Η κοινωνική διάσταση της κρίσης

Η σημερινή κοινωνική κρίση η οποία μαστίζει τη χώρα μας την τελευταία πενταετία έχει θέσει υπό αμφισβήτηση τις ιεραρχικές σχέσεις μεταξύ των κοινωνικών ατόμων όπως αυτές έχουν καλλιεργηθεί στη σύγχρονη δυτική κοινωνία ( π.χ. μεταξύ εργοδοτών και εργατών, ανδρών και γυναικών, γονέων και παιδιών, δασκάλων και μαθητών κ.ά.). Θεμελιώδεις παραδοσιακοί θεσμοί, όπως η θρησκεία, ο γάμος, κ.ά., που ρύθμιζαν για χρόνια αυτές τις σχέσεις, σήμερα παρακμάζουν, παρά τη συντηρητική νοοτροπία η οποία εξακολουθεί να κυριαρχεί στην Ελληνική κοινωνία. Αυτή η κρίση στις κοινωνικές σχέσεις εκφράζει επίσης μια κρίση ταυτότητας, με την ασάφεια στους κοινωνικούς ρόλους, οι οποίοι  μεταβάλλονται καθημερινά, δημιουργώντας σύγχυση στις κοινωνικές σχέσεις και στην κοινωνική συνοχή. 

Η κοινωνική κρίση επιδεινώθηκε με την επέκταση της ονομαζόμενης «οικονομίας της αγοράς» σε όλους τους τομείς της κοινωνικής ζωής, μέσα στα πλαίσια της σημερινής παγκοσμιοποιημένης μορφής της. Είναι γεγονός ότι η Αγορά είναι ο μεγαλύτερος εχθρός και πολέμιος των παραδοσιακών αξιών. Δεν είναι επομένως περίεργο ότι η κοινωνική κρίση είναι ιδιαίτερα έντονη στις χώρες εκείνες όπου η έννοια  της Αγοράς, έχει προχωρήσει και εδραιωθεί σημαντικά. Αυτό είναι εμφανές  σήμερα στη χώρα μας, όπου το ΔΝΤ αλλά και οι δανειστές-εταίροι μας στην ΕΕ προωθούν το μοντέλο της Αγοράς, με εισηγήσεις νόμων και άλλων ρυθμίσεων που επιδείνωσαν τα εργασιακά και κοινωνικά δικαιώματα  με δραματικά  αποτελέσματα στη μεγιστοποίηση του βαθμού ανάπτυξης  της κοινωνικής κρίσης.

Τα ολέθρια συμπτώματα της κοινωνικής κρίσης είναι η αύξηση της εγκληματικότητας, η φτωχοποίηση και η αύξηση του αριθμού των «απόκληρων». Τα συμπτώματα αυτά όμως λειτουργούν συγχρόνως ως μέσα ελέγχου των «πολιτών» από τις κοινωνικά προνομιούχες ελίτ, που συγκεντρώνουν στα χέρια τους την πολιτική και οικονομική εξουσία. Έτσι με τη χρήση του εκφοβισμού, της καταστολής και του ελέγχου της πληροφόρησης, παρά την εξάπλωση του διαδικτύου επιτυγχάνουν σχεδόν το στόχο της αποφυγής μίας γενικότερης κοινωνικής έκρηξης.  Ο έλεγχος αυτός έχει ως στόχο την κοινωνική αδρανοποίηση ενός μεγάλου τμήματος του  πληθυσμού, όπως ήταν «οι αγανακτισμένοι» στη χώρας μας και να δημιουργήσει «τον καλό και αγαθό πολίτη» του καναπέ ή και του καφενέ.

Μπορούμε να καταλήξουμε στο συμπέρασμα  ότι η κοινωνική κρίση, όπως ακριβώς και οι άλλες διαστάσεις της σημερινής πολυδιάστατης κρίσης (οικονομική, πολιτική, κοινωνική, οικολογική, πολιτισμική) οφείλεται τελικά στη συγκέντρωση πολιτικής και οικονομικής (καθώς και ευρύτερα κοινωνικής) εξουσίας αλλά και δύναμης που εξασφαλίζει το σημερινό θεσμικό πλαίσιο της οικονομίας της Αγοράς σε εκτελεστικά όργανα και θεσμούς πέραν της εννοούμενης σήμερα κοινοβουλευτικής «δημοκρατίας». Αυτές οι ιεραρχικές δομές που στελεχώνονται με τους γνωστούς σε όλους μας  «τεχνοκράτες»,  οι οποίοι ενεργούν και σκέπτονται αποκλειστικά με αριθμούς, στατιστικές, στόχους και «βραβεία» εγγυώνται την αναπαραγωγή και τη συνέχιση του  μοντέλου της Αγοράς.

Με τον τρόπο αυτό δημιουργείται η επιτακτική ανάγκη για ένα νέο δημοκρατικό θεσμικό πλαίσιο, ισοκατανομής της δύναμης και της εξουσίας μεταξύ των πολιτών στη χώρα μας, αλλά συγχρόνως στην πολυεθνική, πολυπολιτισμική, πολυπρόσωπη και τεχνοκρατούμενη μέχρι σήμερα τουλάχιστον Ευρωπαϊκή Ένωση.