Αναζητώντας τις καινούργιες ισορροπίες της αγοράς. Προτάσεις και διαπιστώσεις.

Της Μαριάννας Τσουλιά

O 19^ος αλλά κυρίως ο 20^ος αιώνας χαρακτηρίζονται μεταξύ των άλλων και από την ραγδαία ανάπτυξη και πολύπλευρη υπερπροσφορά των ειδών λιανικού εμπορίου. Από το 1930 και πέρα, επίσης αναπτύχθηκε και  η ιδέα  ότι η έννοια «καταναλωτής- consumer»  είναι περισσότερο σημαντική από την έννοια «πελάτης- customer». H βιομηχανία μαζικών εμπορευμάτων και η διαφήμιση έκαναν το concept του καταναλωτή το επίκεντρο του ενδιαφέροντός τους και εργάστηκαν σκληρά στην ανάπτυξη και επιβολή μίας επαναλαμβανόμενης και με ημερομηνία λήξεως σχέσης, με την βασική αγορά κατανάλωσης αγαθών και υπηρεσιών. Από το 1990 και μετά,  με την παγκοσμιοποίηση σε πλήρη ανάπτυξη η έννοια του «καταναλωτή» απογειώθηκε και δημιούργησε τον λεγόμενο «Καταναλωτικό Καπιταλισμό», ισχυρό και βίαια αναπτυσσόμενο οικονομικό ρεύμα και φαινόμενο.

Σε παράλληλη και σχεδόν ταυτόχρονη ανάπτυξη  με τα αγαθά και της υπηρεσίες, αναπτύχθηκαν  και τα κανάλια διανομής και τα σημεία πώλησης και προώθησης όπως και οι τεχνικές διαφήμισης και ενημέρωσης του κοινού.

Για τους δύο αυτούς αιώνες  το βασικό όμως όχημα για την διακίνηση των εμπορευμάτων και υπηρεσιών προς τους καταναλωτές , ήταν αδιαφιλονίκητα το εμπορικό Κατάστημα με την φυσική και υλική του υπόσταση της βιτρίνας , των εμπορευμάτων να τα ακουμπάς και να τα δοκιμάζεις, η διαφήμιση των λαμπερών πινακίδων και διαφημίσεων να αναβοσβήνουν  και η ευχαρίστηση της βόλτας στην αγορά. Ωστόσο η  λαίμαργη νοημοσύνη της επιχειρηματικής δραστηριότητας συνέχισε ακάθεκτη να δημιουργεί καινούργιες και  ευρηματικές διαδρομές, όπως οι πωλήσεις με εμπορικούς οδηγούς εξ αποστάσεως, οι τηλεοπτικές πωλήσεις, τα μεγάλα εμπορικά κέντρα με τη συγκέντρωση όλης της φιλοσοφίας shopping  σε ένα σημείο  και φυσικά το internet και τις νέες ανταγωνιστικές μορφές του ηλεκτρονικού εμπορίου.

Μέσα  σ΄αυτήν την παλίρροια των  εμπορικών τεχνικών και καινοτομιών , η κρίση του 2008 έφερε στην επιφάνεια την πιο ακριβή μορφή επενδυτικής  απαξίωσης, αυτής των  Καταστημάτων και την παρακμή των εμπορικών δρόμων  των Πόλεων και τη διαπίστωση ότι ο «Καταναλωτικός Καπιταλισμός»  είναι  ένα μπούμερανγκ , που επιστρέφει στην ίδια την αγορά ένα ανελέητο και απρόβλεπτο χτύπημα απαξίωσης και λήξης, τώρα όμως όχι μόνο στην κατανάλωση αλλά και τα κανάλια διανομής και συγκέντρωσης  των εμπορικών αγαθών και προϊόντων.   Φαινόμενο  τραγικό  σε διάσταση , ιδιαίτερα στις Πρωτεύουσες και μεγάλες Πόλεις της Ευρωπαϊκής Ηπείρου και όχι μόνο, με λουκέτα και εγκαταλελειμμένες ολόκληρες γειτονιές, να υποδηλώνουν ότι το πλήγμα είναι ισχυρό και ανελέητο . Η αγορά είναι ισχυρά λαβωμένη και χτυπημένη από την  ίδια την ανάπτυξη της και τις καινοτομίες της. Η Ανάπτυξη των δυνατών εμπορικών κέντρων out off the town  και των πωλήσεων μέσω internet πληγώνει συνεχώς όλες τις αναπτυγμένες και αναπτυσσόμενες  κοσμοπόλεις και μητροπόλεις και τις μεταμορφώνει σε φαντάσματα του εαυτού τους .

 Το Λονδίνο ανησυχεί σοβαρά για το μέλλον των high streets του. Δεν είναι που οι βρετανικές εμπορικές αλυσίδες κλείνουν  κατά μέσο όρο 20-28 μαγαζιά την μέρα  σύμφωνα με τα στοιχεία του 2012 και 2013 , είναι ότι η κρίση επηρεάζει τραγικά τις επενδύσεις σε real estate, απαξιώνει την εμπορική σημασία των καταστημάτων και των εμπορικών δρόμων καθώς επιχειρήσεις με πολύχρονη σχεδόν αιωνόβια  ζωή κλονίζονται και κλονίζουν τις ισορροπίες του εμπορίου. Η συνέπεια της απώλειας θέσεων εργασίας και της βύθισης της κρίσης  είναι απλά  τραγική συνέπεια των αλλαγών. Τη θέση των εμπορικών καταστημάτων  με τις χαρούμενες και πολύχρωμες βιτρίνες και την  χαρά  της επιθυμητής φανταχτερής πολυτέλειας, του shopping therapy για ρούχα, παπούτσια, παιγνίδια, ηλεκτρονικά  αντικαθιστούν  καταστήματα  ανταλλαγής χρυσού, ενεχυροδανειστήρια, καταστήματα στοιχημάτων, φιλανθρωπικά καταστήματα, σούπερ μάρκετ και  καφετέριες  που όπως καταμετρά η  PRICEWATERHOUSE COUPERS (PwC)  αυξάνουν με ρυθμό 20% και περισσότερο .

Η εικόνα της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης δεν φαίνεται να εξαιρείται αυτής της τραγικής κατάντιας των εμπορικών δρόμων.  Οι ερωτήσεις που αυτονόητα ακολουθούν με τη ραγδαία παρουσία στην Ελληνική αγορά ψωμάδικων, καφετεριών, ταβερνών και ενεχυροδανειστηρίων  είναι «μα ποιος  δουλεύει σήμερα με ποιόν»; Ποιος είναι ο πελάτης και ποιος ο καταναλωτής  και μέχρι πότε και αυτές οι μορφές επιχείρησης θα επιβιώνουν καθώς  η ραγδαία αύξηση της ανεργίας καθιστά το εισόδημα φτωχό και περιορισμένο για τα απολύτως βασικά!

H αντίδραση φαίνεται να έρχεται πάλι, από τα μεγάλα εμπορικά συμφέροντα των Πόλεων του κόσμου.  Στη Μεγάλη Βρετανία  μελέτες και εκθέσεις έχουν σαρώσει το διαδίκτυο και οι αναζητήσεις λύσεων φαίνεται να είναι σθεναρές.

Η τελευταία ρεαλιστική  προσπάθεια που αξίζει να  τη δούμε με σκοπό να χρησιμοποιήσουμε τις καλές ιδέες της και στη χώρα μας , αποτελεί το πιλοτικό  βρετανικό πρόγραμμα «Portas Pilots», όπου μια σειρά  από κυβερνητικές διευκολύνσεις  αλλά  και υποστήριξη από σημαντικούς και ισχυρούς φορείς της χώρας έχουν αναλάβει  να  συντρέξουν την επαναφορά της οικονομικής αξίας στους εμπορικούς δρόμους και την επιστροφή της  αξίας του εμπορίου από την κατανάλωση στην ικανοποίηση των προσωπικών αναγκών του πελάτη.

Μια σειρά από μέτρα για τη στήριξη των εμπορικών δρόμων που προωθεί η Βρετανική κυβέρνηση πιλοτικά για μεγάλες πόλεις της χώρας και  για το διάστημα 2013- 2014 είναι τα εξής:

• Προώθηση της τοπικής αγοράς με συντονισμένη διαφήμιση για ανταγωνιστικές τιμές και ποιοτική εξυπηρέτηση του πελάτη.
•  Πολιτική ανακούφισης των μικρών καταστημάτων από υψηλό κόστος διατήρησης (ενοίκια, δημοτικά τέλη, παροχή περιποιημένων εξωτερικών χώρων και αισθητικής αναβάθμισης κ.α. ) για τα επόμενα 3 χρόνια.
• Ανάπτυξη θέσεων στάθμευσης με ανταγωνιστικές χρεώσεις και διευκόλυνση της πρόσβασης του κοινού με τοπικές συγκοινωνίες για προσέλκυση μαζικού αγοραστικού κοινού και customer made υπηρεσίες.
• Βελτίωση  του αριθμού παροχής περισσότερων χώρων στάθμευσης στα αστικά κέντρα ώστε να μπορούν να ανταγωνιστούν τα out of  town εμπορικά κέντρα.
• Αλλαγή στους κανόνες και παροχή στις τοπικές κοινωνίες και διοικήσεις μεγαλύτερης εξουσίας  για την αντιμετώπιση αντικοινωνικών και επικίνδυνων συμπεριφορών , ιδιαίτερα αργά το βράδυ και τη διαφύλαξη της κοινωνικής ηρεμίας και την προστασία της περιουσίας.
• Ανάπτυξη των άδειων γραφείων στην πόλη σε οικιακή χρήση, ώστε να αναπτυχθεί  και πάλι ο αστικός πληθυσμός των κέντρων της πόλης .

Για την επίτευξη των παραπάνω διάφορες οργανώσεις και φορείς θα υποστηρίξουν με την τεχνογνωσία τους  την προσπάθεια:

• Το Συμβούλιο Τεχνών της Αγγλίας θα προσφέρει συμβουλές και υποστήριξη  στα πολιτιστικά και καλλιτεχνικά στοιχεία των αγορών αυτών
• Το Local Data Company θα επιτρέψει την πρόσβαση  δωρεάν σε σύγχρονα και ιστορικά δεδομένα  ώστε να δημιουργηθούν καινούργιεs και καινοτόμες τάσεις  και εθνικές ταυτότητες στην εικόνα των εμπορικών δρόμων
• Το Springboard Research Ltd θα προσφέρει επίσης μέσα από τις  τεκμηριωμένες έρευνες του πρόσβαση  και  συμβουλευτική   για λύσεις και εφαρμογές σε μεμονωμένο αλλά και ομαδικό πλαίσιο και τέλος
• Το British   Council of Shopping Center και το British Property Federation θα προσφέρουν και θα συντονίσουν ένα πρόγραμμα mentoring,  σε απευθείας σύνδεση, on line, έτσι ώστε οι πόλεις που συμμετέχουν να  μπορούν να έχουν πρόσβαση δωρεάν σε εξειδικευμένες συμβουλές για θέματα όπως η ιδιοκτησία και ο επιχειρηματικός προγραμματισμός.

Μήπως μπορούμε και επιβάλλεται να αντιγράψουμε άμεσα τις πιο πάνω ενέργειες…..

Μη ξεχνάμε ότι το παιγνίδι του Πολιτισμού, του Τουρισμού και της εμπορικής οικονομικής ευμάρειας παίζεται από τους μεγάλους και διαχρονικά κερδισμένους παίκτες, που αναπτύσσουν γρήγορα αντανακλαστικά και αντισταθμίζουν συντονισμένα οικονομικές υφέσεις, μεταπολεμικές καταστάσεις, τρομοκρατικές κρίσεις  και γιατί όχι μία γερασμένη και διχασμένη Ευρωπαϊκή αγορά!