυτό), αλλά έκφραση της δυσοσμίας ενός συστήματος πολιτικής διαπλοκής και διαφθοράς. Γιατί άραγε η τρόικα δεν ασχολήθηκε με αυτόν τον χρυσοφόρο χώρο, που οδηγεί σε απώλειες δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως από τον κρατικό προϋπολογισμό; Ερώτημα αναπάντητο έως σήμερα.

Το ότι είμαστε η 80^η πιο διεφθαρμένη χώρα του πλανήτη, αυτό δεν είναι το επακόλουθο  μνημονιακών διεργασιών, αλλά δικών μας επιλογών. Έπρεπε βέβαια να έρθει η τρόικα για να βάλει κάποια τάξη στο θέμα της διαφθοράς των πολιτικών μας, μέσα από το νόμο περί δημιουργίας μαύρου χρήματος, που αισίως άρχισε να στέλνει στα δικαστήρια κάποιους πρώην υπουργούς, στερώντας τον ύπνο από κάποιους εν ενεργεία.

Η κατάντια τέλος της Ελληνικής δικαιοσύνης και το φαύλο πολιτικό σύστημα, που αναδείχθηκε με τη λίστα Λαγκάρντ και με τόσα άλλα γεγονότα που ζούμε, δε συνδέονται με μνημονιακές υποχρεώσεις της χώρας, αλλά είναι το αποτέλεσμα πάλι δικών μας… βαθυστόχαστων επιλογών.  

Η σύγκρουση με έναν πολιτικά ισχυρό αντίπαλο, όπως είναι οι πιστωτές μας, είναι μια άσκηση στρατηγικής πολέμου. Η επιτυχία της διεξαγωγής νικηφόρων μαχών δεν εξαρτάται μόνο από τις δικές μας δυνάμεις, που συχνά τις υπερτιμούμε. Η ισχύς και η δυναμική του αντιπάλου είναι το δεύτερο στοιχείο που οφείλουμε να λάβουμε εξίσου σοβαρά υπόψη. Όταν ο εχθρός είναι πανίσχυρος, τότε απαιτείται μια άλλη στρατηγική, διαφορετική από εκείνη της κατά μέτωπο επίθεσης.

Όποια όμως και αν είναι η επιλογή μας, οι ιαχές, οι άναρθρες κραυγές και η πολιτική των εντυπώσεων δεν λύνουν το πρόβλημα. Αντίθετα, μια συγκροτημένη στρατηγική, που κινείται με συνέπεια και χωρίς αποκλίσεις, αναδεικνύοντας έντεχνα τα πλεονεκτήματα μας και εκμεταλλευόμενη από την άλλη τις αδυναμίες του αντιπάλου, θα δώσει εύλογα καλύτερα αποτελέσματα από ότι λεκτικές φοβέρες  και πομπώδεις εκφράσεις περί σχισιμάτων των Μνημονίων.

ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ ΤΣΑΜΠΟΥΚΑΔΕΣ ΚΑΙ ΜΑΓΚΙΕΣ

του Ευάγγελου  Ραφτόπουλου

            Η έλευση του νέου χρόνου μας επιφυλάσσει  ίσως τη πιο σκληρή μονομαχία των τελευταίων σαράντα ετών, μια μονομαχία του παλιού με το καινούργιο , του φθαρμένου με το άγνωστο, του αποτυχημένου με το συγκεχυμένο, του τελειωμένου με τα πολλά υποσχόμενο, σε μια πολιτική αρένα, με θανατηφόρα κτυπήματα, με πισώπλατα μαχαιρώματα, με άναρθρες κραυγές, με ασυνήθιστες εκφράσεις, με ευθείες βολές.

            Ενώ οι ‘Ελληνες περιμένουμε-ίσως δικαιολογημένα- μια πολιτισμένη αντιπαλότητα, μια επιχειρηματολογία, μια ανακοίνωση μέτρων και στόχων, διαπιστώνουμε ότι ο οχετός ύβρεων ένθεν κακείθεν, η εκφορά των λόγων να προσομοιάζουν με εκφράσεις χούλιγκανς του ποδοσφαιρου, με συνθήματα μπράβων νυκτερινών κέντρων και λεξιλόγιο μελών συμμοριών.

            Με παρελθόν τουλάχιστον ισορροπημένο και πολιτισμένο των δύο άσπονδων εχθρών, του πρωθυπουργού και του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης, οι πεζοδρομιακές εκδηλώσεις, οι τσαμπουκάδες και οι μαγκιές δεν ταιριάζουν, δεν συμβαδίζουν με μορφωμένους  ηγέτες, γιατί ο μάγκας και ο τσαμπουκάς συνήθως έχει μπέσσα, παλληκαριά, ειλικρίνεια και ντομπροσύνη, χαρακτηριστικά γνωρίσματα που δεν φαίνεται να διαθέτουν οι σωτήρες μας.

            Ποιος μπορεί να εμπιστευθεί κόμματα που μας διέλυσαν, μας ποδοπάτησαν, μας οδήγησαν στο χάος, ποιος μπορεί να υποστηρίξει κόμμα με τόσες συνιστώσες που η μία αντιμάχεται την άλλη, που το κάθε μέλος αμφισβητεί το άλλο, που η πολυσυλλεκτικότητα δεν πείθει;

            Ποιος θα αποφασίσει να ψηφίσει κόμματα που είναι δίγλωσσα, αυτοαναιρούμενα, υποταγμένα, αναποφάσιστα ;

            Μήπως είναι η καλλίτερη επιλογή, η νέα κυβέρνηση να αποτελείται από βουλευτές όλων των κομμάτων-πλην των ακραίων- για να γίνει ίσως μια προσπάθεια εξόδου από τη κρίση, επαναδιαπραγμάτευσης του χρέους και δημιουργίας κάποιων ελπίδων για τον δύσμοιρο Ελληνικό λαό;

            Από τη στιγμή που σκοπός όλων είναι η σωτηρία μας, ας μετουσιώσουν σε πράξη τις προθέσεις τους, εξάλλου το πρόσφατο και το απώτερο παρελθόν αποδεικνύουν ότι οι συνεργασίες με ίσους όρους και συγκεκριμένες δεσμεύσεις επιτυγχάνουν.-