Κρατικές προμήθειες

Μέθοδος προσδιορισμού των αναγκών και παρακολούθησης της αγοράς. Παρουσίαση έρευνας στις Βρυξέλλες.

Του Δημήτρη Μάρδα

Καθηγητή Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ

Το Τμήμα Οικονομικών Επιστημών, στο πλαίσιο των ερευνητικών του προσπαθειών, ετοιμάζει, σε συνεργασία με άλλους φορείς, ένα μηχανισμό εποπτείας / παρακολούθησης της αγοράς των κρατικών προμηθειών. Με τη βοήθεια μιας συγκεκριμένης μεθόδου (κατά το υπόδειγμα του Peter Kraljic) και έχοντας ως πιλοτικό φορέα 352 Τμήματα, Εργαστήρια, Βιβλιοθήκες κ.λπ του ΑΠΘ, ταξινομεί αρχικά μέσω ενός ερωτηματολογίου, τα υπό προμήθεια προϊόντα σε τέσσερις κατηγορίες. Με τον τρόπο αυτό, εκτός των άλλων,  προσδιορίζονται οι πραγματικές ανάγκες των Τμημάτων κ.λπ σε υλικά.

Από τη στιγμή κατά την οποία πραγματοποιηθεί η εν λόγω ταξινόμηση, σε ένα δεύτερο στάδιο επιδιώκεται να αξιολογηθεί, με ένα αυτοματοποιημένο τρόπο και με τη βοήθεια μιας σειράς δεικτών, ο βαθμός της ικανότητας των προμηθευτών. Έχοντας υπόψη το μεγάλο όγκο των προϊόντων που συμμετέχουν στην κρατικές προμήθειες, η όλη προσπάθεια της εξεταζόμενης αξιολόγησης αρχίζει από τα προϊόντα εκείνα που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, εκεί όπου λοιπόν η αγορά παρουσιάζει ολιγοπωλιακές ή μονοπωλιακές τάσεις, τα προϊόντα χαρακτηρίζονται για την πολυπλοκότητα τους, έχουν μεγάλες οικονομικές επιπτώσεις κ.λπ. Τέτοια προϊόντα με ιδιαίτερα στρατηγικό χαρακτήρα είναι τα προϊόντα υψηλής τεχνολογίας, αυτά που προσφέρονται από λίγους προμηθευτές κ.ά. Κατόπιν, η μελέτη καταλήγει σε αυτά που θεωρούνται λιγότερο πολύπλοκα, με μικρή σημασία για τις κρατικές προμήθειες  και κινούνται σε ένα περιβάλλον με πολλούς προμηθευτές. Τα προϊόντα αυτά ως τυποποιημένα, (π.χ. εξοπλισμός γραφείων, φωτοτυπικό χαρτί κ.ά) βρίσκονται σε αφθονία Ανάμεσα στα δυο αυτά άκρα κείνται δυο άλλες κατηγορίες, που παρουσιάζουν είτε υψηλή πολυπλοκότητα ως προς τα χαρακτηριστικά τους και μικρή σημασία στις κρατικές προμήθειες (π.χ. ηλεκτροκινητήρες), είτε χαμηλή πολυπλοκότητα άλλα μεγάλη σημασία στις κρατικές προμήθειες (π.χ. διάφορες υπηρεσίες κ.ά)

Με τη μέθοδο αυτή μπορεί να διαπιστωθεί κατά πόσο υπάρχει λόγου χάρη κάποιο παίγνιο, δηλαδή συνεννόηση ως προς τη διαμόρφωση των τιμών προσφοράς κ.ά) ανάμεσα στους προμηθευτές και σε βάρος φυσικά των συμφερόντων του Δημοσίου. Επίσης, μέσω του μεθόδου αυτής, δικαιολογείται και η θέση των προμηθευτριών εταιριών όπως και ο βαθμός της ικανότητας τους.

Η όλη μελέτη και τα έως τώρα αποτελέσματα, θα παρουσιαστεί, την Πέμπτη 27 Μαρτίου σε στελέχη της Δ/σης των Προμηθειών του Δημοσίου της Γενικής Διεύθυνσης της Εσωτερικής Αγοράς στις Βρυξέλλες. Σκοπός της παρουσίασης είναι καταρχάς η άντληση σχολίων που θα οδηγήσει στη βελτίωση της μεθόδου. Κατά δεύτερο λόγο, καθώς η Επιτροπή διερευνά μεθόδους παρακολούθησης/ εποπτείας της αγοράς των κρατικών προμηθειών των κρατών-μελών της ΕΕ, η συγκεκριμένη μέθοδος μπορεί να φάνει χρήσιμη στο έργο της.    

Ο φαύλος κύκλος του πρωτογενούς πλεονάσματος

του Δημήτρη Μάρδα

Καθηγητή Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ

Η τρόικα ευχήθηκε καλή επιτυχία στην κυβέρνηση για τις επερχόμενες εκλογές και έφυγε σχεδόν αθόρυβα!. Τέτοιες  εντολές  μάλλον έλαβαν οι τροϊκανοί από ΕΕ-ΔΝΤ, παραμονές Ευρωεκλογών και τοπικών εκλογών. Το πολιτικό κατεστημένο της Ευρώπης, και  όχι μόνο, δείχνει ότι δεν επιθυμεί απρόβλεπτες αλλαγές στο πολιτικό σκηνικό της  χώρας. Οπότε όλοι οι εταίροι μας συμβάλλουν προς αυτήν την κατεύθυνση. Από την άλλη, οι τριγμοί και ο ατυχής δυισμός του ΣΥΡΙΖΑ, δεν εμπνέει ακόμη εμπιστοσύνη διεθνώς, παρά τα καλά λόγια που κατά καιρούς γράφονται στα διεθνή μαζικά μέσα ενημέρωσης  για την αξιωματική αντιπολίτευση.

Έτσι, όλοι θα περιμένουμε την τρόικα να μας ξαναέλθει σαν… ταύρος σε υαλοπωλείο κατακαλόκαιρο, για να αποτελειώσει  ό,τι άφησε στη μέση, δηλαδή τις απολύσεις των δυο χιλιάδων υπαλλήλων, κ.ά.

Συμφώνησε η κυβέρνηση με την τρόικα να δοθεί  μέρος  του πρωτογενούς πλεονάσματος του κρατικού προϋπολογισμού σε κάποιες οικονομικά ασθενείς τάξεις. Το πλεόνασμα των 2,9 δις του 2013 και αυτό που προβλέπεται για το 2014 (2,8 δις. ευρώ), άνοιξαν λοιπόν τον κρουνό των παροχών  παραμονές εκλογών!.

Τι σημαίνει όμως το γεγονός ότι θα δοθούν γύρω στα 500 εκ ευρώ από το εν λόγω πλεόνασμα  σε κάποιους Έλληνες πολίτες; Πριν δοθεί η απάντηση, θα αναφερθούμε στην έννοια του εξεταζόμενου πλεονάσματος. Το τελευταίο, προκύπτει από τη διαφορά των ετησίων εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού πλην των ετησίων λειτουργικών του δαπανών, (δηλαδή δε συμπεριλαμβάνονται στις δαπάνες οι ετήσιοι τόκοι που οφείλουμε να πληρώσουμε). Έτσι, πρωτογενές  πλεόνασμα της  τάξης του  2,9 δις, όταν οι ετήσιοι τόκοι που οφείλουμε είναι λόγου χάρη 10 δις ευρώ, σημαίνει πολύ απλά ένα από τα δυο  ακόλουθα:

Aν όλο το ποσό των 2,9 δις δοθεί για την αποπληρωμή των τόκων, τότε θα χρειαστεί να δανειστούμε  7,1 δις ευρώ για να αποπληρώσουμε τους τόκους της περιόδου.

Αν δοθεί όμως το ποσό των 2,4 δις ευρώ για την αποπληρωμή των τόκων (καθώς από τα 2,9 δις ευρώ  θα αφαιρεθούν τα 500 εκ. που θα διατεθούν  για τις ανωτέρω ασθενείς τάξεις) τότε οι δανειακές ανάγκες της χώρας θα αυξηθούν κατά 500 εκ. ευρώ, εφόσον δεν αυξάνεται θεαματικά η εγχώρια παραγωγή. Αν υπήρχε υψηλός ρυθμός ανάπτυξης, τότε μέρος των 500 εκ. ευρώ θα προέκυπτε από τους φρέσκους φόρους της πρόσθετης παραγωγής.

Οπότε, ο αναπόφευκτός δανεισμός μας  θα είναι μικρότερος στην πρώτη περίπτωση και εύλογα μεγαλύτερος κατά 500 εκ. ευρώ στη δεύτερη!  

Επόμενη ερώτηση: Από που λοιπόν θα δανειστούμε τα παραπάνω ποσά για να καλύψουμε την πληρωμή των τόκων, με τη λήξη του Μνημονίου; Οι λύσεις είναι τρεις: Πρώτη, από εσωτερικό δανεισμό. Δεύτερη, να στραφούμε στις λεγόμενες αγορές. Εκεί όμως θα συναντήσουμε ασύμφορα επιτόκια δανεισμού. Τρίτη, να στραφούμε εκ νέου προς την ΕΕ ή σε άλλους φορείς (ΔΝΤ κ.λπ).

Στην Τρίτη περίπτωση εύλογα θα υπογράψουμε ένα νέο Μνημόνιο. Η προαναφερθείσα εξέλιξη μπορεί να «αποφευχθεί» εικονικά, με τη βοήθεια διαφόρων γλωσσολάγνων προσεγγίσεων, καθώς από το 2011 ισχύουν πέντε Κανονισμοί και μια Οδηγία της ΕΕ, που αναφέρονται στον τρόπο αντιμετώπισης των χωρών που παρουσιάζουν «υπερβολικές μακροοικονομικές ανισορροπίες», δηλαδή ελλείμματα; χρέη κ.λπ.

Τα έξι λοιπόν κοινοτικά νομοθετήματα, που συμπληρώνονται και από ένα άλλο σύνολο σχετικών με τα ανωτέρω δεσμεύσεων, εισάγουν ένα άλλο τύπο Μνημονίου με δεδομένες δομές και διαδικασίες, για τα  «κακά παιδιά» της ΕΕ.  Οπότε το κοστούμι που θα φορεθεί και θα ετοιμαστεί  από τον ίδιο  ράφτη, θα έχει απλά άλλο χρώμα!

Θα είναι όμως άκρως περιχαρείς οι πολιτικοί μας,  γιατί  κομπάζοντας θα τονίσουν σε όλα τα πέρατα της χώρας, ότι δε θα υπογράψουν κάποιο νέο απεχθές  Μνημόνιο, αν στραφούν προς την τρίτη λύση. Όπως προαναφέρθηκε όμως, Μνημόνια για χώρες όμοιες της Ελλάδας,  έχουν ήδη νομοθετηθεί και είναι έτοιμα να λειτουργήσουν κατά τα προβλεπόμενα με τη λήξη του δικού μας Μνημονίου. Και όλα αυτά έχουν γίνει με τη συγκατάθεση της Ελληνικής κυβέρνησης, στο πλαίσιο αποφάσεων διαφόρων Συμβουλίων της ΕΕ εδώ και καιρό και χωρίς τυμπανοκρουσίες!

Ελλάδα: Το πανηγύρι της παράνοιας και της διαφθοράς;

του Δημήτρη Μάρδα

Καθηγητή Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ

H Ελλάδα γίνεται επιτέλους Σουηδία!!! Πράγματι, σύμφωνα με τις πρόσφατες  ρυθμίσεις του Υπουργείου Οικονομικών, τα εισοδήματα των μισθωτών θα  προκαταγράφονται στη φορολογική τους δήλωση από τις σχετικές υπηρεσίες του Υπουργείου και όχι από τους ενδιαφερόμενους. Για να γίνει βέβαια αυτό, οι εταιρίες οφείλουν έως τις 28 Μαρτίου, να στείλουν στο Υπουργείο με ηλεκτρονικό τρόπο, όλα τα στοιχεία που αφορούν στις αποδοχές των εργαζομένων τους.

Έτσι, με το άνοιγμα της προσωπικών σελίδων των φορολογικών μας δηλώσεων, θα βλέπουμε και το ποσό των αμοιβών μας (ακαθαρίστων, καθαρών κλπ), που θα είναι εκεί ήδη σημειωμένο. Οπότε δε θα παρεμβαίνουμε, με τις γνωστές συνήθεις εγγραφές του παρελθόντος. Βέβαια οι φορείς (επιχειρήσεις κλπ) που μας μισθοδοτούν, είναι υποχρεωμένοι να μας δίνουν ένα αντίγραφο της  βεβαίωσης των ετησίων αποδοχών μας, έτσι ώστε να έχουμε τη δυνατότητα ελέγχου των ποσών, που ήδη θα έχουν καταγραφεί στη φορολογική μας δήλωση από τις σχετικές υπηρεσίες του Υπουργείου Οικονομικών.

Αυτό γίνεται στη Σουηδία, όπως και αλλού, εδώ και δεκαετίες! Βέβαια, η προσαρμογή του συγκεκριμένου σωστού κατά τα άλλα  μέτρου, εμπεριέχει ως συνήθως, τον αέρα της εφαρμογής του «αλά Ελληνικά». Ειδικότερα, διαβάζουμε στα Δελτίου Τύπου του Υπουργείου Οικονομικών – είναι της μόδας να νομοθετεί το εν λόγω Υπουργείο με Δελτία Τύπου– τα ακόλουθα αξιοσημείωτα:

Αν οι μισθωτοί διαπιστώσουν λάθος ανάμεσα στα ποσά που σημειώνονται στη βεβαίωση των αποδοχών που έχουν  στα χέρια τους και σε εκείνα που έχουν γραφεί στην ηλεκτρονική φόρμα της φορολογικής δήλωσης και... τολμήσουν να το αναφέρουν στις  Εφορίες, τότε θα... τιμωρηθούν, αν και φυσικά δεν ευθύνονται!!!. Το συγκεκριμένο Δελτίο Τύπου γράφει κατά λέξη ότι, στην περίπτωση που διαπιστωθεί ένα τέτοιο λάθος, αυτό «...θα έχει ως αποτέλεσμα αφενός τη στοχοποίηση (!)  των συγκεκριμένων φορολογουμένων για περαιτέρω τον έλεγχο των δηλώσεών τους(!!) και αφετέρου το ενδεχόμενο(!!!)  προστίμου προς την εταιρία που έστειλε λανθασμένη βεβαίωση!». Δηλαδή για ένα λάθος, που αφορά στο σύνολο της μισθοδοσίας  των εργαζομένων  και  για το οποίο ευθύνεται η  εταιρία  ή ακόμη  η σχετική υπηρεσία του Υπουργείου Οικονομικών, στην... γκιλοτίνα θα δούμε πάλι το κεφάλι του φορολογουμένου!

Ως προς το «ενδεχόμενο του προστίμου» στις εταιρίες, εδώ έχουμε μια απειλή στον αέρα, που θέτει το εύλογο ερώτημα: Με τι κριτήρια θα επιβληθεί αυτό; H ορθότερα με τι κριτήρια θα γίνει ο ορισμός ή η διαπραγμάτευση του προστίμου σε κάποια γραφεία της Εφορίας; Επίσης, ποιος θα είναι ο κριτής του αυθαίρετου ύψους αυτού του προστίμου; Μετά αναρωτιόμαστε γιατί η χώρα καταλαμβάνει την 80^η θέση στη κλίμακα της διαφοράς, όπως αυτή ορίζεται από τη  «Διεθνή Διαφάνεια».

Παρόμοιες ασαφείς ρυθμίσεις, που αφήνουν μεγάλα περιθώρια διαφθοράς μέσω της επιβολής ενός μικρού ή μεγάλου προστίμου σε εμπόρους ναρκωτικών, υφίστανται και στον «υπερσύγχρονο» νόμο (4139/20-3-2013) της χώρας για τα ναρκωτικά!.

Εκεί, ενδεικτικά σημειώνεται ότι  σύμφωνα με το Άρθρο 26 παρ.1, ο Διευθυντής του ΣΔΟΕ να επιβάλλει πρόστιμο στον έμπορο ναρκωτικών που κυμαίνεται από 100 χιλιάδες έως 1.000.000 ευρώ Τα κριτήρια επιβολής παραμένουν κατά κύριο  λόγο υποκειμενικά, παρά την ύπαρξη κάποιων νεφελωδών προϋποθέσεων σε άλλα άρθρα, που κατευθύνουν, κατά την άποψη του συντάκτη τους, τον Διευθυντή του ΣΔΟΕ ως προς την επιλογή του ύψους του εν λόγω προστίμου.

Υποθέτω φαντάζεστε τι μπορεί  να συμβεί, όταν πριν την επιβολή αυτού του προστίμου, επισκέπτεται το γραφείο του εν λόγω Διευθυντή –ο οποίος αμείβεται με 1200 περίπου ευρώ το μήνα– ο κατηγορούμενος έμπορος  συνοδευόμενος από έναν  μεγαλοδικηγόρο!.

Δεν αμφισβητούμε με τα προαναφερθέντα την εντιμότητα των συναδέλφων οικονομολόγων εφοριακών στο σύνολό τους –κάτι που το δείχνει η πλειοψηφία τους – εκφράζουμε όμως τις επιφυλάξεις μας για τον τρόπο λειτουργίας κάθε τέτοιου προστίμου, εξαιτίας της «πόρτας» που αφήνει ανοιχτή στο ενδεχόμενο «πανηγύρι της διαφθοράς», που θεσμοθετεί αυτή  η ίδια η νομοθεσία της χώρας.

Αντίθετα να το πρόστιμο για τα ναρκωτικά (όπως και για κάθε παρόμοια περίπτωση) ήταν, βάσει ενός απλού μαθηματικού τύπου, συνάρτηση της ποσότητας, του τύπου του ναρκωτικού που κατασχέθηκε, την επανάληψη του αδικήματος, και άλλων κριτηρίων γνωστών εκ των προτέρων, η οποιαδήποτε μορφή διαπλοκής των ενδιαφερομένων μερών θα ήταν ανέφικτη!.

Γιατί οι λίγοι ... ορίζουν το μέλλον των πολλών …

Το τελευταίο χρονικό διάστημα λίγο πριν από τις ευρωεκλογές και τις αυτοδιοικητικές εκλογές από τα ευρήματα των διαφόρων δημοσκοπήσεων, έχουν εμφανιστεί σημαντικά ποσοστά στην αδιευκρίνιστη ψήφο και γενικότερα, στην μεγάλη ίσως(!) αδιαφορία των πολιτών για την εκλογική διαδικασία. Το γεγονός αναφέρεται μεν ως συστατικό στοιχείο των ερευνών, αλλά φυσικά εξαφανίζεται από τα ποικίλα και «βαθυστόχαστα» σχόλια για τα ποσοστά των πολιτικών παρατάξεων εξουσίας και αντιπολίτευσης,  μέσα φυσικά από τις έντονες αντιπαραθέσεις των εκπροσώπων τους για το ποιος έχει το προβάδισμα.

Η βασική εκλογική αδιαφορία είναι φυσικό να πηγάζει, από το ευρύ φάσμα της ανεργίας, την αγωνία όλο και περισσότερων Ελλήνων για το αύριο, αλλά και από την πλήρη απογοήτευση ιδιαίτερα των νέων, για ένα καλύτερο μέλλον. Οι εικόνες, οι οποίες μας παρουσιάζονται από το Ελληνικό Κοινοβούλιο, με την ποιότητα των λόγων και έργων των εκλεγμένων βουλευτών αντιπροσώπων μας, δεν είναι ιδιαίτερα κολακευτική. Παράλληλα με τις εντονότατες κοκορομαχίες των εκπροσώπων των πολιτικών παρατάξεων στα τηλεοπτικά κανάλια, προς τέρψη βέβαια του φιλοθεάμονος κοινού, το πάζλ της εκλογικής αδιαφορίας ολοκληρώνεται και ο αποτροπιασμός για τα κοινά χτυπά στο «κόκκινο».

Όταν αρκετοί διαφωνούν μερικώς ή ολοσχερώς,  με όσα  οι εκπρόσωποί τους ψηφίζουν και αποδέχονται στο Ευρωκοινοβούλιο, στη Βουλή και στην Τοπική Αυτοδιοίκηση του τόπου κατοικίας τους, δεν απαλλάσσονται από καμία ευθύνη. Διότι όλοι οι εκπρόσωποι  οι οποίοι προαναφέρονται, έχουν εκλεχθεί με τη νόμιμη εκλογική διαδικασία από τους ίδιους τους πολίτες. Αυτό κάνει τους πολίτες συνυπεύθυνους, για τις επιλογές των προσώπων τα οποία επέλεξαν στις θέσεις αυτές και ιδιαίτερα όλους εκείνους, οι οποίοι αδιαφόρησαν εντελώς με αποτέλεσμα να επιτρέψουν οι «άλλοι» να επιλέξουν εκπροσώπους για τους ίδιους.

Η χώρα μας θεωρείται μητέρα της δημοκρατίας και της εφαρμογής της ως άριστο πολιτικό σύστημα. Η δημοκρατία όμως απαιτεί, την ενεργή συμμετοχή όλων των πολιτών για να λειτουργήσει σωστά. Αν απλώς εξετάσουμε τα στατιστικά στοιχεία, θα διαπιστώσουμε ότι, ένα μεγάλο πλήθος πολιτών δε συμμετέχει στην εκλογική διαδικασία. Οι αποφάσεις σε συλλόγους, σωματεία, πολιτικές παρατάξεις και σε όργανα της εκτελεστικής εξουσίας (ΟΤΑ, Βουλή, Ευρωβουλή), λαμβάνονται από τους «όσους» παρόντες ή από μικρές μειοψηφίες εκπροσώπων μας στα όργανα αυτά. Αυτό αναδεικνύει το «έλλειμμα» της δημοκρατίας, το οποίο αισθάνονται σήμερα αρκετοί πολίτες, μη αποδεχόμενοι όμως τη δική τους ευθύνη.

Η λειτουργία της δημοκρατίας «ως εκκλησία του δήμου» των αρχαίων προγόνων μας απαιτεί την ενεργό συμμετοχή μας. Μόνον αν είμαστε παρόντες και μαζί με τους άλλους συμπολίτες  μας διαμορφώνουμε τις επιλογές και τις αποφάσεις των εκπροσώπων μας, σε όλα τα όργανα,  θα είμαστε σίγουροι ότι η δημοκρατία πορεύεται σωστά. Διαφορετικά οφείλουμε να αποδεχθούμε όλοι την ευθύνη, αλλά και τις συνέπειες, οι οποίες πάντοτε προκύπτουν, όταν οι λίγοι αποφασίζουν για το μέλλον των πολλών. Διότι δυστυχώς στο σήμερα, η δημοκρατία έχει απολέσει το δικαίωμα του «εξοστρακισμού», το οποίο είχε η τότε «εκκλησία του δήμου», για να απομακρύνει από την εξουσία όλους εκείνους  «τους άρχοντες», τους οποίους θεωρούσε επικίνδυνους για τη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών της.

Ουκρανία: Μήπως όλα καταλήγουν στον South Stream;

Του Δημήτρη Μάρδα

Καθηγητή Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ

H Ουκρανία φαίνεται ότι μπορεί να παίξει ρόλο όμοιο με εκείνον της Κορέας  και της κρίσης που προκλήθηκε κατά το 1950-53. Η ένταση που έχει ήδη προκληθεί ενδυναμώνει την αντιπαλότητα μεταξύ Δύσης και Ρωσίας και ως εκ τούτου, οδηγεί τον πλανήτη σε νέες ψυχροπολεμικές εξελίξεις με "θετικό" απόηχο τους εξοπλισμούς και την ανάκαμψη στις ΗΠΑ κυρίως.

Όταν ξεκαθαρίσει η θολή εικόνα των εντυπώσεων στο πολιτικό αυτό παζλ, ίσως τότε δούμε τις πραγματικές αιτίες του προβλήματος, που δεν είναι τίποτα άλλο παρά ο γεωστρατηγικός ρόλος των πηγών και των αγωγών ενέργειας. Κερδισμένη θα είναι η Ρωσία κάτω από οποιαδήποτε σενάριο.

Δε θα απορήσουμε, αν η όποια κυβέρνηση της Ουκρανίας συμφωνήσει τελικά την ελεύθερη διέλευση του αγωγού South Stream από το έδαφος ή τα χωρικά της ύδατα, κάτι που το αρνήθηκε παλαιότερα, με συνέπεια να εξαρτάται πλέον η Ρωσία από την Τουρκία.

Να υπενθυμίσουμε ότι από τα χωρικά ύδατα της τελευταίας στη Μαύρη θάλασσα συμφωνήθηκε το πέρασμα του αγωγού αυτού. Μην ξεχνάμε λοιπόν, ότι ο Ερτογάν διευκόλυνε τους Ρώσους από το 2007, έτσι ώστε να  περάσει ο εν λόγω αγωγός από τη Μαύρη θάλασσα, ενώ λίγο μετά, τον Ιούνιο του 2009, ανακοίνωσε τη δημιουργία αγωγού 700 χιλιομέτρων Σαμψούντας-Τσεϊχάν, μεταφοράς ρωσικού πετρελαίου που θα κατέληγε στη Μεσόγειο!. Αυτά τα δυο στοιχεία σκιαγραφούν την πλήρη εξάρτηση της Ρωσίας από την Τουρκία

Ό,τι και αν γίνει λοιπόν με την Τουρκία στο υπό εξέταση θέμα, μια τέτοια ρύθμιση (δηλ. διέλευση άνευ όρων των ρωσικών αγωγών από την Ουκρανία), χαλαρώνει τις όποιες πιέσεις της Τουρκίας σε βάρος της Ρωσίας, η οποία θα έχει πλέον εναλλακτικές λύσεις στο εξεταζόμενο θέμα. Δε θα απορήσουμε πάλι αν κάποτε διαπιστωθεί ότι όλη αυτή η φασαρία είχε κεντρικό σημείο αιχμής το προαναφερθέν και μόνο, παρά την πολυπλοκότητα που παρουσιάζει το ντοσιέ ενέργεια (σχιστολιθικά ενεργειακά αποθέματα κ.ά) στη συγκεκριμένη χώρα!

Να σημειωθεί ότι μετά από επτά χρόνια διαπραγματεύσεων, ο Πρόεδρος της Ρωσίας, Βλαντίμιρ Πούτιν ανακοίνωσε την κατασκευή του υποθαλάσσιου τμήματος του αεριαγωγού « South Stream» στην ΑΟΖ της Τουρκίας στις 22/11/2013. Το έργο θα αρχίσει το 2014. Οι εξελίξεις στην Ουκρανία και τα όσα επισημάνθηκαν ανωτέρω, μπορούν να οδηγήσουν είτε στη ματαίωση του έργου είτε στη χαλάρωση κάποιων όρων της συμφωνίας εκ μέρους της Τουρκίας, προκειμένου να δελεασθούν οι Ρώσοι περισσότερο, από μια βελτιωμένη προσφορά της κυβέρνησης Ερτογάν.