ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ , Η ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΜΟΡΦΗ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ

της Μαριάννας Τσουλιά

Διαπιστευμένης Διαμεσολαβήτριας (Διαμεσολαβητή)  Διασυνοριακών διαφορών. 

Συντονιστής/ Σύμβουλος DVM,MBA.Τέως Διευθύντρια Οργανισμού Τουρισμού Θεσσαλονίκης. Πρώην Διευθύντρια ICAP Βόρειας Ελλάδας, πρώην Διευθυντικό στέλεχος Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος .

mtsoulia@gmail.com

Η  Διαμεσολάβηση αποτελεί έναν τρόπο επίλυσης διαφορών ανάμεσα σε δύο ή περισσότερα μέρη, με την παρουσία ενός τρίτου  ουδέτερου μέρους του Διαμεσολαβητή,  ο οποίος  θα βοηθήσει,  να βρουν τα αντίπαλα μέρη έναν τρόπο να συνεννοηθούν και να φτάσουν  σε   αμοιβαία επιθυμητό συμβιβασμό και συμφωνία.

Η  Διαμεσολάβηση ως διαδικασία έχει μία δομημένη μορφή με  χρονοδιάγραμμα, θεματολογία  και ειδικό χειρισμό, είναι  μυστική, ιδιωτική και εμπιστευτική και υποστηρίζεται από την νομοθεσία. Ο Διαμεσολαβητής είναι ένα πρόσωπο ειδικά εκπαιδευμένο και πιστοποιημένο με δεξιότητες ουδετερότητας  και  διευκολύνει  την διαδικασία και τη διαπραγμάτευση των μερών, ώστε να οδηγηθούν σε μία αμοιβαία επωφελή συμφωνία.

Η Διαμεσολάβηση είναι μια εκούσια και εθελοντική ενέργεια για την επίτευξη συμφωνιών και  την επίλυση διαφορών,  που συνηθίζεται εδώ και πολλά χρόνια στο εξωτερικό, ως μια πολύ επιθυμητή  εξωδικαστική διαδικασία.  Η Διαμεσολάβηση ως διαδικασία, ειρηνικής επίλυσης διαφορών είναι γνωστή από τα αρχαία χρόνια  στις κοινωνίες των Φοινίκων , των Ισραηλινών, τον Κονφουκισμό και τον Βουδισμό,  αναπτύχθηκε ιδιαίτερα δε  και ενσωματώθηκε στον Ρωμαϊκό Δίκαιο .

Παρά το γεγονός ότι οι Αρχαίοι Έλληνες είχαν προηγηθεί των Ρωμαίων στην εφαρμογή της Διαμεσολάβησης , η σύγχρονη Ελλάδα μόλις πρόσφατα και κάτω από τις οδηγίες της Τρόικας και του μνημονίου, υποχρεώθηκε να  υλοποιήσει τον νόμο 3858/10  και τις Ευρωπαϊκές  ντιρεκτίβες του 2008 και 2011.

Η Διαμεσολάβηση, μέσω νομοθεσίας και συγκροτημένης δομής , εφαρμόζεται ως εναλλακτική μορφή επίλυσης διαφορών στην Αμερική, την Αγγλία , την Γαλλία και την Αυστραλία  από τις αρχές του 20^ου αιώνα, ενώ στην Νότια Αφρική από  το 1980.΄Ηδη όλες οι χώρες της Ευρωπαϊκής ΄Ενωσης  έχουν ενσωματώσει  την Διαμεσολάβηση – με βάση τις  Κοινοτικές ντιρεκτίβες- στις κρατικές τους λειτουργίες. Ο στόχος για όλες τις χώρες είναι η αποσυμφόρηση της δικαστικής οδού. Αν και  τα πλεονεκτήματα της «Υπαγωγής στη Διαμεσολάβηση»  για τα συμμετέχοντα μέλη είναι αθροιστικά , αναλύονται σε:

·         αποτελεσματική διαχείριση του κόστους και του χρόνου= το επιθυμητό αποτέλεσμα επιτυγχάνεται σε ένα 24ωρο , αντί για πολυετείς αναμονές στα δικαστήρια και την συνεχή επιβάρυνση με έξοδα. Επιπρόσθετα και σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή οδηγία «τα μέρη δεν χάνουν τη δυνατότητα προσφυγής στο δικαστήριο εξ αιτίας του χρόνου που παρήλθε λόγω της διαμεσολάβησης: οι προθεσμίες για την άσκηση ένδικου μέσου ενώπιον δικαστηρίου αναστέλλονται κατά τη διάρκεια της διαμεσολάβησης».

·         Εμπιστευτικότητα= η διαδικασία είναι γνωστή μόνο στους ενδιαφερόμενους και δεν υπάρχει καμία υποχρέωση ανακοίνωσης και δημοσίευσης των αποτελεσμάτων της συμφωνίας. Είναι δε τόσο σημαντική η εμπιστευτικότητα, ώστε σύμφωνα με το νόμο κανείς από τους συμμετέχοντες και ιδιαίτερα ο Διαμεσολαβητής δεν μπορεί να παραστεί ή να κληθεί ως μάρτυρας  να καταθέσει στα δικαστήρια (εξαιρούνται φυσικά φοβερές κακουργηματικές ενέργειες). Συνήθως μάλιστα οι διαμεσολαβητές καταστρέφουν  στο τέλος της διαδικασίας τις σημειώσεις και παρατηρήσεις τους.

·         Αμοιβαία οφέλη =  επειδή κατά την διαδικασία και λόγω της εμπιστευτικότητας τα μέρη συζητούν πιο ελεύθερα γύρω από ένα τραπέζι , πολλές φορές μετακινούνται από τις αρχικές τους θέσεις και διαπιστώνουν νέα συμφέροντα και ωφέλειες με βάση την καινούργια συμφωνία.

·         Έλεγχος στο θέμα και τα περιρρέοντα συμφέροντα=  Συνήθως ένας δικαστής δεν μπορεί να δώσει λύσεις , που μια Διαμεσολάβηση μπορεί να ανασύρει. Ούτε να εκδικάσει όλες τις πλευρές και τα θέματα που ανακύπτουν στο μεταξύ καθώς οι διάδικοι περιμένουν , ύστερα από αναβολές και καθυστερήσεις να βρουν το δίκαιο τους ή να υπερασπιστούν το συμφέρον τους. Τέλος το δικαστικό αποτέλεσμα ποτέ δεν είναι  δεδομένο για την νίκη, με βάσει τις δικονομικές πρακτικές και παράθυρα του νόμου που επικρατούν . Η διαδικασία της Διαπραγμάτευσης προστατεύει τα συμφέροντα , από τις παραπάνω ατυχίες με αμοιβαία συμφωνία και επίλυση.

·         Συμμόρφωση= Το πρακτικό της Διαμεσολάβησης, που περιέχει τη συμφωνία των μερών,  μπορεί ύστερα  από αίτημα ενός τουλάχιστον  από τα μέρη να ζητηθεί να κατατεθεί στη Γραμματεία του Μονομελούς Πρωτοδικείου της περιφέρειας διεξαγωγής της διαμεσολάβησης, κι εφόσον υπάρχει αξίωση που μπορεί να εκτελεστεί αναγκαστικά, αποτελεί εκτελεστό τίτλο (αρθ. 904 παρ. 2 περ. γ ΚΠολΔ). Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται η άμεση εκτέλεση χωρίς την εμπλοκή σε άλλες διαδικαστικές διαδικασίες. ( Σημ:Κέντρο Διαμεσολάβησης Δικηγορικού Συλλόγου Πειραιά)

 Ο ρόλος του Διαμεσολαβητή:  Ο εκπαιδευμένος και διαπιστευμένος με ειδικές δεξιότητες και τεχνικές γνώσεις,  Διαμεσολαβητής,  λειτουργώντας με ουδέτερο αλλά άκρως επιβοηθητικό τρόπο, διευκολύνει και υποστηρίζει τα αντίπαλα μέρη  πέρα από τις εδραιωμένες θέσεις τους, να σκεφτούν τα βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα συμφέροντά τους , διευρύνοντας  την ποικιλία των πιθανών λύσεων και  εξελίξεων . Στην ουσία ο Διαμεσολαβητής βοηθά να γίνει αντιληπτή  από τα μέρη η διεύρυνση της πίτας συμφερόντων και να αναπτυχθεί η σκέψη "outside of the box".

Η  Διαμεσολάβηση μπορεί να βρει εφαρμογή σε μεγάλο αριθμό διαχείρισης θεμάτων διαφορών  και αντιπαλότητας   όπως  οικονομικών , εμπορικών , επιχειρηματικών  , ναυτικού δικαίου, ασφαλιστικών , οικογενειακών, κηδεμονίας τέκνων και διατροφών, κληρονομικών, εργασιακών, διακρίσεων , απολύσεων , μισθωτηρίων διαφορών , διαφορών γειτονίας ,  καταναλωτικών συμφερόντων, τραπεζικών συναλλαγών  , διαφορές πνευματικής ιδιοκτησίας  και άλλες.

Η   Διαμεσολάβηση  εφαρμόζεται και σε διασυνοριακές διαφορές εφόσον ένα από τα μέλη δηλώνει έδρα ή κατοικία άλλη χώρα εκτός της Ελλάδος.