Η Ελληνική οικονομική τραγωδία…

Κάπως έτσι θα έπρεπε ίσως να ονομαστεί ή  μέρος της να αποτελεί το πρόγραμμα λιτότητας και δημοσιονομικής προσαρμογής το οποίο εφαρμόζει στην Ελλάδα η επονομαζόμενη ‘τρόικα’ (ΔΝΤ-ΕΕ-ΕΚΤ), εκ του μέχρι τώρα αποτελέσματος, ασχέτως των όποιων εκθέσεων επιτυχούς προόδου (μάλλον με αρκετούς αστερίσκους) ή των διαφόρων εκδόσεων της ‘success story’, τις οποίες αρκετοί πολιτικοί Έλληνες αλλά και Ευρωπαίοι επικαλούνται.

Είναι γεγονός ότι η σκληρή λιτότητα εντός ζώνης ενιαίου νομίσματος δεν προσφέρει τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Η έλλειψη της δυνατότητας υποτίμησης του νομίσματος με στόχο την ενίσχυση των εξαγωγών και του τουρισμού, αδυνατεί να καλύψει τις σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις από την κάθετη μείωση της εγχώριας ζήτησης λόγω της εσωτερικής προσαρμογής, με αποτέλεσμα η ελληνική οικονομία να έχει εισέλθει σε ένα σπιράλ αποπληθωρισμού με τραγικές συνέπειες για την καθημερινότητα των πολιτών. Η αρνητική αυτή επίδραση επιτείνεται από την αδυναμία του ελληνικού τραπεζικού συστήματος να χρηματοδοτήσει νοικοκυριά και επιχειρήσεις σε συνδυασμό με την αύξηση των μη εξυπηρετουμένων δανείων. Ήδη το ΔΝΤ έχει αποδεχθεί ότι η εφαρμοζόμενη σκληρή λιτότητα είναι αντιπαραγωγική για την Ελλάδα αλλά και για την Ευρωπαϊκή Ένωση γενικότερα και ότι οι εκτιμήσεις του ήταν λαθεμένες. Δυστυχώς διάφοροι λόγοι πολιτικών ισορροπιών,  πολιτικού κόστους αλλά και πολλαπλά σύνθετων οικονομικών συμφερόντων δεν επιτρέπουν την αποδοχή της άποψης αυτής από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η Ελλάδα έχει δεχθεί σημαντικά ‘πακέτα διάσωσης’ τα οποία δεν επέφεραν το ζητούμενο αποτέλεσμα. Ουσιαστικά με αυτά οι Ευρωπαίοι κυρίως αντικατέστησαν το χρέος της χώρας προς ιδιώτες (κυρίως τραπεζικά ιδρύματα των χωρών τους), με αντίστοιχο το οποίο ελέγχεται από τα κράτη μέλη και το ΔΝΤ. Η κύρια διαφορά  είναι ότι στο μεν πρώτο εφαρμόζονταν το εθνικό δίκαιο (με ποικίλες εθνικές δυνατότητες αναπροσαρμογής), ενώ στο δεύτερο έχουμε αντίστοιχα την εφαρμογή του αγγλοσαξονικού δικαίου με μηδαμινές δυνατότητες αναδιάρθρωσής του, άνευ της πλήρους συμφωνίας των πιστωτών μας (εθνικών κρατών). Παράλληλα όλα αυτά τα ‘πακέτα διάσωσης’ έχουν φορτώσει τη χώρα με ένα βουνό χρέους, το οποίο αφενός δεν είναι διαχειρίσιμο και αφετέρου η αναδιάρθρωση του με οποιαδήποτε μορφή είναι πλέον μία τραγικά  δύσκολη απόφαση για όλους τους εμπλεκόμενους πιστωτές (κράτη-μέλη). Από την άλλη πλευρά η καθυστέρηση της αποδοχής ότι το ελληνικό χρέος δεν είναι πλέον διαχειρίσιμο απαιτεί επιπρόσθετα δημοσιονομικά μέτρα τα οποία είναι επώδυνα, κοινωνικά άδικα και μάλλον τελικώς αναποτελεσματικά.

Η λιτότητα σε συνδυασμό με την έλλειψη ρευστότητας στην οικονομία γενικότερα έχει οδηγήσει τη χώρα σε τραγικά αδιέξοδα. Η ύφεση έχει επιφέρει σημαντικά πλήγματα στην πραγματική οικονομία με το οριστικό κλείσιμο χιλιάδων επιχειρήσεων και τη δημιουργία υψηλών ποσοστών ανεργίας ιδιαίτερα μεταξύ των νεοεισερχομένων στην αγορά εργασίας. Παράλληλα η ατολμία εκ μέρους των κυβερνώντων για την πραγματοποίηση των αναγκαίων μεταρρυθμίσεων καθιστά δύσκολη την ανάκαμψη και περιπλέκει τη διαχειρισιμότητα του χρέους. Η συνεχής μείωση του ΑΕΠ έχει αρνητική επίπτωση στους οικονομικούς δείκτες της χώρας και σε συνδυασμό με τις αντιφάσεις των πιστωτών μας δημιουργεί αλλά και συντηρεί σενάρια τύπου ‘Grexit’, τα οποία επιδεινώνουν ακόμη περισσότερο το αρνητικό επενδυτικό κλίμα για την Ελλάδα. Δυστυχώς από τα μέχρι σήμερα αποτελέσματα, είναι εμφανές ότι και η ίδια η ‘τρόικα’ είχε υπερεκτιμήσει τις συνέπειες των μέτρων τα οποία επέβαλε στην Ελλάδα.

Βασική δικαιολογία των πιστωτών μας για την αποτυχία των μέχρι σήμερα εφαρμοζομένων προγραμμάτων αναδιάρθρωσης της ελληνικής οικονομίας αποτελεί η αποτυχία των κυβερνώντων να προχωρήσουν σε μεταρρυθμίσεις με στόχο την απαλοιφή των πολλαπλών στρεβλώσεων στην πραγματική οικονομία αλλά και στο δημόσιο τομέα. Είναι γεγονός ότι αυτή είναι η άλλη πλευρά του ίδιου νομίσματος το οποίο έχουμε περιγράψει παραπάνω. Η ευθύνη των Ελληνικών Κυβερνήσεων διαχρονικά είναι σαφώς τεράστια και η βασική αιτία που οδηγηθήκαμε στη σημερινή κατάσταση, αλλά είναι τραγική η ατολμία των κυβερνώντων να λάβουν σήμερα τα αναγκαία μέτρα τα οποία θίγουν κεκτημένα ισχυρών συντεχνιών και οικονομικών παραγόντων. Είναι γνωστό σε όλους ότι η πάταξη της φοροδιαφυγής και εισφοροδιαφυγής θα δημιουργούσε τις απαραίτητες συνθήκες για τη μη λήψη των επώδυνων μειώσεων κοινωνικών πόρων, μισθών και συντάξεων. Ενώ η απελευθέρωση των κλειστών, αλλά και η άρση της άμεσης ή έμμεσης προστασίας αρκετών επαγγελμάτων, σε συνδυασμό με την πάταξη της γραφειοκρατίας, θα επέτρεπε τις επενδύσεις  και την ανάπτυξη της Ελληνικής Επιχειρηματικής Αγοράς.

Σε περίοδο ύφεσης, λιτότητας, επίμονων μεταρρυθμίσεων και μάλιστα χωρίς να υπάρχει έστω μια μικρή αναλαμπή ανάκαμψης η κοινωνία γίνεται επιφυλακτική και δύσπιστη προς τους έχοντες την εξουσία γενικότερα. Η μείωση της εκλογικής δύναμης των αστικών πολιτικών κομμάτων υπέρ των άκρων, οφείλει να προβληματίζει τους  κυβερνώντες, αλλά και τους πιστωτές μας για τις αντοχές της ελληνικής κοινωνίας. Επικοινωνιακά υπάρχουν αφενός η κατεύθυνση του μονόδρομου στις εφαρμοζόμενες πολιτικές και αφετέρου η κατεύθυνση της πλήρους ανατροπή τους. Η αλήθεια είναι ότι το Ελληνικό Κράτος έχει ήδη πτωχεύσει και συντηρείται από την υπερφορολόγηση των ελληνικών νοικοκυριών και επιχειρήσεων και εν μέρει από τις πιστώσεις των δανειστών μας, οι οποίες κυρίως οδηγούνται στην αποπληρωμή δόσεων παρελθόντων δανείων. Ουσιαστικά η επίτευξη πρωτογενούς πλεονάσματος δε σημαίνει τίποτε άλλο από τη δυνατότητα να εξισώσουμε τα έσοδα με τα έξοδα του κράτους και να μη χρειαζόμαστε πιστώσεις από τους δανειστές μας.

Η ελληνική τραγωδία εξελίσσεται εμπρός στα μάτια μας. Αφενός, έχουμε πτωχεύσει ως Κράτος και έχουμε αποδεχθεί διεθνή βοήθεια, με αντίτιμο τον περιορισμό της εθνικής μας κυριαρχίας και των συμφερόντων μας. Αφετέρου, δεν έχουμε καταφέρει να υιοθετήσουμε ένα κοινώς αποδεκτό σχέδιο ανάπτυξης της χώρας, το οποίο να είναι εφικτό, ρεαλιστικό και διαχρονικά αποτελεσματικό. Οι δύο ως άνω παράμετροι σε συνδυασμό με την επιμονή της ‘τρόικας’ να εφαρμόζει το αποτυχημένο πλέον μείγμα οικονομικής της πολιτικής, το οποίο δυσχεραίνει την ανάκαμψη αποτελούν τις δύο κύριες πράξεις της ελληνικής οικονομικής τραγωδίας. Ο από ‘μηχανής θεός’ δεν υφίσταται σήμερα και έτσι θα πρέπει η ίδια η ελληνική κοινωνία να τον αναδείξει. Το τελευταίο όμως είναι τραγικά δύσκολο να πραγματοποιηθεί από μια κοινωνία σε συνεχή οικονομική ύφεση, λιτότητα, ανατροπές, αντιθέσεις, συγκρούσεις συμφερόντων και με λαθεμένη νοοτροπία και αντίληψη σε πολλά κοινωνικά θέματα. Η παγκόσμια ιστορία έχει πολλά παραδείγματα για το που έχουν οδηγήσει τους λαούς τέτοιου είδους καταστάσεις, αλλά ας ελπίσουμε ότι ο από ‘μηχανής θεός’ της Ελλάδος θα εμφανιστεί την κατάλληλη στιγμή και έτσι η Ελληνική οικονομική τραγωδία, την οποία όλοι βιώνουμε να έχει αίσιο τέλος.