Η «αξιοποίηση» της περιουσίας των Ασφαλιστικών Ταμείων διαχρονικά…

 

Επί σειρά ετών τα αποθεματικά των Ασφαλιστικών Ταμείων (η συνολική ακίνητη και κινητή περιουσία τους, η οποία δημιουργήθηκε  με εισφορές  κυρίως των εργαζομένων αλλά και αναλογικά των εργοδοτών) συστηματικά λεηλατούνται  και οδηγούνται σύμφωνα με τις  «ορέξεις» της οικονομικής και πολιτικής ολιγαρχίας του τόπου μας με διάφορους έμμεσους ή άμεσους τρόπους. Ας εξετάσουμε όμως τα γεγονότα διαχρονικά, ώστε να είμαστε  αντικειμενικοί και συγκεκριμένοι.

Βάσει του νόμου 1611/1950, τα Ασφαλιστικά Ταμεία ήταν υποχρεωμένα να καταθέτουν ατόκως επί 25 χρόνια τα αποθεματικά τους στην Τράπεζα της Ελλάδας και μέσω αυτής τα χρήματα των εργαζομένων οδηγούνται σε βιομηχάνους, βιοτέχνες, εμπόρους και τραπεζίτες από τη γνωστή στρατηγική «διά την ενίσχυσην της βιομηχανίας και του εμπορίου», η οποία υπολογίζεται (Αναλογιστική Μελέτη ΙΝΕ-ΓΣΕΕ/2001), ότι αντιστοιχεί σε κλοπή των αποθεματικών των Ταμείων για το διάστημα 1951 - 1975 ύψους περί τα 58 δισ. ευρώ (περί τα 20 τρις δρχ.)!!!  

  

Μέχρι το 2002 οι οφειλές των διαχρονικών ελληνικών κυβερνήσεων για την ασκούμενη κοινωνική πολιτική προς τα Ασφαλιστικά Ταμεία γενικότερα, ανέρχονταν σε 5,2 δισ. ευρώ ( περί τα 1,8 τρις δρχ.). Αυτό το χρέος «ρυθμίστηκε νομοθετικά» με επιτόκιο 2% για 15 χρόνια, γεγονός το οποίο σημαίνει ότι αν προστεθούν στις υπάρχουσες απώλειες και οι «μικρές αποδόσεις» λόγω του χαμηλού επιτοκίου, το πραγματικό χρέος προς τα Ταμεία ξεπερνάει τα 8,8 δισ. ευρώ (περί τα 3 τρις δρχ.). Μόνο οι απώλειες για το ΙΚΑ υπολογίζεται ότι ξεπερνούν τα 4,4 δισ. ευρώ!   

         

Οι οφειλές προς τα ασφαλιστικά ταμεία των κυβερνήσεων λόγω της μη καταβολής της «τριμερούς χρηματοδότησης» έφτασαν μέχρι το 2002 (έτος κατά το οποίο άλλαξε το σύστημα) τα 2 δισ. ευρώ. Οι οφειλές προς το ΙΚΑ-ΤΕΑΜ προ πενταετίας ξεπερνούσαν τα 3 δισ. ευρώ. Αν προστεθούν και οι απώλειες  από τις «χαμηλές αποδόσεις κεφαλαίων», το ποσό ανέρχεται στα 5,8 δισ. ευρώ σε τιμές 2002.

Αλλά ας αφήσουμε το παρελθόν και να επανέλθουμε στη σημερινές πραγματικές συνθήκες. Με δεδομένο τις διατάξεις των νόμων 2469/1997 και 3586/2007, την ενεργητική διαχείριση των καταθέσεων όλων των Ασφαλιστικών Ταμείων της χώρας έχει η Τράπεζα της Ελλάδος. Οι καταθέσεις των Ασφαλιστικών Ταμείων στην Τράπεζα της Ελλάδος σε ρευστά διαθέσιμα στις 31/10/2011 ανέρχονταν στο ποσό των 18,67 δις ευρώ.

Είναι πλέον γνωστό ότι η Τράπεζα της Ελλάδος προέβη σε αγορά ομολόγων του ελληνικού δημοσίου από τα χρήματα των Ασφαλιστικών Ταμείων, αυτόβουλα (κάποιος όμως  έδωσε την  σχετική εντολή) χωρίς να ενημερώσει τις Διοικήσεις των Ταμείων, (τα ομόλογα τα οποία έχουν αγοραστεί με αποφάσεις των Δ.Σ. των Ταμείων ανέρχονται σε 7,4 δις ευρώ). Είναι γνωστό επίσης ότι η Τράπεζα της Ελλάδος προέβη αυτόβουλα στην αγορά ομολόγων του ελληνικού δημοσίου ύψους 16 δις ευρώ την ιδιαιτέρως κρίσιμη περίοδο 2008 – 2011.

Με το «κούρεμα» (PSI) η αξία των ελληνικών ομολόγων έχει περιοριστεί κατά 50%, με αποτέλεσμα η αποτίμηση της περιουσίας των Ασφαλιστικών Ταμείων να πέσει αυτομάτως στα 13 δις ευρώ. Η ελληνική κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι θα καλύψει με κρατικούς πόρους τις απώλειες από το κούρεμα των ασφαλιστικών ταμείων. Επίσης ισχυρίζεται ότι δε θα θιγεί το ύψος των συντάξεων λόγω της απομείωσης της περιουσίας των ταμείων. Επισημαίνουμε όμως όπως αναφέρεται στο άρθρο 7 του ασφαλιστικού νόμου 3865/2010 του Υπουργείου Υγείας & Κοινωνικών Ασφαλίσεων, καθώς και στην «4η επικαιροποίηση του Μνημονίου», οι δαπάνες για τις συντάξεις δεν μπορούν μέχρι το 2060 να υπερβαίνουν το 2,5% του ΑΕΠ με έτος αναφοράς το 2009.Άρα στο σημείο αυτό με τη συνεχή μείωση του ΑΕΠ λόγω της ύφεσης προβάλλει ένα μείζον θέμα για το μέλλον του ύψους των συντάξεων γενικότερα. 

Σύμφωνα με έγγραφο – απάντηση σε επερώτηση  του υπουργού Εργασίας  «η τρέχουσα αξία των ελληνικών ομολόγων» που κατέχουν σήμερα τα ταμεία ανέρχεται σε 4,2 δισ. ευρώ όταν στις 31.3.2010 ήταν 7,6 δισ. ευρώ. Αναλυτικότερα σύμφωνα με την απάντηση:

·         Στις 30.9.2011, οι Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης (ΦΚΑ) κατείχαν στο χαρτοφυλάκιό τους ομόλογα ελληνικού δημοσίου ονομαστικής αξίας 7.333.493.580,27 ευρώ και τρέχουσας αξίας 4.209.559.659,98 ευρώ όταν στις 31.3.2010 η αξία τους ανερχόταν σε 8.113.604.037,68 ευρώ και 7.603.249.861,21 ευρώ αντίστοιχα.

·         Στις 30.9.2011 οι ΦΚΑ κατείχαν στο χαρτοφυλάκιό τους έντοκα γραμμάτια ύψους 84.316.077,49 ευρώ, μερίδια ομολογιακών αμοιβαίων κεφαλαίων ύψους 643.459.482,04 ευρώ και τραπεζικά ομόλογα ύψους 391.000.000,00 ευρώ σε ονομαστικές αξίας ενώ στις 31.3.2010 ανέρχονταν σε 86.151.655,53 ευρώ, 773.903.678,69 ευρώ και 425.555.500,00 ευρώ αντίστοιχα.

Πρόσφατα τα δικαιώματά τους για την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της Alpha Bank πώλησαν ήδη το ΙΚΑ και το ΕΤΑΑ (Ενιαίο Ταμείο Ανεξαρτήτως Απασχολουμένων), ενώ το ίδιο αναμένεται να πράξουν και για την αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Εθνικής Τράπεζας. Τα  Δ.Σ.  και των δύο Ασφαλιστικών Ταμείων, τα οποία αρχικά είχαν αποφασίσει να συμμετάσχουν στις αυξήσεις μετοχικών κεφαλαίων των τραπεζών, αναίρεσαν την απόφασή τους, ύστερα από παρέμβαση του υπουργείου Εργασίας. 

Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, στα σχέδια των Ταμείων είναι να χρησιμοποιήσουν τα έσοδα που απέκτησαν πουλώντας τα δικαιώματα στις αυξήσεις κεφαλαίου των τραπεζών, για να αγοράσουν μερίδια στην ΑΕΔΑΚ διαχείρισης διαθεσίμων τους ώστε να περιορίσουν τις απώλειες από τη μη συμμετοχή τους στις αυξήσεις κεφαλαίων. Ενδεικτικά το ποσοστό των  Ασφαλιστικών Ταμείων στο μετοχικό κεφάλαιο της Εθνικής Τράπεζας αντιστοιχεί σήμερα στο 16% των μετοχών της και με τη μη συμμετοχή τους στην ανακεφαλαιοποίηση αναμένεται να πέσει στο 1,6%. 

Εάν όλα τα παραπάνω συνδυαστούν και με τις απώλειες των εσόδων των ασφαλιστικών ταμείων τα τρία τελευταία χρόνια λόγω των ακολουθούμενων πολιτικών λιτότητας (ανεργία, μειώσεις μισθών, αύξηση εισφοροδιαφυγής, κλπ.) με βάση τα μνημόνια, τότε τίθεται σε διακινδύνευση, ασχέτως των όποιων διαβεβαιώσεων του Υπουργείου Εργασίας,  το μέλλον των ίδιων των συντάξεων και  αυτής της κοινωνικής ασφάλισης.

Ειδικότερα, η εκταμιεύσεις για τα ασφαλιστικά ταμεία το πρώτο τετράμηνο του  2013 είναι η ακόλουθη (τελευταία στοιχεία), από την ετήσια πίστωσή τους:

·         Το ΤΑΠ-ΟΤΕ έχει εκταμιεύσει από το πρώτο κιόλας τετράμηνο το 54,2%.

·         Ο ΟΑΕΕ έχει αντλήσει το 48,3%.

·         Το ΙΚΑ έχει χρειαστεί το 43,2%.

·         Το ΝΑΤ έχει εκταμιεύσει το 42,7%.

·         Ο  ΟΓΑ το 39,3%.

·         Ο ΕΟΠΥΥ έχει αντλήσει το 33,2%.

Η απάντηση σε όλα αυτά ήταν  η ενιαία ηλεκτρονική πλατφόρμα με την επωνυμία «Εστία», όπου το υπουργείο Εργασίας, συγκεντρώνει το σύνολο της ακίνητης περιουσίας των ασφαλιστικών ταμείων και εποπτευόμενων φορέων του. Συνολικά η εμπορική αξία των ακινήτων αυτών ξεπερνά τα 3,5 δισ. ευρώ, εκ των οποίων το 1,5 δισ. ευρώ είναι ακίνητα του ΙΚΑ. Αυτό όμως αφορά τη λογιστική τακτοποίηση (παρακολούθηση - έλεγχος)  και δεν οδηγεί σε αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας καταρχήν από τα ίδια τα ταμεία (χρήση). Αν δε αποτελέσει αφετηρία για την πώληση της περιουσίας αυτής, μέσα στο τωρινό υφεσιακό περιβάλλον,  τότε θα οδηγηθούμε σε νέα απομείωση της περιουσίας τους.

Αλλά ας αφήσουμε το παρόν και να αναρωτηθούμε τι θα συμβεί στο μέλλον με βάση τα στοιχεία τα οποία έχουμε στη διάθεσή μας. Το κύριο ερώτημα είναι  ποιο θα είναι το μέλλον της εναπομένουσας περιουσίας των ασφαλιστικών ταμείων και τι θα συμβεί με το ύψος των παροχών τους προς εργαζομένους και συνταξιούχους (ήδη συζητείται εθνική σύνταξη ύψους 360€). Τα στοιχεία αποδεικνύουν ότι οδηγούμεθα μαθηματικά σε πλήρη αδιέξοδο, με καταστρεπτικές συνέπειες για το μεγάλο τμήμα του πληθυσμού της χώρας που απαρτίζουν οι συνταξιούχοι (σήμερα καταβάλλονται 4.342.317 συντάξεις κύριες & επικουρικές).

Δυστυχώς όμως δεν διαφαίνεται να υπάρχει ρεαλιστική βούληση των πολιτικών δυνάμεων της κυβέρνησης αλλά και της αντιπολίτευσης να συμφωνήσουν πάνω σε ένα πλαίσιο, ώστε το ασφαλιστικό σύστημα να επιβιώσει στο άμεσο μέλλον. Οι δε προτάσεις οι οποίες κατά καιρούς δημοσιοποιούνται κυρίως για πολιτικούς στόχους και επιδιώξεις,  επιτείνουν τη σύγχυση παρά παρουσιάζουν ρεαλιστικές και εφικτές λύσεις. Καμία πολιτική δύναμη ή παράταξη, δεν αναλαμβάνει το πολιτικό κόστος μια επώδυνης λύσης η οποία όμως είναι αναπόφευκτη, τουλάχιστον με τα στοιχεία τα οποία έχουμε στη διάθεσή μας. 

Είναι γεγονός πλέον ότι βασίζουμε προς μια νέα μορφή ασφαλιστικής και συνταξιοδοτικής κατάστασης. Τα σενάρια για το μέλλον της ασφάλισης στη χώρα τα οποία ακούγονται είναι πολλά και διάφορα και προπαντός εξυπηρετούν τις διάφορες πολιτικές, επιχειρηματικές και κοινωνικές ομάδες, οι οποίες και τα παρουσιάζουν. Το βέβαιο όμως είναι, ότι όποιο τελικά και να επιλεγεί από την άρχουσα πολιτική και οικονομική ελίτ, εκείνοι οι οποίοι θα υποστούν καίρια τις συνέπειες του θα είναι οι εργαζόμενοι και οι συνταξιούχοι. 

Ιδιαίτερα οι τελευταίοι θα είναι και οι πλέον αδικημένοι, διότι ήδη έχουν εισφέρει (μερικοί και για πάνω από 35 χρόνια) στα ταμεία εισφορές και δεν θα λάβουν την αντιπαροχή την οποία νόμιμα δικαιούνται. Είναι δε γεγονός ότι υπάρχουν και εξαιρέσεις συνταξιούχων και μάλιστα γυναικών, οι οποίες λαμβάνουν επί σειρά ετών ,σύνταξη πολύ μακράν των όποιων εισφορών τους. Βεβαίως η Ελληνική Πολιτεία φροντίζει να μειώνει με πολλούς τρόπους τις υψηλές συντάξεις(!), ώστε αυτές να εξισωθούν με τις χαμηλότερες και αυτό ονομάζεται «κοινωνική αλληλεγγύη».

Οψόμεθα λοιπόν για τις εξελίξεις…  και θα επανέλθουμε.