Η εκμετάλλευση της φιλανθρωπίας

Η Φιλανθρωπία χαρακτηρίζεται ως μία πράξη δωρεάς  προς τους συνανθρώπους μας την οποία έχουν ανάγκη. Αποτελεί  την απόδειξη ότι η φυσική κατάσταση της ισότητας μεταξύ των ανθρώπων έχει διαταραχθεί. Ουσιαστικά έχουμε αποδεχθεί το γεγονός ότι κάποιοι  άνθρωποι είναι κατώτεροι από εμάς και έχουν χάσει αξίες ή δικαιώματα τα οποία για τους περισσότερους από μας είναι αυτονόητα και φυσικά.

Τα παραδείγματα είναι πολλά και διάφορα στο σημερινό παγκόσμιο περιβάλλον, όπως η απώλεια της ελευθερίας, της πατρίδας, της θρησκείας, της κατοικίας, ενός αξιοπρεπούς εισοδήματος, της εργασίας και πολλών άλλων. Ουσιαστικά έχουμε αποδεχθεί την κατάσταση της ανθρώπινης ανισότητας και πολλάκις έχουμε συμβάλλει σε αυτήν, με τη σιωπή μας, την ανοχή μας και την απληστία μας.

Απεχθάνομαι τη φιλανθρωπία η οποία κρύβει την εκμετάλλευση των παιδιών στα «φανάρια» ή τον αδύνατο τρικλίζοντα «νεαρό», ο οποίος ζητά ένα ευρώ για να αγοράσει τυρόπιττα, ενώ είναι σίγουρο ότι συγκεντρώνει το ποσό της δόσης του. Αν και σε πολλές περιπτώσεις έχω αγοράσει ένα πακέτο χαρτομάντιλα στα φανάρια ή έχω αγοράσει και προσφέρει ψωμί σε άτομα τα οποία δηλώνουν πως πεινούν.

Οι πράξει αυτές όπως και των περισσοτέρων θρησκευόμενων πολιτών εξαγοράζουν αφενός τις τύψεις ότι «εγώ» τα καταφέρνω ακόμη σε αντίθεση με τον άλλον ή αφετέρου το γεγονός ότι ως χριστιανοί κερδίζουμε μερικούς πόντους στο δρόμο προς τον παράδεισο. Οι κοινωνιολόγοι αναφέρουν ότι αποτελούν κύρια μορφή ψυχοθεραπείας η οποία δυστυχώς δεν είναι ανιδιοτελής.

Η παγκόσμια όμως βιομηχανία της φιλανθρωπίας είναι καλά οργανωμένη ώστε να  αποκρύπτει την κρυφή απάτη. Τα μέσα μαζικής επικοινωνίας παρουσιάζουν τους θύτες και τα θύματα. Η συγκέντρωση φαρμάκων, τροφής ρούχων και χρημάτων είναι για όλους αυτούς τους οποίους «η αλληλεγγύη μας» τους έφερε σε αυτή τη θέση, με να τους στερεί βασικά αγαθά και υπηρεσίες.

Αλήθεια σε ποιο σημείο εξαντλήθηκε η αλληλεγγύη όλων αυτών οι οποίοι στο παρελθόν αποδέχονταν την περικοπή μισθών και συντάξεων, αλλά και προνοιακών επιδομάτων. Τι έκαναν αυτοί όταν τα ταμεία  ασφάλισης και επικούρισης καθώς και το εθνικό σύστημα υγείας καταληστευόταν και όταν η ύφεση του μνημονίου προκαλούσε εκατοντάδες λουκέτα, χιλιάδες ανέργους και στράγγιζε τη χώρα.

Δυστυχώς οι περισσότεροι φιλάνθρωποι ανήκουν σε αυτούς οι οποίοι παραμένουν αλώβητοι από το μνημόνιο και επιδιώκουν την αναδιανομή της δυστυχίας από την αντίστοιχη αναδιανομή του πλούτου τους. Είναι όλοι εκείνοι οι οποίοι κατεδάφισαν το κοινωνικό κράτος και τώρα επιζητούν να το αντικαταστήσουν με ένα εθελοντικό υποκατάστατο του και με την επίδειξη των «μαραθωνίων αλληλεγγύης».

Η κοινωνία δε χρειάζεται αυτές τις επικοινωνιακές τακτικές για να αφυπνιστούν τα ανθρωπιστικά αντανακλαστικά της. Απαιτεί μηχανισμούς εξάλειψης της φτώχειας, των ανισοτήτων και της περιθωριοποίησης. Αλλά όταν οι συντάξεις και οι μισθοί είναι κάτω από το όριο της φτώχειας και η ανεργία έχει ξεπεράσει το 25% του ενεργού πληθυσμού η βιομηχανία δημιουργίας επαιτών ανθεί κυριολεκτικά.

Αλλά και η βιομηχανία της φιλανθρωπίας επιδιώκει το ίδιο να καταστήσει δηλαδή τους συνανθρώπους μας συνένοχους της φτώχεια και της δυστυχίας τους και να πεισθούν ότι είναι θύματα μιας «φυσικής ανισότητας» της εποχής μας. Έτσι πιστεύουν  ότι οδηγούν τον ευεργετηθέντα φτωχό σε απόσταση ασφαλείας, από το να απειλεί τη δική τους υπαρκτή ή φανταστική ευδαιμονία.

Η μετατροπή της φιλανθρωπίας σε μισανθρωπία είναι παγκόσμιο φαινόμενο. Αν κάποιος επιθυμεί να ανατρέξει στο διαδίκτυο θα διαπιστώσει ότι οι πλουσιότεροι και οι πλέον αδίστακτοι καιροσκόποι, οι οποίοι έχουν προκαλέσει παγκόσμιες οικονομικές καταστροφές, ηγούνται στα μεγαλύτερα δίκτυα φιλανθρωπίας στον κόσμο. Το «γιατί» είναι ένα ερώτημα το οποίο επιδέχεται πληθώρα απαντήσεων.

Η ύπαρξη πολλών φιλανθρωπικών ιδρυμάτων στις μέρες μας επίσης και η λειτουργία τους με αδιαφάνεια, καταχρηστική συμπεριφορά, οικογενειοκρατία,  αναποτελεσματικότητα  και αλαζονεία επιτείνουν τη δυσπιστία ως προς τις πράξεις. Σε πολλές περιπτώσεις τα ιδρύματα αυτά λειτουργούν εντός ενός πλαισίου μυστικισμού με διορισμούς ημετέρων και υψηλές αμοιβές αλλά και έξοδα. 

Η φιλανθρωπία στη νεώτερη Ελλάδα ξεκίνησε επί τουρκοκρατίας από τους έλληνες της διασποράς. Η ευεργετική δραστηριότητα όλων αυτών συνεχίστηκε και μετά την απελευθέρωση επί της εποχής του Όθωνος αλλά και επί της βασιλείας  Γεωργίου του Α’. Την εποχή εκείνη εξ αιτίας των κληροδοτημάτων και δωρεών η χώρα αποκτά τα βασικά δημόσια κτίρια, σχολεία, θέατρα και νοσοκομεία.

Η διαφορά των ελλήνων της περιόδου εκείνης με το σήμερα είναι πασιφανής. Τότε η φιλανθρωπία οφείλονταν στον πατριωτισμό, στη αυτοθυσία για την πατρίδα και στην ευγενή υστεροφημία. Σήμερα η φιλανθρωπία αντίθετα οφείλεται σε φορολογικούς λόγους, στην αυτοπροβολή και σε άλλα μη ευγενή κίνητρα. Σαφώς διαχωρίζονται όλοι εκείνοι οι οποίοι συμβάλλουν σε αυτήν από το υστέρημά τους.  

Ο Φιλανθρωκαπιταλισμός στην Ελλάδα δεν ακολούθησε τα βήματα της παράδοσης. Η Βιομηχανία της Φιλανθρωπίας στηρίζεται στην κάλυψη τύψεων από νεόπλουτους οι οποίοι κερδοσκόπησαν ποικιλοτρόπως σε βάρος του «συνόλου». Δυστυχώς το ισοζύγιο από τις πράξεις τους αυτές είναι σημαντικά ελλειμματικό, ως προς τις αντίστοιχες φιλανθρωπίες τους, προς τους μη έχοντες.

Αλληλεγγύη πλέον και όχι φιλανθρωπία με τη γνώση ότι δεν είναι πράξη «κοινωνικής υποκρισίας», αλλά «βασικής κοινωνικής ευθύνης της πολιτείας», την οποία δε μας προσφέρει σήμερα και την υποκαθιστούμε, αλλά συγχρόνως  και τη διεκδικούμε όλοι, ως ισότιμοι  Πολίτες ενός δημοκρατικού και ευνοούμενου Κράτους.