Τι σημαίνει το «κούρεμα» 50% …

Την πληροφορία ότι ο ιδιωτικός τραπεζικός τομέας συμφώνησε, μέσω του IIF σε ένα κούρεμα το ελληνικών ομολόγων κατά 50-55% δημοσιεύει κατ’ αποκλειστικότητα η έγκυρη γαλλική εφημερίδα Les Echos, σε πρώτο θέμα της ιστοσελίδας της. Επίσης αναφέρει ότι  το κόστος για τις γαλλικές τράπεζες θα είναι «διαχειρίσιμο», ενώ έγινε σαφές ότι το ελληνικό χρέος δεν θα μπορούσε να καταστεί βιώσιμο με το ποσοστό «κουρέματος» 21% που είχε αποφασιστεί στα πλαίσια της Συνόδου Κορυφής  της 21ης Ιουλίου. Σύμφωνα με τους Financial Times, σημαντικό ρόλο στην διαμόρφωση των εξελίξεων και το ύψος του ελληνικού κουρέματος, έχει παίξει η «άκρως εμπιστευτική» έκθεση της Τρόικα, για τη βιωσιμότητα του χρέους. Στην έκθεση υποδεικνύεται ως μόνη λύση προκειμένου να μην απαιτηθεί δυσανάλογη αύξηση των πρόσθετων διακρατικών δανείων προς την Ελλάδα, σε σχέση με τις αποφάσεις της 21ης Ιουλίου το κούρεμα του ελληνικού χρέους σε ποσοστό 50%, ή και 60%. Αν το κούρεμα φθάσει το 50% υπολογίζεται ότι το ελληνικό χρέος θα είναι στο 120% του ΑΕΠ το 2020, ενώ αν το κούρεμα γίνει στο 60% το χρέος θα ανέλθει το ίδιο έτος, στο 110% του ΑΕΠ. Οι συνέπειες είναι ότι η Ελλάδα υπό αυτές τις συνθήκες δεν θα μπορέσει να επιστρέψει στις αγορές πριν το 2021 και ότι ενδεχομένως θα απαιτηθεί εντατικοποίηση του προγράμματος αξιοποίησης της κρατικής περιουσίας (πιθανώς σε μια παραλλαγή του γνωστού πλέον σχεδίου Eureca).

Για τις ελληνικές τράπεζες ένα «κούρεμα» 50% σημαίνει συνολικά 15 δις ευρώ ζημίες, περίπου 6 δις ευρώ ζημιά από το κούρεμα του 21% και επιπλέον άλλα 9 δις ευρώ αν το συνολικό κούρεμα μέσω του PSI φθάσει στο 50%. Αν το κούρεμα αποφασισθεί στο 60% οι ζημίες υπολογίζονται σε 18 δις ευρώ. Οι τράπεζες διασφαλίζονται έναντι αυτών των ζημιών με τη χρήση του  Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας. Το ύψος του κουρέματος θα δείξει ποιες και πόσες ελληνικές τράπεζες θα προσφύγουν στο ταμείο. Ο άμισθος σύμβουλος του Πρωθυπουργού Λουκάς Παπαδήμος σε άρθρο του στους Financial Times σημειώνει, το 30% του χρέους (η ονομαστική αξία του οποίου στο τέλος Ιουλίου ήταν 366 δισ. ευρώ) ανήκει σε Έλληνες, κυρίως τράπεζες, ασφαλιστικά και συνταξιοδοτικά ταμεία. Ένα σημαντικό «κούρεμα» του χρέους θα οδηγούσε τους οργανισμούς αυτούς σε αναζήτηση κρατικής βοήθειας.

Ας εξετάσουμε τι σημαίνει το «κούρεμα» 50%  στην καθημερινότητά μας:

·         Για τις καταθέσεις δεν θα υπάρξει πρόβλημα, όπως τουλάχιστον διαβεβαιώνουν τραπεζικά στελέχη. Πρόβλημα ίσως να υπάρξει εάν για «ψυχολογικούς» κυρίως λόγους σπεύσουν οι καταθέτες να αποσύρουν μαζικά τα χρήματά τους από τις τράπεζες, αν και δεν θα υπάρχει λόγος αυτό να συμβεί. Στην περίπτωση αυτή δεν αποκλείεται να εφαρμοστούν μέτρα όπως το πλαφόν στα όρια αναλήψεων, έστω και για μικρό χρονικό διάστημα.  

·         Η έλλειψη ρευστότητας στις τράπεζες ίσως να τις οδηγήσει στη διακοπή κάθε πιστωτικής ενέργειας, μέχρι να ξεκαθαρίσει η κατάσταση. Εάν το EFSF τις ενισχύσει άμεσα με ρευστότητα, το πρόβλημα θα είναι ασήμαντο ή μικρής διάρκειας. Εάν διαρκέσει, δεν αποκλείεται να διακοπούν και οι «ανοιχτές» γραμμές πίστωσης, καθώς και η δυνατότητα οιασδήποτε χρήσης των πιστωτικών καρτών. Οι  τράπεζες θα σταματήσουν να χορηγούν πιστώσεις για κάποιο χρονικό διάστημα, αλλά θα συνεχίσουν να ζητούν την αποπληρωμή των παλαιών δανείων τους. Θα υπάρξει όμως συντονισμένη προσπάθεια ρύθμισης των  παλαιών δανείων, με επιμήκυνση του χρόνου αποπληρωμής τους ή με καταβολή μόνο των τόκων για ένα χρονικό διάστημα, ώστε να μην καταρρεύσει από την αδυναμία πληρωμών των οφειλετών όλο το χρηματοοικονομικό σύστημα.

·         Αρχικά στον ιδιωτικό τομέα της οικονομίας, δεν αναμένεται να δημιουργηθεί πρόβλημα ή εάν συμβεί θα αφορά τις μικρές επιχειρήσεις που αντλούν τη ρευστότητά τους από την τραπεζική χρηματοδότηση. Η εσωτερική υποτίμηση κατά 50% ενδέχεται να οδηγήσει σε μειώσεις μισθών και ομαδικές απολύσεις. Στο Δημόσιο τομέα, εκτός από τα μέτρα που ήδη έχουν ληφθεί, πιθανότατα να χρειαστεί να ληφθούν και επιπρόσθετα. Εάν επίσης προηγηθεί μερική στάση πληρωμών πριν από το επίσημο «κούρεμα», ίσως υπάρξει καθυστέρηση λίγων εβδομάδων έως ενός μήνα στην καταβολή μισθών και συντάξεων. Το κύριο όμως πρόβλημα με τις συντάξεις συνδέεται άμεσα  με τη βιωσιμότητα των ασφαλιστικών ταμείων σε βάθος χρόνου, καθώς θα υποστούν μεγάλες ζημιές από τα «κουρεμένα ομόλογα τους» και θα χρειασθούν κρατική ενίσχυση για να συνεχίσουν να λειτουργούν.

·         Από την στιγμή που θα υπάρξει «ελεγχόμενη χρεοκοπία» και η Ελλάδα θα παραμείνει στην ευρωζώνη, δεν θα υπάρξει κανένα πρόβλημα εφοδιασμού από εισαγόμενα είδη πρώτης ανάγκης και λειτουργίας της αγοράς. Οι τιμές όμως των αγαθών αναμένεται να έχουν πτωτική πορεία ώστε και αυτές να προσαρμοστούν βαθμιαία στη αντίστοιχη μείωση του βιοτικού επιπέδου της χώρας, σε μια από τις ελάχιστες θετικές συνέπειες της χρεοκοπίας μας.

·         Οι τιμές των ακινήτων θα προσαρμοσθούν με σημαντική πτώση, σε εφαρμογή του νόμου προσφοράς και ζήτησης. Όσοι ιδιοκτήτες αγόρασαν κατοικία με δάνειο θα διαπιστώσουν να αυξάνεται  το ποσοστό του εισοδήματος που θα πρέπει να διαθέσουν για την αποπληρωμή του στεγαστικού τους δάνειου σε βάθος χρόνου, ενώ την ίδια στιγμή που η αξία του ακινήτου τους, λόγω έλλειψης αγοραστών,  θα μειώνεται σημαντικά ακολουθώντας τους νόμους της αγοράς.

·         Οι αμοιβές των υπηρεσιών θα ακολουθήσουν τη γενικότερη πτωτική πορεία της οικονομικής ζωής. Θα μειωθούν βαθμιαία ώστε να βρίσκονται σε αντιστοιχία με τη μείωση του βιοτικού επιπέδου της χώρας. Άλλωστε είναι ο οικονομικός κλάδος όπου αναμένεται να λειτουργήσει άμεσα ο νόμος της προσφοράς και της ζήτησης.

·         Οι κάτοχοι ομολόγων θα είναι οι πρώτοι που θα υποστούν τις συνέπειες του κουρέματος και θα δουν άμεσα τα περιουσιακά τους στοιχεία να μειώνεται στο 50% της αξίας τους. Οι κάτοχοι μετοχών και μεριδίων σε μετοχές και ομόλογα θα υποστούν αρχικά ένα σοκ από την ενδεχόμενη περεταίρω απαξίωση τους στο χρηματιστήριο. Βεβαίως υπάρχει η εκδοχή που αναφέρει ότι το ελληνικό χρηματιστήριο έχει ήδη απορροφήσει  το αναμενόμενο «κούρεμα» και δεν θα υποστεί άλλες σημαντικές απώλειες της αξίας του.

Γιατί μας κουρεύουν τελικά:

·         Είναι ξεκάθαρο πως το οποιοδήποτε κούρεμα αποτελεί χρεοκοπία, δηλαδή ουσιαστικά και τυπικά όλοι αποδέχονται πως σήμερα η Ελλάδα δεν μπορεί να αποπληρώσει το χρέος της.

·         Επειδή εκτιμούν ότι η μη ελεγχόμενη  χρεοκοπία της Ελλάδας και έξοδος της από την ευρωζώνη θα σήμαινε παγκόσμιο ντόμινο, φαίνεται πως επέλεξαν για τη χώρα μας την ελεγχόμενη χρεοκοπία εντός της ευρωζώνης, κάτι που δεν έχει ξανασυμβεί ποτέ στο παρελθόν, δηλαδή σε όλους εμάς θα δοκιμαστούν για πρώτη φορά οι νέες οικονομικές θεωρίες και εφαρμογές.

·         Σύμφωνα με ανταπόκριση του Πρακτορείου Reuters, οι ΗΠΑ και η Κίνα είναι οι δύο βασικές χώρες συνεπικουρούμενες από τον  Καναδά και την Αυστραλία οι οποίες πιέζουν για τη συγκεκριμένη λύση απαιτώντας ουσιαστικά από τους ευρωπαίους  να προχωρήσουν άμεσα στο ελληνικό κούρεμα και την ενίσχυση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF), ώστε να τερματιστεί η επέκταση της κρίσης. Για το λόγο αυτό ζητούν οι αποφάσεις να υλοποιηθούν μέχρι τη διεξαγωγή της Συνόδου των χωρών του G20 στη Γαλλία τον επόμενο μήνα.